Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4.11.2003 r. I SAB 107/03, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Ogólnopolskiego Związku Zawodowego przy Politechnice Wrocławskiej na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, polegającą na niepodjęciu aktu nadzorczego w stosunku do uchwały Senatu Politechniki Wrocławskiej w przedmiocie zmiany statutu tej uczelni.
Naczelny Sąd Administracyjny odmówił skarżącemu prawa strony stwierdzając, że podstawę decyzji nadzorczych Ministra stanowi art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, ale choć nie jest to decyzja podejmowana w trybie Kpa, to służy na nią skarga do sądu administracyjnego tylko właściwym organom wskazanym wyżej oraz prokuratorowi. Sąd powołał się na pogląd wyrażony w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12.02.1998 r. III ZP 46/9 /OSNAPU 1998 nr 13 poz. 384/ i podkreślił, że co prawda w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26.05.2000 r. III RN 170/99 wyrażony został pogląd, że interes prawny może być oparty również na przepisie prawa proceduralnego i jeżeli organizacja społeczna ma prawo do skonkretyzowanego udziału w przedmiocie stanowienia aktów prawnych przez organy uczelni to jest uprawniona do żądania podjęcia decyzji nadzorczej przez Ministra, ale że tego poglądu nie podziela. Z art. 31 ustawy o szkolnictwie wyższym wynika, że postępowanie nadzorcze jest postępowaniem wszczynanym z urzędu i konsekwentnie należy przyjąć, iż każdy zainteresowany podjęciem aktu nadzorczego w tym trybie, w tym działająca w uczelni organizacja związkowa, ma jedynie uprawnienia, o których mowa w dziale VIII Kpa, zaś jeżeli jest niezadowolona ze sposobu załatwienia skargi może wystąpić do prokuratora o podjęcie stosownych działań w sprawie w ramach prokuratorskiej kontroli przestrzegania prawa.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł, w trybie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawą - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, Ogólnopolski Akademicki Związek Zawodowy przy Politechnice Wrocławskiej, reprezentowany przez adwokata, domagając się zmiany tego wyroku i zobowiązania Ministra do rozpatrzenia wniosku i wydania aktu nadzorczego i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oraz art. 31 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym i art. 11 i 14 tej ustawy przez nieuwzględnienie posiadania interesu prawnego przez skarżącego. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że o posiadaniu przez skarżącego interesu prawnego przesądza wprost art. 11 i 14 ustawy o szkolnictwie wyższym, z którego wynika prawo związku do udziału w procesie stanowienia przepisów statutu i jego zmian i uwzględnienie treści tych przepisów, co Naczelny Sąd pominął, daje legitymację do wniesienia skargi w rozumieniu art. 33 ust. 2 ustawy o NSA, tu skarżący powołał się na pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26.05.2000 r. z którym nie zgodził się Naczelny Sąd. Skarżący stwierdził, że rozstrzygnięcie nadzorcze Ministra podejmowane na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym w przedmiocie zmiany statutu, podejmowanej na podstawie art. 11 i 14 tej ustawy odnosi się bezpośrednio nie tylko do zakresu kompetencji senatu uczelni, ale i innych podmiotów uczestniczących w procesie prawodawczym, do których należą też związki zawodowe działające na terenie uczelni. Podniesiono też, że zaskarżony wyrok został wydany w niemal identycznym składzie jak wyrok NSA z dnia 17.08.1999 r. I SA 2134/98, które orzeczenie zostało uchylone na skutek rewizji nadzwyczajnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ zwanej dalej "p.p.s.a." przewiduje dwie podstawy skargi kasacyjnej, z których pierwsza, ujęta w punkcie 1 tego artykułu to naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
W skardze kasacyjnej postawiono dwa zarzuty naruszenia prawa materialnego; po pierwsze naruszenie art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ przez błędną wykładnię, po drugie naruszenie prawa materialnego przez nieuwzględnienie art. 11 i 14 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./.
Jakkolwiek ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym była aktem o charakterze procesowym, tak jak i obecnie obowiązująca p.p.s.a., to jednak można przyjąć, iż art. 33 można uznać jako mający charakter prawno-materialny. Regulował on kwestię podmiotu uprawnionego do wzniesienia skargi posługując się pojęciem interesu prawnego, to wobec tego, że interes taki wynika z przepisów prawa materialnego tak postawiony zarzut należy uznać za odpowiadający warunkowi, o którym mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Natomiast jeżeli idzie o drugi zarzut skargi kasacyjnej, to - jak zacytowano wyżej - art. 174 pkt 1 p.p.s.a. nie zawiera takiej podstawy tej skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej o czym stanowi art. 183 par. 1 p.p.s.a., a wobec tego nie jest uprawniony ani zobligowany do domyślania się o co skarżącemu chodziło, biorąc zwłaszcza pod uwagę przymus adwokacko-radcowski sporządzenia skargi. Zarzut zatem, o którym mowa w punkcie 2 skargi kasacyjnej nie spełnia pod względem formalnym wymogu z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i już przez to nie może być uwzględniony. Gdyby jednak okazało się że chodziło o niewłaściwe zastosowanie art. 11 i 14 ustawy o szkolnictwie wyższym, to zarzutu tego nie można uznać za trafny.
Przepisy te obligują senat uczelni, aby przed uchwaleniem lub zmianą statutu uczelni, zasięgnąć opinii związków zawodowych działających w uczelni. Jednakże przedmiotem skargi było nie bezczynność w zasięganiu opinii związku zawodowego. Skarga dotyczyła bezczynności Ministra w niepodejmowaniu czynności z zakresu nadzoru nad uczelnią. Sąd zatem nie miał podstaw do stosowania art. 11 i 14 ustawy o szkolnictwie wyższym, gdyż przedmiot skargi nie był nimi regulowany.
Przedmiotem skargi była regulacja objęta art. 31 ust. 2 tej ustawy i tylko z tego przepisu mógł skarżący wywodzić swój interes prawny, co dawałoby mu legitymację do wniesienia skargi, jako podmiotowi uprawnionemu w rozumieniu art. 33 ust. 2 ustawy o NSA.
Jednakże w tej kwestii należy zgodzić się z poglądem zaprezentowanym w zaskarżonym wyroku i przychylić do jego uzasadnienia. Z zarzutem zatem błędnej wykładni art. 31 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym i art. 33 ust. 2 ustawy o NSA nie można się zgodzić.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.