Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA 2341/03 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłacenia równoważnika mieszkaniowego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku podano, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Szefa Biura Ochrony Rządu z dnia [...] Nr [...]. Swoje stanowisko organy obu instancji uzasadniły treścią przepisu art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych RP /Dz. U. Nr 86, poz. 433 ze zm./, w myśl którego żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje równoważnik mieszkaniowy w przypadku skorzystania z pomocy na budownictwo mieszkaniowe. R. P. uzyskał pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe z funduszu MSW. W wyniku rozpoznania skargi R. P. od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wyrokiem z dnia 12 grudnia 2001 r. sygn. akt I SA 2316/03 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu II instancji. Sąd zalecił uwzględnić w toku ponownego rozpoznania sprawy przepis art. 88 ust. 2 cytowanej ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych uznając, że ten przepis ma zastosowanie w stosunku do skarżącego.
Powyższy wyrok Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył rewizją nadzwyczajną, w której zarzucił rażące naruszenie art. 87 ust. 2 w związku z art. 39 ust. 2 i art. 88 ww ustawy.
Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 10 czerwca 2003 r. sygn. akt III RN 80/02 uwzględniając rewizję nadzwyczajną uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że przedmiotem postępowania jest przyznanie skarżącemu równoważnika mieszkaniowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Zgodnie z ustępem 1 tego artykułu osobom uprawnionym, niezależnie od rodzaju zajmowanego lokalu mieszkalnego, przysługuje równoważnik mieszkaniowy. Równoważnik ten nie przysługuje jednak osobom, które skorzystały z ekwiwalentu pieniężnego /pomocy finansowej/, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2, albo nabyły zajmowane kwatery w trybie art. 58 /art. 39 ust. 2/. W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że skarżącemu decyzją Nr D. z dnia [...] została przyznana "dodatkowa ulga w formie pomocy finansowej bezzwrotnej", przewidziana w art. 28 ustawy z 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Kwestia, czy przyznanie skarżącemu pomocy finansowej na podstawie przepisów ustawy z 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych oznacza, że skorzystał on z pomocy finansowej, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1995 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych RP, co uzasadniałoby odmowę przyznania mu równoważnika pieniężnego przewidzianego w art. 39 ust. 1 została w ocenie Sądu Najwyższego jednoznacznie rozstrzygnięta przepisem art. 87 ust. 1 ustawy z 1995 r. Przepis ten stanowi, że pomoc finansowa przyznana w formie zaliczkowej i bezzwrotnej na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów jest ekwiwalentem pieniężnych, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy. Skoro skarżącemu została przyznana pomoc finansowa na podstawie przepsów obowiązujących przed dniem wejścia w życie tej ustawy, to uwzględniając treść normy zawartej w przejściowym przepisie art. 87 ust. 1 ustawy, Sąd Najwyższy stwierdził, że przyznanie tej pomocy jest równoznaczne z przyznaniem ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy, co z kolei oznacza, że skarżącemu nie przysługuje równoważnik pieniężny przewidziany w art. 39 ust. 1 ustawy.
Sąd Najwyższy za trafny uznał pogląd wnoszącego rewizję nadzwyczajną, że do skarżącego nie ma zastosowania art. 88 ust. 2 ustawy. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że zachowanie przez żołnierza zawodowego prawa do otrzymania równoważnika pieniężnego, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z 1976 r., do czasu zrealizowania prawa do kwatery w formie przewidzianej w art. 24 ustawy z 1995 r. jest uwarunkowane pobieraniem tego równoważnika w dniu wejścia w życie tej ustawy, a zatem w dniu 1 stycznia 1996 r. Z akt sprawy natomiast nie wynika, że skarżący pobierał w tym dniu powyższy równoważnik pieniężny lub przed tą datą taki równoważnik został mu przyznany na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów albo toczyło się w tej sprawie stosowne postępowanie administracyjne.
Wydając wyrok z dnia 11 grudnia 1993 r. Naczelny Sąd Administracyjny, który sprawę rozpatrzył ponownie w wyniku wskazanego wyżej wyroku Sądu Najwyższego, miał na uwadze, że zgodnie z art. 393 Kpc w związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy. Tym samym Sąd był związany wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 czerwca 2003 r. sygn. akt III RN 80/02. W świetle przytoczonego stanowiska Sądu Najwyższego R. P. nie przysługuje równoważnik pieniężny przewidziany w art. 39 ust. 1 ustawy z 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, gdyż została mu przyznana pomoc finansowa na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a przyznanie tej pomocy jest równoznaczne z przyznaniem ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustwy, na co wskazuje treść art. 87 ust. 1 ustawy. Należało więc uznać, że zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jak i poprzedzająca ją decyzja Szefa Biura Ochrony Rządu zostały wydane zgodnie z prawem.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R. P., radca prawny sporządząjacy ten środek prawny we własnej sprawie.
Zarzucił on zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów Konstytucji RP i przepisów prawa materialnego:
1/ art. 8 i art. 193 Konstytucji RP w związku z art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym /Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm./, poprzez uchylenie się od ich bezpośredniego zastosowania i skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o ustalenie zgodności przepisów prawa materialnego z Konstytucją, 2/ art. 39 ust. 2 w związku z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP poprzez ich zastosowanie, pomimo sprzeczności tych przepisów z art. 64 ust. 2, art. 5, art. 2 art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
W skardze kasacyjnej wnosi się o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jak też decyzji ją poprzedzającej i skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w celu uzyskania stanowiska tego organu co do tego, czy przepis art. 39 ust. 2 w związku z art. 87 ust. 1 ww ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych w zakresie, w jakim wyklucza możliwość wypłaty równoważnika mieszkaniowego osobom, które otrzymały pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe, a tym samym zrównujące tę pomoc z wypłatą ekwiwalentu w zamian za rezygnację z kwatery, jest zgodny z art. 64 ust. 2, art. 5, art. 2, art. 32 w związku z art. 31 Konstytucji RP.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej R. P. przedstawił własny pogląd na powołane przepisy prawa materialnego w kwestii braku ich zgodności z odpowiednimi przepisami Konstytucji RP jednocześnie podkreślając, że od początku dążył do uzyskania orzeczenia Sądu opartego na bezpośrednim stosowaniu Konstytucji RP względnie skierowania przez Sąd pytania prawnego /o treści zaproponowanej w skardze kasacyjnej/ do Trybunału Konstytucyjnego.
Na rozprawę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wnoszący skargę kasacyjną nie stawił się, pomimo prawidłowego powiadomienia o terminie rozprawy. Obecny na rozprawie pełnomocnik Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał dotychczas wyrażane w sprawie stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Słusznie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA 2341/03 podkreślił, że w myśl art. 393 Kpc w związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym Sąd ten rozpatrując sprawę ponownie po wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2003 r. sygn. akt III RN 80/02 był związany wykładnią prawa dokonaną przez Sąd Najwyższy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy uznając za "wyraźne i nie budzące wątpliwości brzmienie" art. 39 ust. 1 ww ustawy z 1995 r. podkreślił, iż skarżącemu została przyznana pomoc finansowa na podstawie przepsów obowiązujących przed dniem wejścia w życie tej ustawy, zaś uwzględniając treść normy zawartej w przejściowym przepisie art. 87 ust. 1 ustawy przyznanie tej pomocy jest równoznaczne z przyznaniem ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy, co oznacza, że skarżącemu nie przysługuje równoważnik pieniężny przewidziany w art. 39 ust. 1 ustawy.
Zachowanie prawa do równoważnika pieniężnego, o którym mowa w art. 27 ust. 1 uwarunkowane jest pobieraniem tego równoważnika w dniu wejścia w życie ustawy /w dniu 1 stycznia 1996 r./. Sąd Najwyższy podzielił przy tym stanowisko wnoszącego rewizję nadzwyczajną Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący pobierał w tym dniu powyższy równoważnik pieniężny lub przed tą datą taki równoważnik został mu przyznany, albo toczyło się w tej sprawie stosowne postępowanie administracyjne. Z akt administracyjnych wynika jedynie, że skarżący w latach 1992 - 1995 wielokrotnie domagał się przyznania równoważnika pieniężnego na remont lokalu mieszkalnego, który nie jest równoważnikiem pieniężnym w rozumieniu art. 27 ustawy,który przysługiwał w razie niemożności przydzielenia żołnierzowi zawodowemu osobnej kwatery stałej w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadali lokalu mieszkalnego w tej miejscowości.
W świetle powyższego stanowiska /oceny prawnej/ Sądu Najwyższego oraz wobec związania ponownie rozpoznającego sprawę Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem prawnym wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego stosownie do art. 393 Kpc w związku z art. 59 ustawy o NSA, skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, bowiem zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego został wydany w całości zgodnie z powyższym przepisem.
Żądanie wnoszącego skargę kasacyjną skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego /zgłaszane już w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co zauważył Sąd Najwyższy w części historycznej swojego wyroku/, w świetle jednoznacznego stanowiska Sądu Najwyższego oraz związania Naczelnnego Sądu Administracyjnego oceną prawną wyrażoną w wyroku Sądu Najwyższego należy uznać za bezprzedmiotowe.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr. 153, poz. 1270/, w związku z art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 204 pkt 1 ww ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.