Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 listopada 2003 r. /II SA/Lu 720/02/ Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie oddalił skargę Tadeusza P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 22 kwietnia 2002 r. /... utrzymująca w mocy decyzję Zastępcy Burmistrza Miasta Ś. z dnia 18 lutego 2002 r. (...) nakazująca Tadeuszowi P. usunięcie dwóch metalowych słupków wbudowanych przez niego w pasie drogowym ul. W. w Ś. i przywrócenie do stanu poprzedniego zajmowanego odcinka pasa drogowego w terminie do dnia 14 marca 2002 r.
W uzasadnieniu wyroku podano, iż w decyzji Zastępcy Burmistrza Miasta Ś. z dnia 18 lutego 2002 r. powołano się na fakt wielokrotnego wzywania Tadeusza P. do usunięcia słupków. Wezwania te były jednak ignorowane i brak było innego sposobu na ich wyegzekwowanie jak wydanie ww. decyzji.
W odwołaniu od decyzji Zastępcy Burmistrza Miasta Ś., Tadeusz P. powołał się na powody montażu słupków, które służą zabezpieczeniu wjazdu na jego nieruchomość i uniemożliwieniu korzystania z niego sąsiadom, niejednokrotnie zastawiającym ten wjazd. Ponadto stwierdził on, iż lokalizacja wjazdu od drogi publicznej zawsze przebiega przez pas drogowy. Dojazd na posesję wraz z wbudowanymi tam słupkami jest urządzeniem technicznym, znajdującym się w pasie drogowym, którego właścicielem jest Gmina Ś. Nie jest on jego własnością, ale jest mu przekazany w administrowanie jako służebny i konieczny do jego własności, którą wykupił od gminy. Tadeusz P. wskazuje dodatkowo na fakt udzielenia przez władze miasta Ś. zgody na postawienie przedmiotowych słupków.
Rozstrzygając sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na art. 36 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, który stanowi, że w razie samowolnego naruszenia pasa drogowego lub zarezerwowanego pasa terenu, właściwy zarządca drogi orzeka o przywróceniu do stanu poprzedniego. Kolegium stwierdziło, że nie ulega wątpliwości fakt umieszczenia słupków w pasie drogi ulicy W. Naruszenie prawa jest bezsporne i nawet wyjaśnienia udzielone podczas rozprawy kwalifikacji tej nie mogą zmienić.
Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Tadeusz P. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze skarżący stwierdził, że jest zaniepokojony utrzymaniem w mocy decyzji Zastępcy Burmistrza Miasta Ś. z dnia 18 lutego 2002 r. nakazującej mu usunięcie słupków i przywrócenie do stanu poprzedniego zajmowanego odcinka pasa drogowego. Wobec powyższego skarżący wyjaśnił, że zgodę na pozostawienie wbudowanych dwóch metalowych słupków dostał od Rady Miejskiej i Burmistrza - pismem z dnia 7 czerwca 1999 r. (...), które załącza.
Przedmiotowe słupki służą mu jako ochrona dojazdu do jego posesji przed sąsiadem, który choć posiada własny dojazd, nie korzysta z niego tylko woli przejeżdżać ukośnie i kolizyjnie przez jego dojazd, na którym skarżący ułożył betonową kostkę za aprobatą Urzędu Miejskiego. Wobec powyższego, nakaz przywrócenia dojazdu do stanu poprzedniego jest nieuzasadniony. Stan poprzedni, zdjęcie betonowej kostki i zalanie betonowej płyty, to obciążające go dodatkowe koszty.
Jak dalej podniósł skarżący - pas drogowy, w którym stoją słupki - jest w rzeczywistości pasem zieleni oddzielającym działki od drogi publicznej /ul. W./ i nie pełni on funkcji drogi publicznej. Skarżący powołuje się na art. 38 ustawy o drogach publicznych zgodnie z którym "istniejące w pasie drogowym budynki, obiekty inżynierskie, urządzenia nie związane z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządcy drogi, mogą pozostać w dotychczasowym stanie".
Tadeusz P. powołał się również na rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. - par. 14 ust. 1, który stanowi, że do budynku lub działki budowlanej należy zapewnić dojazd do drogi publicznej o szerokości jezdni dojazdu nie mniejszej niż 3,0 m i tylko taką szerokość dojazdu posiada skarżący.
Działkę nr 1050 wkupił on od Gminy Ś. na własność wraz z zagwarantowanym prawem dojazdu ale bez "dodatkowego użytkownika".
Ponadto skarżący uważa, że decyzja Zastępcy Burmistrza Miasta Ś. wydana została z naruszeniem przepisów Kpa, gdyż sprawa ta była przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny /II SA/Lu 526/97 - "organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną".
Rozpatrując powyższą skargę Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie stwierdził, iż ocena materiału dowodowego należy do organów administracji i nie nosi cech dowolności. W sprawie nie mogą być - zdaniem Sądu - brane pod uwagę względy natury celowościowej. Sąd ustalił, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że skarżący wbudował w pasie drogowym słupki metalowe bez zezwolenia. Zgodnie zaś z art. 36 ustawy o drogach publicznych w razie samowolnego naruszenia pasa drogowego lub zarezerwowanego pasa terenu, właściwy zarządca drogi orzeka /tj. ma obowiązek wydać decyzję/ o przywróceniu ich do stanu poprzedniego.
Wobec powyższych ustaleń, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 22 kwietnia 2002 r. nie narusza przepisów obowiązującego prawa i oddalił skargę Tadeusza P. Na powyższy wyrok wniósł skargę kasacyjną adwokat Ryszard K. pełnomocnik Tadeusza P. Pełnomocnik zaskarża w całości wyrok NSA na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, opierając skargę kasacyjną na:
- naruszeniu prawa materialnego przez zastosowanie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w sytuacji, gdy będące przedmiotem sporu 2 słupki metalowe nie znajdowały się w pasie drogowym, lecz na podjeździe do działki skarżącego usytuowanym na działce Skarbu Państwa nr 1067,
- naruszeniu przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i 77 par. 1 Kpa mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
a/ poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie fragmentów materiału dowodowego, w szczególności przez przyjęcie wbrew istniejącym dokumentom, iż skarżący Tadeusz P. samowolnie bez zezwolenia wbudował 2 metalowe słupki na podjeździe do swojej działki, b/ braku ustaleń w zakresie granic drogi i pasa drogowego.
W dalszych swoich wywodach pełnomocnik skarżącego kwestionuje ustalenia NSA OZ w Lublinie, co do braku zezwolenia n postawienie słupków przede wszystkim z tego powodu, że Burmistrz Miasta Ś. wyraził zgodę na pozostawienie tych słupków - pismem z dnia 7 czerwca 1999 r. Przede wszystkim zaś zwraca uwagę, że kwestia "legalności" wybudowania słupków została korzystnie dla skarżącego rozstrzygnięta w postępowaniu zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Lublinie z dnia 3 marca 1998 r. /II SA/Lu 526/97/ oraz prawomocna decyzją Urzędu Wojewódzkiego w L. z dnia 23 kwietnia 1997 r. (...). W tym stanie rzeczy - zdaniem pełnomocnika - brak jest jakichkolwiek podstaw do przypisywania skarżącemu samowoli w tym zakresie.
Pełnomocnik podniósł również, iż nie ma żadnego dowodu, że sporne słupki znajdują się w pasie drogowym. Z istniejących w sprawie dokumentów wynika jedynie, że podjazd znajduje się na działce Skarbu Państwa. Bezspornym jest fakt, że podjazd i słupki znajdują się na gruncie Skarbu Państwa, nie jest to równoznaczne z tym, iż grunt w tym miejscu jest pasem drogowym. W tym zakresie brak jest w sprawie jakichkolwiek ustaleń. Jest to oczywista obraza art. 7 i 77 par. 1 Kpa, którą Sąd w zaskarżonym wyroku powinien dostrzec.
Niezależnie od wyników ewentualnych ustaleń zmierzających do określenia granic pasa drogowego, odrębną kwestią jest - zdaniem pełnomocnika - zastosowanie przepisu art. 36 ustawy o drogach publicznych. Hipotezą tego przepisu jest objęta samowolność naruszenia pasa drogowego. Jak już wskazano, brak jest podstaw do przypisania skarżącemu takiej samowolności. Nie można zatem orzekać o usunięciu spornych słupków na podstawie art. 36 wspomnianej ustawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wnoszący skargę kasacyjną zarzucał, iż Sąd błędnie przyjął, że podjazd na którym wbudowane zostały przez niego dwa metalowe słupki znajdował się w pasie drogowym.
Zarzut ten w świetle materiału dokumentacyjnego sprawy nie może być uznany za zasadny.
Pojęcie pasa drogowego wyjaśnia art. 4 pkt 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ stanowiąc, że droga lub pas drogowy to - wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Wynika z tego, że w pasie drogowym może być urządzana i utrzymana przez zarządcę drogi zieleń.
Z uwagi na powyższe okoliczność, iż teren znajdujący się między jezdnią ulicy W., a położonymi przy tej ulicy nieruchomościami - w tym nieruchomością skarżącego - jest terenem zieleni, nie zmienia faktu, iż jest to część pasa drogowego przynależnego do drogi publicznej, o której wyżej mowa.
W skład tego pasa wchodzą również podjazdy łączące leżące przy ul. W., nieruchomości z jezdnią tej drogi. Podnieść wypada, że materiał dokumentacyjny rozpoznawanej sprawy wskazuje, iż Tadeusz P. dobrze wiedział, iż sporne słupki wbudował w pasie drogowym ul. W. Wynika to wyraźnie z przedłożonych przez niego pism. I tak w piśmie z 26.11.2001 r. skierowanym do Burmistrza Miasta Ś., Tadeusz P. w pkt 5 stwierdził "Dojazd do mojej działki wraz z wbudowanymi słupkami znajduje się w pasie drogowym, którego właścicielem jest Gmina Ś.".
W pozwie do Sądu Rejonowego Wydział II Cywilny w L. z 10.01.2002 r. przeciwko Gminie Miasta Ś. o ochronę posiadania, skarżący wniósł o nakazanie Gminie Miasta Ś. zaniechania naruszania będącej w jego posiadaniu działki stanowiącej wjazd na posesję przy ul. W. Nr 33 w Ś., znajdującej się w pasie drogowym ul. W. Podobnie stwierdza się w dostarczonej organowi opinii prawnej sporządzonej przez adwokata Ewę S. w sprawie dojazdu do działki Tadeusza P. Zarzut, iż miejsce wbudowania przedmiotowych słupków nie jest częścią pasa drogowego pojawił się w skardze kasacyjnej, ale nie został przez stawiającego go udokumentowany. Nie znajduje on potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Nie ulega też wątpliwości, iż Tadeusz P. samowolnie wbudował omawiane słupki na podjeździe do swej posesji. Uzyskał on zgodę Gminy na przebudowę podjazdu, ale nie na wbudowanie słupków. Wprawdzie w trzy lata po wbudowaniu słupków Zarządca Dróg Gminnych odstąpił od egzekwowania ich usunięcia i wyraził zgodę na ich pozostawienie w pasie drogowym ulicy W. /pismo Burmistrza Miasta Ś. z 7.06.1999 r. adresowane do Tadeusza P./ ale na żądanie sąsiadów skarżącego Jerzego P. zarzucającego, że słupki uniemożliwiają mu wjazd na posesję, zmuszony był zgodę tę anulować.
Nie odpowiada też prawdzie, iż kwestia "legalności" wbudowania słupków została korzystnie dla skarżącego rozstrzygnięta w postępowaniu zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z 3.03.1998 r. II SA/Lu 526/97.
W tamtej sprawie Sąd wypowiedział się tylko w kwestii wstrzymania robót budowlanych związanych z przebudową podjazdu przez Tadeusza P. Natomiast w żadnej części uzasadnienia wyroku Sąd nie zawarł rozważań na temat zgodnego z prawem czy nie - usytuowania i wbudowania wzmiankowanych słupków, ponieważ nie to było wówczas przedmiotem postępowania sądowego.
Nie ma w materiale dowodowym sprawy żądnego dokumentu, który wskazywałby, że skarżący uzyskał w trybie określonym przepisami ustawy o drogach publicznych zgodę zarządcy drogi na usytuowanie w pasie drogowym ulicy W. słupków, o których mowa.
Zatem jego działanie w tym zakresie było - jak zaznaczono - samowolne. Zgodnie natomiast z treścią art. 36 powołanej ustawy z 21.03.1985 r. o drogach publicznych, w razie samowolnego naruszenia pasa drogowego lub zarezerwowanego pasa terenu, właściwy zarządca drogi orzeka o przywróceniu ich do stanu poprzedniego. Oznacza to, że Burmistrz Miasta Ś. - jako zarządca drogi gminnej jaką jest ulica W. - miał podstawę w cyt. art. 36 do nakazania Tadeuszowi P. usunięcia słupków wbudowanych w pasie drogowym ulicy W. i przywrócenie tego zajmowanego odcinka pasa drogowego do stanu poprzedniego.
Powyższe prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna Tadeusza P. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Z tego względu na podstawie art. 184 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ - orzeczono jak w sentencji.