Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2003 r. sygn. akt II SA/Dr 770/99 Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie po rozpoznaniu wniosku P. W. i D. W. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Nowosądeckiego z dnia 11 maja 1998 r. Nr [...] zakończonej wyrokiem z dnia 12 stycznia 1999 r. sygn. akt II SA/Kr 1230/98 oddalił wniosek o wznowienie.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd podał, iż decyzją Wojewody Nowosądeckiego z dnia 11 maja 1998 r. utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] marca 1998 r. o umorzeniu postępowania w sprawie prac porządkowych na działce nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w Z. Organy orzekające obu instancji uznały, że określone prace /wywiezienie gruzu i śmieci oraz nagromadzonego humusu, wykonanie wykopu powstałego po usunięciu resztek fundamentów po rozebranych szklarniach i wykonaniu niwelacji wykopu/ są pracami porządkowymi i nie mogą być zaliczone do robót budowlanych wymagających zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm./ pozwolenia na budowę. Nie było więc podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych.
Wyrokiem z dnia 12 stycznia 1999 r. Sąd oddalił skargę P. W. i D. W. podzielając pogląd organów administracji publicznej co do tego, iż konieczne było umorzenie postępowania administracyjnego.
We wniosku z dnia 8 kwietnia 1999 r. D. W. i P. W. /do których należy działka sąsiadująca z terenem inwestora/ domagali się wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 12 stycznia 1999 r. powołując się na przepisy art. 58 i 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 403 (2 kpc. Jako podstawę wznowienia wskazywali fakt, iż po wydaniu wyroku została sporządzona na zlecenie Prokuratury Rejonowej w Z. opinia biegłego Sądu Wojewódzkiego w Krakowie mgr Szymona Gałasia, zawierająca odmienne ustalenia w stosunku do tych, jakie poczyniono w toku postępowania przed organami administracji publicznej i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Według powołanej opinii biegłego na działce nr [...] w Z. były prowadzone roboty budowlane wymagające pozwolenia na budowę a nie prace porządkowe. Z dowodu tego /opinii biegłego/ skarżący nie mogli skorzystać w toku postępowania zakończonego wyrokiem Sądu, bowiem została ona sporządzona dopiero w dniu 26 stycznia 1999 r. a następnie złożona do akt Prokuratury Rejonowej w Z., prowadzącej postępowanie w sprawie samowolnego podjęcia prac budowlanych. O treści tej opinii skarżący dowiedzieli się dopiero w dniu 20 lutego 1999 r., a jej odpis uzyskali w dniu 26 lutego 1999 r.
W odpowiedzi na wniosek o wznowienie postępowania sądowego Wojewoda Małopolski podniósł, iż wniosek ten nie jest oparty na ustawowej podstawie wznowienia, bowiem środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 403 (2 kpc /uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r. III PZP 63/68, OSNC 1969/12/208/. Uzyskanie przez stronę po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny opinii biegłego zawierającej odmienną ocenę charakteru prac prowadzonych przez inwestora od ustaleń Sądu i oceny wyrażonej w wyroku nie stanowi późniejszego wykrycia takiego środka dowodowego, o jakim mowa w art. 403 (2 kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania uznał, iż wskazana przez stronę podstawa wznowienia w rzeczywistości nie zachodzi, co prowadzi do oddalenia wniosku, stosownie do art. 412 (2 kpc w związku z art. 58 i art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Przepis art. 403 (2 kpc w związku z art. 58 i art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym przewiduje możliwość wznowienia postępowania sądowego w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Późniejsze wykrycie środka dowodowego dotyczy jednak tylko tych sytuacji, w których środek ten istniał przed zakończeniem postępowania lecz nie mógł zostać powołany przez stronę. Środek dowodowy, który powstał dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia wydanego w postępowaniu objętym żądaniem wznowienia nie stanowi natomiast podstawy wznowienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd wyrażony w cytowanej wyżej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r.
W niniejszej sprawie jako podstawę wznowienia powołano opinię biegłego sądowego sporządzoną już po zakończeniu postępowania sądowego wyrokiem z dnia 12 stycznia 1999 r.. W związku z tym środek dowodowy /opinia biegłego/ nie może, w świetle regulacji z art. 403 (2 kpc, uzasadniać wznowienia wcześniej zakończonego postępowania sądowego.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniesionej przez P. W. i D. W. reprezentowanych przez adwokata J. M. zaskarża się wyrok w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania - art. 233 kpc i art. 404 (2 kpc w związku z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz art. 7 i art. 77 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, iż wprawdzie powołana we wniosku o wznowienie postępowania sądowego opinia biegłego została sporządzone już po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, jednakże wniosek ten wskazuje okoliczności faktyczne i dowody, o jakich mowa w art. 403 (2 kpc, to jest mające miejsce przed dniem wydania wyroku, zgromadzone w aktach prokuratury Rejonowej w Z., do których wcześniej wnioskujący o wznowienie nie mieli dostępu. Zostały one powołane w treści opinii biegłego, o czym skarżący dowiedzieli się dopiero po uzyskaniu tej opinii.
Sąd w zaskarżonym wyroku pomimo zgłoszenia we wniosku o wznowienie określonych dowodów i okoliczności nie odniósł się do nich i nie dokonał w myśl art. 233 kpc oraz art. 7 i art. 77 kpa wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i nie podjął niezbędnych działań do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, lecz ograniczył się do kwestii odnoszącej się do daty sporządzenia opinii przez biegłego sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej przyszedł do przekonania, że nie została ona oparta na uzasadnionych podstawach.
W treści wniosku o wznowienie postępowania sądowego skarżący jednoznacznie powołali jako podstawę wznowienia przewidzianą w art. 403 (2 kpc opinię biegłego z dnia 26 stycznia 1999 r. to jest dowód, z którego nie mogli skorzystać w dacie wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny /12 stycznia 1999 r./. Dowód z przedmiotowej opinii biegłego w ocenie skarżących mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, bowiem z opinii tej ich zdaniem w sposób oczywisty wynika, że inwestor prowadził bez zezwolenia prace budowlane.
Analiza wniosku o wznowienie postępowania wskazuje jednak na to, że twierdzenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, iż jako podstawę wznowienia faktycznie nie powołano opinii biegłego sporządzonej już po wydaniu wyroku, lecz przedstawione w niej okoliczności faktyczne i dowody, które istniały przed wydaniem tego wyroku i z których strona wcześniej nie mogła skorzystać, nie znajduje potwierdzenia.
We wniosku o wznowienie podnosi się bowiem jednoznacznie, iż strona "nie mogła powołać dowodu z opinii biegłego" przed wydaniem wyroku, jak też iż "dowód w postaci przedmiotowej opinii mógł by mieć istotny wpływ na wynik postępowania". Ponadto "opinia w sposób oczywisty wskazuje" jakiego rodzaju prace miały być na budowie prowadzone. Strona podaje wprawdzie szczegółowo, jakie jest stanowisko biegłego w kwestii prowadzonych robót, jednakże w żadnym z fragmentów wniosku nie można doszukać się sugestii, iż intencją strony było powołanie się na nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które istniały przed dniem wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny i z których strona nie mogła skorzystać. Jak to wynika z akt sprawy strona wnosząca skargę kasacyjną uczestniczyła czynnie w całym toku postępowania administracyjnego, a w tym w wizjach lokalnych, jak też w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jedynym więc nowym dowodem, na który powołała się we wniosku o wznowienie postępowania sądowego, była opinia biegłego sądowego.
W tym stanie rzeczy należy przyjąć, iż w zaskarżonym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny prawidłowo przyjął, iż jako podstawę wznowienia postępowania w sprawie powołano opinię biegłego sądowego, która stanowi środek dowodowy powstały dopiero po dniu wydania wyroku przez Sąd. Nie można z tej przyczyny skutecznie żądać wznowienia postępowania, skoro stosownie do mającego w niniejszym postępowaniu zastosowanie przepisu art. 403 (2 kpc w zw. z art. 59 ustawy o NSA podstawę wznowienia może stanowić wyłącznie późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a które istniały w dacie wydania wyroku, lecz mimo to strona z nich nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Nie można też uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 kpa poprzez brak wyjaśnienia przez Sąd wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż to do strony wnoszącej o wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego należy wskazanie takich okoliczności i dowodów, które mogą stanowić podstawę wznowienia. Sąd nie ma natomiast obowiązku prowadzenia z urzędu postępowania wznowieniowego w zakresie zaistnienia podstaw wznowienia.
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.