Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 13 października 2003 r. w sprawie sygn. akt II SA/Kr 2006/00 oddalił skargę [...] na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2000 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...].04.2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142, poz. 950 z 1997 r. z późn. zm.), pozbawił uprawnień kombatanckich [...], przyznanych mu przez ZW ZBOWiD w K. w 1988 r. z tytułu udziału w walce o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 10.11.1948 r. do 31.12.1948 r. W uzasadnieniu organ podał, że [...] otrzymał uprawnienia kombatanckie w związku ze swoja służbą w Wojsku Polskim.
Jednakże, jak wynika z akt sprawy, w czasie służby wojskowej nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Organ powołał następnie art. 25 ust. 2 pkt 2 powyższej ustawy, stanowiący, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Organ dodał, że nie jest obowiązany do wyjaśnienia, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] podał, że w czasie służby w 13 Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Gdańsku w okresie od 21.08.1948 r. do 30.05.1950 r. brał udział w przesiedlaniu ludności ukraińskiej i łemkowskiej z Bieszczad, w walkach z Wehrwolfem i w ochronie granicy morskiej. [...] powołał, jako tytuł swoich uprawnień działalność, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. W uzasadnieniu organ powtórzył motywy zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] kwietnia 2002 r. i dodał, że jak wynika z wykazu Centralnego Archiwum Wojskowego, 13 Pułk KBW w Gdańsku w 1948 r. zwalczał NSZ, AK i bandy rabunkowe, a w latach 1949-1950 NSZ i AK. Akta kombatanckie ZBOWiD nie zawierają natomiast żadnej informacji o udziale oddziału, w którym służył [...] w walkach przeciwko UPA ani Wehrwolfu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] zarzucił organowi nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie uczestniczył w walkach tylko na tej podstawie,iż brakuje wykazu uczestników walk. Oznacza to zdaniem skarżącego, naruszenie zasad oceny dowodów przez organ administracyjny.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 13 października 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że w sytuacji skarżącego, który rozpoczął odbywanie służby wojskowej po 30 czerwca 1947 r. jedyną przesłanką nabycia lub zachowania uprawnień kombatanckich mógłby być tytuł wynikający z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, czyli uczestnictwo w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz z grupami Wehrwolfu.
Ani jednak z akt postępowania przed ZBOWiD, ani z akt postępowania weryfikacyjnego nie wynika, aby skarżący brał udział w walkach z wymienionymi oddziałami lub grupami. Zamieszczone w piśmie do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 marca 2000 r., a także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wzmianki o walkach UPA oraz Wehrwolfa są lakoniczne i nieudokumentowane. Ponadto, zdaniem Sądu, w świetle wiedzy historycznej, w latach 1948-1950 w Gdańsku i na Pomorzu, czyli w czasie i rejonie, gdzie skarżący odbywał służbę wojskową, nie były prowadzone walki ani z UPA ani z Wehrwolfem.
[...] złożył skargę kasacyjną na powyższy wyrok, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiego Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 1 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, polegającą na przyjęciu, że w latach 1948-1950 w Gdańsku i na Pomorzu nie były prowadzone walki z grupami UPA i Wehrwolfu, podczas gdy wiedza historyczna i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza istnienie tych band i uczestniczenie w ich zwalczaniu Wojska Polskiego. Jako kolejną podstawę wskazano naruszenie przepisów postępowania tj. art. 75 § 1 i 77 § 1 kpa przez mało wnikliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i zaniechanie przesłuchania skarżącego, pominięcie dowodu z zeznań świadka [...] oraz innych dokumentów.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, iż jego uprawnienia kombatanckie wynikają z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a zastosowanie, względnie przyjęcie art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy jest bezpodstawne. Ponadto, zdaniem skarżącego, Sąd dokonał rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie decyzji Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Natomiast z naruszeniem przepisów Kpa nie przeprowadził dowodu z zeznań skarżącego.
Na rozprawie sądowej pełnomocnik Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, Sąd rozpatrywał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i uznał, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.
Nie jest bowiem zasadny zarzut dotyczący błędnej wykładni art. 1 ust. 2 pkt 1 i 6 w/w ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. Przede wszystkim pkt 1 powyższego przepisu w ogóle nie był stosowany ani przez organ, ani przez Sąd, gdyż dotyczy on służby wojskowej podczas działań wojennych, a skarżący pełnił służbę wojskową w latach 1948-1950.
Również pkt 6 ust. 2 art. 1 ww. ustawy nie był stosowany, bowiem dotyczy on uznania za działalność kombatancką uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Natomiast skarżący odbywając służbę wojskową, w takich walkach nie brał udziału.
Okoliczność ta została wyjaśniona w toku postępowania administracyjnego i Sąd zasadnie przyjął, iż nie ma potrzeby przeprowadzania w tym zakresie postępowania uzupełniającego.
Nie jest więc również trafny zarzut o naruszeniu przez Sąd art. 75 § 1 i 77 § 1 kpa.
Kwestia udziału jednostki wojskowej, w której skarżący odbywał służbę wojskową w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu została wyjaśniona przez Centralne Archiwum Wojskowe.
Z wykazu tego Archiwum wynika, iż 13 Pułk KBW Gdańsk nie brał udziału w walkach z tymi grupami w latach 1948-1950. Natomiast brał udział w tych walkach z okresie kwiecień – grudzień 1947 r., ale wtedy jeszcze skarżący nie pełnił służby wojskowej.
Natomiast stosownie do art. 52 obowiązującej w dacie wydawania kwestionowanego wyroku ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), Sąd orzekał na podstawie akt sprawy. Jeżeli więc Sąd oparł swoje orzeczenie na aktach postępowania administracyjnego, to robił to prawidłowo i nie można czynić z tego zarzutu.
Jednocześnie przepis ten dopuszczał możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających, ale jedynie z dokumentów.
Sąd nie przeprowadzał dowodu z zeznań świadków, bądź z przesłuchania stron. W związku z tym podniesiony zarzut jest całkiem chybiony. Należy bowiem podkreślić, iż zgodnie z przepisem ustawy z dnia 11 maja 1995 r., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na decyzję administracyjną dokonywał jedynie oceny zgodności jej z prawem.
Z tych wszystkich względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Sąd na zasadzie art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji wyroku.