Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku wyrokiem z 26 czerwca 2003 r. SA/Bk 78/03 oddalił skargę Janusza B. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z 17 grudnia 2002 r. (...) dotyczące odmowy uwierzytelnienia sporządzonych przez stronę odpisów z akt sprawy (...), a to notatki służbowej z 30.10.2002 r. oraz zlecenia Urzędu Miejskiego w S. z 23.10.2002 r. dotyczącego wykonania prac porządkowych na ulicy S. w S. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że 6.11.2002 r. Janusz B. wystąpił z wnioskiem do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. o uwierzytelnienie sporządzonych przez siebie odpisów dokumentów z akt ww. sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem z 7.11.2002 r. odmówił uwierzytelnienia sporządzonych przez Janusza B. odpisów dokumentów ponieważ zdaniem organu wykonane przez skarżącego dokumenty nie są zgodne z ich oryginałami. Zawierają bowiem dodatkowe elementy w postaci wyliczeń liczby słów i cyfr w każdym wierszu oraz uwagi i zastrzeżenia w dolnej części strony, których nie ma na oryginałach pism. Nadto odpisy nie odwzorowują dokładnie treści oryginałów.
Organ stwierdził również, że wniosek Janusza B. o uwierzytelnienie odpisów nie został przez wnioskodawcę uzasadniony ważnym interesem strony, powodującym konieczność uwierzytelnienia wykonanych przez zainteresowanego odpisów. Organ odwoławczy po rozpoznaniu zażalenia Janusza B. uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za zasadne. Wskazał też organ, że jeżeli chodzi o opłatę skarbową, to od poświadczenia za zgodność duplikatów, odpisów, wyciągów, wypisów lub kopii, dokonanego przez organy administracji rządowej lub samorządowej bądź archiwum państwowe, od każdej pełnej lub zaczętej strony pobierana jest opłata skarbowa w wysokości 3 zł i nie podlega ona zwolnieniu zgodnie z ustawą z 9.09.2002 r. o opłacie skarbowej. Z akt wynika, że strona miała możliwość zapoznania się ze zgromadzonymi przez PINB w S. dokumentami, co skarżący własnoręcznie potwierdził w dniach 6.11.2002 r. i 8.11.2002 r.
Skargę na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z 17.12.2002 r. wniósł Janusz B. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia skarżący zarzucił w skardze obrazę przepisów postępowania ze względu na nie rozpatrzenie zarzutów podniesionych w odwołaniu, a także częściowy brak podstawy prawnej w przedmiocie żądania opłat skarbowych ze względu na nie przytoczenie podstawy prawnej w tym względzie w sentencji postanowienia a jedynie w uzasadnieniu.
Zdaniem skarżącego urzędy administracji wypowiadając się co do zgodności sporządzonego przez stronę odpisu z oryginałem potwierdza w istocie jego zgodność i umożliwia posługiwanie się tym odpisem niezależnie od tego czy weryfikacja jest pozytywna czy negatywna. Stwierdzając, że strona dokonała dodatkowych zapisków potwierdzono, że poza tymi zapiskami wszystko jest zgodne z oryginałem. Brak podania podstawy prawnej- tj. wskazanie dziennika ustaw - co do żądania opłat skarbowych uniemożliwia stronie dokonanie kontroli prawidłowości stosowania powołanego przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku nie uznał skargi za zasadną.
Sąd zaznaczył, że zgodnie z przepisem art. 73 par. 2 Kpa strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Żądanie uwierzytelnienia odpisów przez skarżącego w niniejszej sprawie nie zostało uzasadnione wskazaniem ważnego interesu strony w uzyskaniu takiego uwierzytelnionego odpisu. A zatem nie została spełniona ustawowa przesłanka do wydania takiego odpisu.
Nadto w ocenie Sądu złożone przez skarżącego pisma nie odpowiadają wymogom odpisu albowiem zawierają dodatkowe adnotacje i komentarze skarżącego. Dlatego też postanowienie o odmowie uwierzytelnienia odpisów jest zgodne z prawem i dlatego skargę należało oddalić.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Janusz B. reprezentowany przez adwokata Jerzego D., zaskarżając wyrok ten w całości.
Wyrokowi zarzucono obrazę prawa materialnego: 1/ art. 51 ust.
- Konstytucji poprzez jego niezastosowanie w sprawie i naruszenie przez Sąd zagwarantowanego każdej osobie prawa dostępu do dotyczących jej dokumentów urzędowych i zbiorów danych, w szczególności przez możliwość otrzymania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, w której jest stroną. 2/ art. 73 par. 2 Kpa przez błędną jego wykładnię podlegającą na przyjęciu, że skarżący nie wskazał ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionego odpisu, gdy w sposób oczywisty wynika on z potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie. Z tych względów skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Skarżący podniósł, że w myśl art. 51 ust. 3 Konstytucji - każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Dotyczy ono wszelkich informacji, do których dostęp nie został ustawowo ograniczony ze względu na poszanowanie praw i wolności innych osób, a także ze względu na inne istotne wartości wymienione w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Stanowisko Sądu prowadzi do obrazy art. 73 par. 2 Kpa wobec dowolnej oceny organu administracji, że Janusz B. nie miał ważnego interesu w ich otrzymaniu. Takie ograniczenie nie mieści się w ramach wyjątków przewidzianych w Konstytucji, a praktyka stosowania prawa przez organy administracji musi być w pełni zgodna z gwarancjami praw i wolności określonych w Konstytucji, która jest najwyższym prawem RP. Sąd dokonał błędnej wykładni art. 73 par. 2 Kpa przyjmując, że skarżący nie wskazał ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionego odpisu. Według wnoszącego skargę kasacyjną, ważny interes strony wyraża się już w samym posiadaniu uwierzytelnionych odpisów dokumentów, które jej dotyczą. W przypadku skarżącego ewidentny interes wynikał z treści dokumentu i żądanie wskazania ważnego interesu było niczym nie uzasadnionym zawężeniem konstytucyjnie zagwarantowanego prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Janusza B. skargi kasacyjnej od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku z 26 czerwca 2003 r. stwierdzić należy, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do postanowień art. 183 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w par. 2 art. 183. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w cyt. art. 183 par. 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 powołanej ustawy podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 ustawy mogą stanowić: 1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie wnoszący skargę kasacyjną Janusz B. w podstawie kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi obrazę prawa materialnego, a to art. 51 ust. 3 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie oraz art. 73 par. 2 Kpa poprzez jego błędną wykładnię.
W świetle materiału dokumentacyjnego sprawy zarzuty te uznać należy ze bezpodstawne. Powołany art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że "każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa". Skarżący miał dostęp do akt sprawy (...) o czym świadczą jego oświadczenia złożone w tym względzie w dniu 6.11.2002 r. oraz 8.12.2002 r. Dowodnym natomiast potwierdzeniem tej okoliczności jest fakt uczynienia przez Janusza B. odpisów dokumentów z akt ww. sprawy. Nie odpowiada więc prawdzie zarzut, że skarżący nie miał dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów zawartych w aktach sprawy.
Jeżeli chodzi o zarzut dotyczący art. 73 par. 2 Kpa to wyjaśnić należy, że nie jest to przepis prawa materialnego - co sugeruje skarga kasacyjna - lecz przepis postępowania administracyjnego. Art. 73 par. 1 Kpa wyraża zasadę powszechnego dostępu strony do akt sprawy - z wyjątkiem określonym w art. 74 par. 1 Kpa - w każdym stadium postępowania. Przepis ten nakłada na organ administracji publicznej obowiązek umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. W tej sprawie jak wykazano organ administracyjny spełnił ten obowiązek wobec Janusza B. Natomiast zgodnie z art. 73 par. 2 Kpa strona może żądać od organu uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt uwierzytelnionych odpisów, jeżeli wykaże, że jest to uzasadnione jej ważnym interesem. O ile więc strona do przeglądania akt sprawy nie musi wykazać się ważnym interesem to już żądanie od organu uwierzytelnienia sporządzonych przez nią odpisów wymaga uzasadnienia tego żądania jej ważnym interesem.
Traktująca o tym obowiązku strony regulacja zawarta w art. 73 par. 2 Kpa nie pozostaje w sprzeczności z treścią art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Janusz B. w swym wniosku z 6.11.2002 poza żądaniem od organu opartym na ww. art. 73 par. 2 Kpa uwierzytelnienia sporządzonych przez niego dwóch dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wykazał, że jest to uzasadnione jego ważnym interesem. Do tego przedłożone przez niego do uwierzytelnienia odpisy nie są zgodne z oryginałami dokumentów, przy czym niezależnie od tego, że odpisy nie odzwierciedlają wiernie oryginałów to zostały na nich poczynione jeszcze ręką skarżącego pisemne uwagi oraz oznaczenia cyfrowe. Przy braku wykazania przez stronę ważnego interesu w uwierzytelnieniu odpisów dokumentów i to nie odpowiadających oryginałom organy administracji publicznej miały podstawy do odmowy uwierzytelnienia sporządzonych przez Janusza B. odpisów.
Uznając skargę kasacyjną Janusza B. za niezasadną Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę tą oddalił.