Wyrok NSA z 23 lutego 2005 r., OSK 399/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Tomasza W.

Od orzeczenia

od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2003 r. sygn. akt I SA 708/03

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA M. Wiśniewska, Sędziowie NSA B. Adamiak, W. Chróścielewski (spr.)
Mariusz Bartosiak protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "S." w W. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia 10 lutego 2003 r. (...) w przedmiocie skreślenia z listy studentów. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 października 2003 r., I SA 708/03, oddalił skargę Stowarzyszenia "S." w W. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z 10 lutego 2003 r. w przedmiocie skreślenia Tomasza W. z listy studentów. W uzasadnieniu Sąd przytoczył następujący stan sprawy. Rektor Uniwersytetu W., po rozpatrzeniu odwołania Tomasza W., decyzją z 10 lutego 2003 r., (...) utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu W. z 14 listopada 2002 r. o skreśleniu z listy studentów I roku Studium Wieczorowego Prawa UW. W uzasadnieniu Rektor stwierdził, że przyczyną takiego rozstrzygnięcia było niezdanie przez stronę egzaminu z Logicznych podstaw prawoznawstwa po raz kolejny. /W roku akademickim 2001/2002 strona powtarzała - wyjątkowo - I rok studiów i ponownie nie zdała egzaminu z tego przedmiotu/. Odwołującemu się nie przyznano egzaminu komisyjnego, ponieważ nie uzyskał on wcześniej ustalonego limitu 11 punktów. Nie zgłosił również zastrzeżeń, co do bezstronności, formy, trybu lub przebiegu egzaminu, którego niezdał. Niespełnione zatem zostały określone w par. 34 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W. przesłanki, warunkujące zarządzenie egzaminu komisyjnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stowarzyszenie "S." w W. wnosiło o uchylenie decyzji organów obu instancji, stwierdzając, że zostały one wydane z naruszeniem art. 32 ust. 1 i 70 ust. 1 Konstytucji, art. 148 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ oraz art. 77, 78 i 107 Kpa. Brak zdania egzaminu z jednego przedmiotu nie jest dostatecznym powodem do skreślenia z listy studentów, gdyż tryb studiów przewiduje możliwość kontynuacji nauki i powtarzanie zajęć. Przyczyną wydania tych decyzji była chęć wyeliminowanie Tomasza W. pośród studentów, gdyż sprawia on organom uczelni utrudnienia związane z zaskarżaniem pobieranych przez uczelnię dowolnych i arbitralnych opłat. W decyzji nie powołano żadnych dowodów.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu W. wniósł o oddalenia skargi. Student został skreślony z listy studentów, ponieważ nie zaliczył wymaganego egzaminu mimo uzyskania zgody na powtarzanie roku. Wyniki zaliczeń i egzaminów są dokumentowane w protokołach i kartach egzaminacyjnych oraz w indeksie. Znane były więc studentowi.

W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd I instancji powołał się na art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym, zgodnie, z którym dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadkach określonych w regulaminie studiów. Stosownie zaś do postanowień zawartych w par. 35 ust. 3b Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W. dziekan może skreślić z listy studenta, który więcej niż jeden raz nie zaliczył roku lub semestru studiów. Ta przesłanka w odniesieniu do Tomasza W. została spełniona. Nie zaliczył on I roku studiów dwukrotnie z powodu niezdania egzaminu z Logicznych podstaw prawoznawstwa. Jednocześnie w punkcie 3c tego par. stanowi się, że w stosunku do studenta pierwszego roku studiów decyzję o zezwoleniu na powtarzanie roku /semestru/ dziekan podejmuje jedynie w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych przypadkach. Tomaszowi W. już raz zezwolono na powtarzanie I roku studiów, dlatego wydanie ponownej decyzji zezwalającej na powtórne powtarzanie I roku studiów, byłoby sprzeczne z powołanym przepisem, ponieważ nie można tego byłoby uznać za "wyjątkowy, szczególnie uzasadniony przypadek". Gdyby przyjąć odmienne rozumowanie, to doprowadziłoby to do sytuacji, w której coś, co w zamierzeniu prawodawcy ma być wyjątkiem /powtarzanie I roku studiów/ stałoby się regułą.

W skardze kasacyjnej Tomasz W. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu zaskarżył wyrok NSA w całości na podstawie art. 101 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów obu instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił

1. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z par. 34 i 35 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W. wskutek niewłaściwego i wadliwego zastosowania tych przepisów w sprawie;
2. obrazę art. 32 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z par. 34 i 35 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W. poprzez uznanie zasadności odmowy zezwolenia T. W. powtórzenia roku, w sytuacji, w której odpowiedni przepis zezwala na takie rozstrzygnięcie;
3. obrazę przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, wskutek nie dokonania pogłębionej, wnikliwej i wyczerpującej oceny materiału dowodowego w sposób swobodny, co przejawiło się w szczególności w orzekaniu na podstawie przepisów różnicujących pozycję i sytuację jednostki wobec uczelni w oparciu o nieobiektywne kryteria, naruszające ideę równości wobec prawa, a nadto w przyjęciu, że w okolicznościach sprawy sytuacja T. W. nie pozwala na zezwolenie na powtórne powtarzanie roku. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, iż Regulamin studiów nie dawał podstaw do skreślenia składającego skargę kasacyjna z listy studentów. Jego zdaniem Sąd nie dostrzegł, iż Regulamin ten jest sprzeczny z ideą równości wobec prawa Przyznano bowiem niesprawdzalne procedury pozwalające w sposób nieskrępowany decydować o losach studenta, przy czym procedury oparte o daleko idąca uznaniowość, co jest sprzeczne z Konstytucją. Gdyby uznać, że unormowanie to nie jest sprzeczne z Konstytucją, skarżący kwestionuje stwierdzenie sądu, iż zgoda na powtórne powtarzanie roku przekształciłaby to wyjątkowe rozwiązanie w regułę. Jego zdaniem taka zgoda świadczyłaby jedynie o wyjątkowości konkretnej sytuacji.

W piśmie złożonym 2 kwietnia 2004 r. skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniom Sądu zgłaszał zarzuty, co do bezstronności egzaminu, lecz nie zostały one uwzględnione wobec nie osiągnięcia wymaganej liczby punktów. Potwierdza to zarzut niedokonana właściwej oceny materiału dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 par. 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim /art. 175 par. 1-3 p.p.s.a/. Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.

Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie w pełni odpowiada wymogom skargi kasacyjnej stawianych przez art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 174 p.p.s.a. Została ona złożona na podstawie art. 101 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucając więc Sądowi administracyjnemu naruszenie przepisów postępowania należało w niej wskazać naruszenie konkretnych przepisów ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ bądź też przepisów Kpa mających zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 59 ustawy o NSA. Brak powołania tych przepisów uniemożliwia Sądowi związanemu granicami skargi ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez d. NSA.

Zarzut naruszenia prawa materialnego jest zaś nie dość, że całkowicie nietrafny to w dodatku zupełnie pozbawiony uzasadnienia. Zgodnie z art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadkach określonych w regulaminie studiów. Skarżący zarzuca Sądowi niewłaściwe zastosowanie tego przepisu oraz wskazanych przepisów regulaminu studiów nie wskazuje jednak, na czym owo niewłaściwe zastosowanie miało polegać. Uniemożliwia to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznanie tego zarzutu.

Zarzuty dotyczące naruszenia art. 32 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP są całkowicie gołosłowne. Skarżący nie podaje bowiem żadnych argumentów, które mogłyby świadczyć o naruszeniu zasady równości wobec prawa. Zgodzić należy się z d. Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż nie można traktować wyjątku od zasady jako reguły. Przyznawanie prawa powtarzania roku, w każdym przypadku nie zaliczenia sesji egzaminacyjnej prowadziłoby do całkowitego odejścia od dyscypliny studiów.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.