Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 listopada 2003 r. sygn. akt II S.A./Kr 2010/02 Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. P. w przedmiocie wymierzenia grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...], wymierzył temu Kolegium grzywnę w wysokości 20.000 zł oraz zasądził na rzecz skarżącego kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach:
Dnia 27 października 2002 r. T. P. wniósł o nałożenie na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu grzywny, na podstawie art. 3l ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Kolegium nie wykonało wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SAB/Kr 80/00, którym Sąd zobowiązał SKO w [...] do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 21 października 1999 r. Nr GKS.XI.7624/3/99 opiniującego pozytywnie projekt decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie o wstrzymaniu działalności Zakładu Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych "[...]" w [...], powodującej naruszenie wymogów ochrony środowiska.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, przesyłając postanowienie tegoż Kolegium z dnia 12 listopada 2003 r. wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na wymienione postanowienie Prezydenta Miasta Nowego Sącza.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 26 listopada 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, uznał wniosek o wymierzenie grzywny SKO w [...] za uzasadniony. Sąd podkreślił, iż wyrokiem z dnia 26 lipca 2001 r. Kolegium zostało zobowiązane do rozpatrzenia cytowanego zażalenia w terminie 7 dnia od daty doręczenia wyroku. Wyrok został doręczony Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w dniu 5 października 2001 r., a postanowienie wydano 12 listopada 2003 r., a zatem oczywistym jest, że organ nie wydał orzeczenia w terminie zakreślonym przez Sąd, a uczynił to po przeszło dwóch latach.
Zgodnie z poglądem wyrażonym w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie wykonanie orzeczenia ma miejsce zarówno wówczas, gdy organ nie wykonał orzeczenia w ogóle, jak i wtedy, gdy organ wykonał orzeczenie z przekroczeniem wyznaczonego terminu, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Sąd zaznaczył także, iż celem regulacji zawartej w art. 3l ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, na podstawie którego wymierzona została grzywna, jest nie tylko doprowadzenie do wykonania orzeczenia Sądu przez organ, ale także dyscyplinowanie organu, by wykonanie było w pełni zgodne z treścią orzeczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] złożyło skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania w przedmiocie wymierzenia SKO w [...], ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie sprawy. W oparciu o art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127o ze zm.), organ zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub błędne zastosowanie polegające na wymierzeniu przez Sąd grzywny SKO w [...] w związku z nie wykonaniem wyroku tego Sądu, mimo iż w dacie wyrokowania istniało już orzeczenie Kolegium, do wydania którego zostało ono zobowiązane.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, organ stwierdził, iż wyłącznym celem przepisów art., 31 ust.1 i 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, było doprowadzenie do sytuacji, w której orzeczenie sądu jest wykonane. W momencie, gdy tak sformułowany cel zostanie osiągnięty, stosowanie środków przymusu przewidzianych w tym przepisie staje się bezprzedmiotowe i w związku z tym powyższa skarga nie może zostać uwzględniona albowiem w dacie jej merytorycznego rozpoznawania przestała istnieć sama podstawa skargi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. P. stwierdził, iż podniesione w niej zarzuty są bezpodstawne, a przez to kasacja pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw, co winno skutkować jej oddaleniem. Ponadto, rozpoznanie przez Kolegium zażalenia w dniu 12 listopada 2003 r., a więc w czasie, gdy Kolegium zawiadomione już było o terminie rozprawy w dniu 26 listopada 2003 r. jest – zdaniem T. P. – próbą obejścia prawa i uniknięcia bezspornej odpowiedzialności za karygodną bezczynność. Ponadto – powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2000 r. sygn. akt IV S.A. 2001/98, w którym stwierdzono, że "niewykonanie orzeczenia ma miejsce zarówno wówczas, gdy organ nie wykonał orzeczenia w ogóle, jak i wtedy, gdy organ wykonał orzeczenie z przekroczeniem terminu.". Identyczne stanowisko zajął NSA m.in. w wyrokach z dnia 21 stycznia 2001 r. sygn. akt I S.A. 1497/00/ONSA 2002/2/72 i z dnia 23 lutego 2001 r. sygn. akt SAB 20/00/Palestra 2001/5-6/123.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazał również na naruszenie przez sąd art. 31 ust.6 ustawy o NSA.
Sąd wymierzył grzywnę w maksymalnej wysokości, co nie jest adekwatne do przewinienia Kolegium.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż skarga kasacyjna nie została sporządzona prawidłowo albowiem w podstawie kasacyjnej nie został wskazany konkretny przepis prawa, którego naruszenie poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie zarzuca wnoszący skargę kasacyjną. Ponieważ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołany został art. 31 ust.1 i ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz./ U. Nr 74, poz. 368 z późn.zm.) Sąd przyjął, iż właśnie naruszenie tych przepisów zarzuca wnoszący skargę kasacyjną. W związku z tym Sąd rozpoznawał sprawę w powyższej granicy. Natomiast Sąd nie rozpatrywał kolejnego zarzutu podniesionego na rozprawie sądowej przez pełnomocnika organu tj. naruszenia art. 31 ust.6 ustawy o NSA, bowiem zarzut ten nie został wskazany w podstawach skargi kasacyjnej. Zgodnie zaś z art. 183 § 1 w zw. z art. 174 oraz 176 ustawy z dnia 3o sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) strona może jedynie przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, natomiast nie może uzupełniać samych podstaw kasacyjnych.
Rozpoznając więc sprawę w granicach wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie dokonał bowiem prawidłowej wykładni przepisu art. 31 ust. 1 i 2 w.w. ustawy o NSA. Bezsporne w sprawie jest, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wykonało w całości wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 26 lipca 2001 r. zapadłego w sprawie II SAB/Kr/8o/00. Wprawdzie po wniesieniu skargi, Kolegium rozpoznało przedmiotowe zażalenie, do czego zobowiązywał wskazany wyżej wyrok, ale z oczywistym przekroczeniem terminu wskazanego przez Sąd. Tak więc w tym zakresie Kolegium wyroku Sądu nie wykonało i fakt ten wypełniał dyspozycję art. 31 ust.1 w.w. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W związku z tym Sąd nie miał podstaw do umorzenia postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego.
Powołany wyżej przepis ma bowiem na celu nie tylko doprowadzenie do wykonania orzeczenia, ale również zdyscyplinowanie organu w taki sposób, aby wykonanie było w pełni zgodne z treścią orzeczenia Sądu. Taka interpretacja przepisu art. 31 ust.1 w.w. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym jest już ukształtowana w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Takiej też wykładni dokonał Sąd w kwestionowanym wyroku.
W tej sytuacji uznając iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw – Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w.w. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.