Uzasadnienie
Wojewoda K.-P. rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 23 czerwca 2003 r. stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy w R. (...) z dnia 15 maja 2003 r. w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej im. Fryderyka Chopina w Sz..
Zdaniem Wojewody K.-P. zapisy uchwały z dnia 15 maja 2003 r. rażąco naruszają przepis art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./. Przepis art. 59 ust. 1 ustawy określa procedurę likwidacji szkoły. Podjęcie w tym przedmiocie uchwały musi być poprzedzone zapewnieniem uczniom przez organ prowadzący szkołę możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej o tym samym lub zbliżonym profilu; wyrażenie przez organ zamiaru likwidacji szkoły, zawiadomieniem na co najmniej 6 miesięcy przed terminem likwidacji rodziców dzieci uczęszczających do likwidowanej szkoły oraz kuratora oświaty o przyczynach likwidacji i uzyskaniem pozytywnej opinii tego kuratora. W uchwale należy określić termin likwidacji szkoły, a musi być to koniec roku szkolnego. Art. 63 powołanej ustawy określa, że rok szkolny rozpoczyna się z dniem 1 września, a kończy się 31 sierpnia następnego roku. Procedura likwidacji szkoły podstawowej im. Fryderyka Chopina w Sz. nie została zachowana. Władze gminy uznały, że nie ma potrzeby powtórzenia procedury, której nie kwestionował NSA stwierdzając nieważność poprzednio wydanej w przedmiocie likwidacji szkoły - uchwały z dnia 26 marca 2002 r. (...).
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 9 września 2003 r. oddalił skargę Gminy R. złożoną do sądu na wyżej podane rozstrzygnięcie nadzorcze.
Sąd podniósł, że organ prowadzący szkołę może ją zlikwidować, ale przy zachowaniu wszystkich warunków przewidzianych w art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Z przepisu tego artykułu wynika, że musi zostać dokładnie określona data likwidacji szkoły. Uchwała Rady Gminy w R. nie określa daty likwidacji szkoły. Określenie, że szkoła zostanie zlikwidowana z końcem roku szkolnego, nie odpowiada zapisowi art. 59 ust. 1 ustawy. Koniec roku szkolnego następuje w każdym kolejnym roku kalendarzowym. Sąd wskazał, że wydana uchwała z 26 marca 2002 r. w zakresie likwidacji szkoły utraciła byt prawny wobec stwierdzenia nieważności tej uchwały. Wobec tego organ miał obowiązek całą procedurę likwidacyjną szkoły określoną art. 59 ust. 1 ustawy powtórzyć w pełnym zakresie bez uproszczeń.
Wobec nie zastosowania się do wskazań zawartych w art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody jest zgodne z prawem. Ustosunkowując się do zarzutu Gminy podniesionego w toku rozprawy, że Wojewoda K.-P. nie powiadomił gminy o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności uchwały. Sąd uznał, że nie miało to żadnego wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika, że w dniu 26 maja 2003 r., wpłynęło do Wojewody K.-P. pismo Wójta R. z dnia 21 maja 2003 r., w którym podano dodatkowo motywy wydania uchwały w dniu 15 maja. Pismo to zostało sporządzone po wydaniu uchwały i dotarło do Wojewody K.-P. przed wydaniem rozstrzygnięcia nadzorczego, a zawiera dodatkowe przedstawienie racji uzasadniającej uchwałę Rady Gminy. W ten sposób zostało jak podał sąd zrealizowane prawo uczestniczenia w postępowaniu przewidzianym w art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Skargę kasacyjną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia 9 września 2003 r. złożyła Gmina R. na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 157 poz. 1271/ zarzucając: - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 59 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty i przyjęcie, że przepis ten nakłada obowiązek dokładnego określenia daty likwidacji szkoły i w przypadku uchylenia uchwały o likwidacji szkoły należy powtórzyć całą procedurę wynikającą z art. 59 ustawy o systemie oświaty; - naruszenie przepisów postępowania przez przyjęcie, że brak powiadomienia organu gminy o wszczęciu postępowania nadzorczego nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia nadzorczego.
Skarżący w skardze kasacyjnej podnosi, że art. 59 ustawy o systemie oświaty nie nakazuje, aby w uchwale o likwidacji szkoły była konieczność umieszczenia daty likwidacji szkoły. W myśl tego przepisu organ prowadzący szkołę jest zobowiązany do powiadomienia rodziców uczniów, kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, na co najmniej 6 miesięcy przed terminem likwidacji o zamiarze likwidacji szkoły. Oznacza to, zdaniem skarżącego, że faktyczna likwidacja szkoły może nastąpić nie wcześniej niż 6 miesięcy od zawiadomienia wskazanych podmiotów. Natomiast przepis ten nie nakłada obowiązku wskazania konkretnej daty likwidacji szkoły, wskazuje tylko, że likwidacja może nastąpić z końcem roku szkolnego, który zgodnie z art. 63 ustawy kończy się z dniem 31 sierpnia danego roku kalendarzowego. Przepis ten jak podano należy interpretować w ten sposób, że jeżeli likwidacja nie zostanie zakończona do 31 sierpnia danego roku, to szkoła może być zlikwidowana dopiero z końcem kolejnego roku szkolnego. Likwidacja szkoły jest procesem rozciągniętym w czasie i taka interpretacja przepisu jak podał sąd mogłaby uniemożliwić w ogóle przeprowadzenie likwidacji szkoły. Skarżący wskazał w skardze jakie czynności należy podjąć, aby mogło dojść do faktycznego zlikwidowania szkoły, a z ostrożności, jak podał skarżący, należałoby wskazywać w uchwale termin z wyprzedzeniem 2 lub 3-letnim.
Skarżący nie zgadza się również ze stanowiskiem sądu, że wobec uchylenia uchwały o likwidacji szkoły należy powtórzyć całą procedurę w szczególności, gdy uchylenie uchwały nastąpiło ze względów proceduralnych. Jednocześnie skarżący przyznaje, że wyrokiem z dnia 20 marca 2003 r. sąd stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy w R. z dnia 26 marca 2002 r. w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej im. Fryderyka Chopina w Sz. Z uzasadnienia wyroku jednoznacznie wynika, że przyczyną stwierdzenia nieważności uchwały było naruszenie prawa wstępu społeczności na obrady Rady Gminy w R. W pozostałej części prawidłowo została podjęta uchwała Nr 137/XXXII/02 o zamiarze likwidacji szkoły. Zdaniem skarżącego po stwierdzeniu nieważności uchwały z dnia 26 marca 2002 r. procedury sanacyjnej wymagało tylko zapewnienie prawa wstępu na obrady Rady Gminy.
Skarżący nie podziela również poglądu Sądu, że brak zawiadomienia organu gminy o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności uchwały nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody. Gmina dopiero w skardze na rozstrzygnięcie Wojewody ustosunkowała się do zarzutów Wojewody. Natomiast Gmina nie miała możliwości uczestniczenia w postępowaniu nadzorczym, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W sprawie likwidacji szkoły podstawowej im. Fryderyka Chopina w Sz. pierwsza uchwała Rady Gminy R. została podjęta 26 marca 2002 r. W uchwale tej postanowiono, że likwidacja szkoły nastąpi z dniem 31 sierpnia 2002 r. Stwierdzenie nieważności tej uchwały wyrokiem z dnia 20 marca 2003 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, odniosło ten skutek, że uchwała straciła swą moc od dnia jej wydania, a zatem nie ma żadnego rozstrzygnięcia w sprawie likwidacji szkoły podstawowej w Sz. i to niezależnie od podstawy przyjętej przez Sąd do stwierdzenia jej nieważności. Szkoła podstawowa w Sz., jako podmiot istnieje w dalszym ciągu, co oznaczało, że Rada Gminy mogła podjąć drugą uchwałę w przedmiocie jej likwidacji. Podjęcie następnej uchwały w sprawie likwidacji tej szkoły jak słusznie przyjął sąd, wymagało zachowania ponownie wszystkich warunków przewidzianych w art. 59 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Procedura zmierzająca do likwidacji szkoły oraz podana data jej likwidacji ma zapewnić poinformowanie rodziców o tym fakcie, organ ma zapewnić uczniom możliwość kontynuowania nauki w innej szkole. Szkoła, zgodnie z ust. 2 art. 59 ustawy, może być zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora. Wbrew stanowisku wnoszącego skargę kasacyjną nie można z art. 59 ust. 1 ustawy wyciągnąć wniosku, że przepis ten nie wymaga określenia daty likwidacji szkoły. Przepis art. 59 ust. 1 wyraźnie stanowi, że szkoła może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego, pozostawiając organowi prowadzącemu szkołę jedynie skonkretyzowanie roku, w którym szkoła ma być zlikwidowana. O ile "koniec roku" został określony w art. 63 ustawy o systemie oświaty na dzień 31 sierpnia, to rok w którym ma nastąpić likwidacja szkoły musi być określony w uchwale. Bez znaczenia jest wbrew podnoszonym zarzutom okoliczność, że procedura likwidacji szkoły przewidziana w art. 59 może być wydłużona. Interpretacja art. 59 dokonana w skardze kasacyjnej, a zmierzająca do tego, że w uchwale dotyczącej likwidacji szkoły, należy podać tylko, że " szkoła zostanie zlikwidowana z końcem roku szkolnego", bez podania roku, nie znajduje uzasadnienia i jest dowolna. Taka interpretacja przepisu prowadziłaby do niepewności czy szkoła będzie istniała, zarówno dla samych dzieci, ich rodziców jak i dla samego organu prowadzącego daną szkołę.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska zawartego w skardze, że przy podjęciu nowej uchwały przez Radę Gminy nie muszą być zachowane ponownie pozostałe przesłanki przewidziane w art. 59 ustawy skoro przed stwierdzeniem nieważności uchwały o likwidacji szkoły były już zachowane.
Stanowisko skarżącego nie znajduje uzasadnienia. Procedura związana z likwidacją szkoły jest specyficzna i wymaga jej zachowania, przy podjęciu uchwały o likwidacji szkoły, ze względu zarówno na to, że dotyczy szkoły jako podmiotu, a skutki związane z likwidacją szkoły dotyczą lokalnej społeczności. Nie bez znaczenia jest okoliczność, że od daty podjęcia uchwały o likwidacji szkoły, której następnie stwierdzono nieważność, do czasu podjęcia nowej uchwały upływa znaczny okres, w którym mogą zaistnieć zmiany dotyczące stanu faktycznego związanego z likwidacją szkoły. Kurator oświaty musi mieć możliwość wypowiedzenia się, co do zamiaru podjęcia przez organ prowadzący szkołę jej likwidacji jak i rodzice dzieci muszą być poinformowani w zakreślonym przez przepis terminie ojej likwidacji. Art. 59, ani inne przepisy ustawy o. systemie oświaty nie zwalniają organu prowadzącego szkołę, z dopełnienia warunków określonych ustawą, w przypadku likwidacji szkoły, a niezachowanie tych warunków prowadziłoby do obejścia prawa.
Zarzut skargi, że sąd orzekając w niniejszej sprawie naruszył przepisy postępowania /nie określono jakie konkretnie przepisy zostały naruszone/, gdyż nie wziął pod uwagę, że organ nadzoru nie zawiadomił organu gminy o wszczęciu postępowania nadzorczego, o tyle nie jest zasadny, że sąd ustosunkował się w wyroku do tego zarzutu. Słuszne jest stanowisko sądu, że wobec nie zachowania warunków przy podjęciu uchwały z art. 59 ustawy o systemie oświaty, które są bezwzględnie obowiązujące nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie nadzorcze, a organ składając pismo, w którym ustosunkował się do podjętej uchwały przed podjęciem rozstrzygnięcia uczestniczył w postępowaniu przewidzianym wart. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie i skargę oddalił na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.