Uzasadnienie
OSK 599/04
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2004 r. w sprawie 2/II SA 1673/03 oddalił skargę Heleny O. na decyzję Wojewody W. z dnia 4 kwietnia 2003 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Wyrok ten zapadał w następujących okolicznościach.
Helena O. w dniu 1 lutego 2002 r. zarejestrowała się po raz pierwszy jako osoba bezrobotna. Starosta Powiatu w I. decyzją z dnia 6 lutego 2002 r. przyznał jej status bezrobotnej od dnia rejestracji oraz prawo do zasiłku od dnia 9 lutego 2002 r. Z dniem 1 maja 2002 r. ww. utraciła status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku z powodu krótkotrwałego zatrudnienia. Ponownie zarejestrowała się w dniu 13 maja 2002 r. Starosta decyzją z dnia 16 maja 2002 r. uznał Helenę O. za osobę bezrobotną od dnia rejestracji i przyznał prawo do zasiłku dla bezrobotnych na okres uzupełniający od dnia 21 lutego 2003 r.
W dniu 2 grudnia 2002 r. zainteresowana złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego twierdząc, iż posiada staż pracy wynoszący 29 lat i 6 miesięcy, a obecnie pobiera zasiłek dla bezrobotnych, który wlicza się do stażu pracy. W związku z tym posiada staż pracy wynoszący 30 lat, osiągnęła wiek 50 lat, a zatem spełnia warunki do uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W dniu 15 stycznia 2003 r. Helena O. dostarczyła do urzędu pracy zmienione świadectwo pracy z Zakładu Usługowo Handlowego "P." w I., w którym była zatrudniona od 1 grudnia 1997 r. do listopada 2001 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Pracodawca wydając nowe świadectwo pracy, dokonał zmiany rozwiązania stosunku pracy stwierdzając, że stosunek pracy ustał z przyczyn ekonomicznych leżących po stronie zakładu pracy. Poprzednio wydane świadectwo pracy zawierało zapis, że stosunek pracy ustał z upływem czasu, na który została zawarta umowa o pracę. W związku z tym organ I instancji przeprowadził postępowanie mające na celu wyjaśnienie wiarygodności wystawionego ponownie świadectwa prac.
W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że zawarta dnia 30 listopada 1999 roku umowa o pracę pomiędzy pracodawcą ZUH " P." reprezentowanym przez B. Z. a H. O. była umową zawartą na czas określony. Natomiast odprawa została wypłacona w styczniu 2003 r., tj. dopiero po zmianie umowy o pracę oraz świadectwa prawa.
Z zeznań przesłuchanych świadków wynika, że w okresie zatrudnienia Heleny O. w zakładzie "P." nastąpił spadek zatrudnienia, ponadto działalność spółki została zawieszona. Świadkowie potwierdzili ponadto, że zawierane umowy z pracownikami uzależnione były od zawieranych przez zakład pracy umów przetargowych. Miały więc one charakter kontraktowy i z góry określony był czas ich trwania. Z tego też powodu umowy zawierane z pracownikami miały taki sam charakter i były zawierane na czas określony. Dotyczy to również Heleny O. Wobec tego organ pierwszej instancji uznał, że rozwiązanie umowy o pracę ze skarżącą nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a dostarczone zmienione dokumenty m.in. nowe świadectwo pracy i umowa o pracę na czas nieokreślony zostały sporządzone w celu uzyskania uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego.
W tym stanie rzeczy nie został spełniony warunek z art. 37k ust. 1 pkt 2 podanej wyżej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a mianowicie rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
Z treści skargi Heleny O. wniesionej do Sądu wynika, że domaga się ona uchylenia decyzji Wojewody W.-M. z dnia 4 kwietnia 2003 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że jej ostatnim miejscem pracy był Zakład Handlowo-Usługowy "P.", gdzie była zatrudniona od dnia 1 grudnia 1997 r. do 30 listopada 2001 r. Ponieważ posiada ukończony wiek 53 lata i udokumentowany 30-letni okres pracy, czuje się pokrzywdzona odmową przyznania jej prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W myśl tego przepisu "świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn". Wymienione w tym przepisie warunki, od których uzależnione jest przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego muszą być spełnione łącznie. Jednym z tych warunków jest warunek rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Według art. 2 ust. 2 pkt 20a - oznacza to rozwiązanie stosunku pracy /stosunku służbowego/ z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, a także wygaśnięcia stosunku pracy /stosunku służbowego/ z powodu śmierci pracodawcy lub gdy przepisy ustawy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy w przypadku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i nie zaproponowanie przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy.
W świadectwie pracy wydanym przez Zakład Uslugowo-Handlowy Sp. z o.o. "P." w dniu 30 listopada 2001 r. (...) Helenie O. stwierdzono, że pracowała ona w okresie od 1 grudnia 1997 r. do 30 listopada 2001 r. i stosunek pracy ustał w wyniku "wygaśnięcia umowy z upływem czasu, na który była zatrudniona". Tę okoliczność skarżąca potwierdziła w piśmie z dnia 2 grudnia 2001 r. skierowanym do Starosty Powiatu w I., w którym prosi o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Następnie skarżąca złożyła świadectwo pracy wydane przez ww. pracodawcę z dnia 30 listopada 2001 r. (...), w którym stwierdzono, że stosunek pracy trwał od 1 grudnia 1997 r. do 30 listopada 2001 r. i ustał w wyniku "rozwiązania umowy z przyczyn ekonomicznych leżących po stronie zakładu pracy".
W celu wyjaśnienia okoliczności dotyczących przyczyn ustania stosunku pracy Heleny O. organ pierwszej instancji dopuścił dowód z zeznań świadków. Przesłuchany w charakterze świadka prezes firmy Bogusław Z. zeznał, że z Heleną O. zawarto umowę o pracę: pierwszą od 1 grudnia 1997 r. do 30 listopada 1999 r., drugą od 1 grudnia 1999 r., do 31 listopada 2001 r., gdyż na ten okres spółka wygrała przetarg ogłoszony przez ITBS. W miesiącu styczniu wróciła się z prośbą o zmianę wydanego świadectwa pracy i umowy o pracę. Powodem zmiany były trudne warunki materialne, a przede wszystkim możliwość uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Po otrzymaniu informacji od właściciela biura rachunkowego co do skutków finansowych zmian ww. dokumentów, sporządził nową umowę o pracę, a nadto świadectwo pracy.
Skarżąca, która również została przesłuchana w charakterze świadka, w zeznaniach swoich stwierdziła, że w styczniu 2003 r. zwróciła się z prośbą do Bogusława Z. o zmianę świadectwa pracy w ten sposób, żeby rozwiązano stosunek pracy z przyczyn ekonomicznych., Na jej prośbę po kilku dniach pracodawca zmienił jej umowę i świadectwo pracy.
W tej sytuacji zdaniem Sądu uznanie przez organ pierwszej instancji, że rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, nie narusza określonych w art. 80 Kpa reguł oceny dowodów, a zatem zasługuje na aprobatę. Opisany stosunek pracy, który trwał od dnia 1 grudnia 1997 r. do 30 listopada 2001 r. ustał w wyniku upływu okresu na jaki był zawarty, a nie z przyczyn ekonomicznych zakładu pracy. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że skarżąca nie spełniła wszystkich warunków koniecznych dla przyznania jej prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37k ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji prawa nie naruszają.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną, sporządzoną przez adwokata, złożyła Helena O. zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu polegającą na uznaniu, iż skarżąca nie spełnia warunków koniecznych do przyznania świadczenia przedemerytalnego oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 83 par. 2 Kpa poprzez nie pouczenie świadka oraz skarżącej o prawie odmowy składania zeznań w kontekście narażenia się na odpowiedzialność karną z art. 270 Kk i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu kasacyjnym.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że skarżąca była zatrudniona w Zakładzie Usługowo-Handlowym Sp. z o.o. "P." w okresie od 1 grudnia 1997 r. do 30 listopada 1999 r. i od 1 grudnia 1997 r. do 30 listopada 2001 r. Pracodawca wystawił za ten okres świadectwo pracy, w którym stwierdzono, że stosunek pracy ustał w wyniku wygaśnięcia umowy z upływem czasu, na który była zatrudniona. Jednak skarżąca uzyskała w trybie art. 97 par. 2 Kodeksu pracy sprostowanie tego świadectwa. Nowe świadectwo wyraźnie stwierdza, że stosunek pracy skarżącej trwał od 1 grudnia 1997 r. do 30 listopada 2001 r. i ustał w wyniku rozwiązania umowy z przyczyn ekonomicznych leżących po stronie zakładu pracy. W tej sytuacji skarżąca spełnia warunki z art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Przeprowadzone zaś przez organ I instancji postępowanie dowodowe dot. sprostowania świadectwa pracy nie znajduje potwierdzenia w art. 93 Kp. Ponadto podniesiono, że niewłaściwa była forma przesłuchania pracodawcy. Ponieważ wystawienie świadectwa pracy niezgodnie z prawdą i posługiwanie się takim dokumentem mieści się w treści art. 270 Kk, to świadek powinien być o tym uprzedzony.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Podniesione zarzuty nie są zasadne, bowiem Sąd nie naruszył ani przepisu art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ani też przepisów postępowania. Zgodnie z powołanym przepisem art. 37k ust. 1 świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki. Jednym z tych warunków jest aby rozwiązanie stosunku służbowego nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
W niniejszej sprawie ta kwestia jest sporna. Zdaniem organów faktyczną przyczyną rozwiązania stosunku służbowego przez Spółkę "P." był upływ czasu, na który była zawarta umowa. Takie świadectwo skarżąca przedstawiła i taką okoliczność podawała również w swoim wniosku z dnia 2 grudnia 2002 r. o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Wbrew temu co twierdzi się w skardze, kolejne świadectwo pracy nie jest nowym świadectwem wystawionym w trybie sprostowania. Okoliczności jego wystawienia są bezsporne. Potwierdzili to zgodnie w swoich przesłuchaniach zarówno pracodawca jak i skarżąca. Przy czym niezasadny jest zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej o naruszeniu art. 83 par. 2 Kpa poprzez nie pouczenie świadka oraz strony o prawie odmowy składania zeznań w określonej sytuacji. Jak to wynika z protokołu przesłuchania świadka oraz strony byli oni uprzedzeni o treści art. 83 Kpa, co potwierdzili stosownymi własnoręcznymi podpisami.
W tej sytuacji Sąd zasadnie uznał, że organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów przyjmując, że faktyczną przyczyną rozwiązania stosunku pracy był upływ okresu na jaki był zawarty. W związku z tym nie doszło do naruszenia art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu bowiem nie został spełniony jeden z koniecznych warunków do uzyskania przez skarżącą świadczenia przedemerytalnego.
Z tych wszystkich względów Sąd na zasadzie art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.