Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] lutego 2001 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2001 r. nakazującej L. i B. H. odblokowanie drzwi poprzez usunięcie zaspawania oraz rozbiórkę muru w drzwiach wejściowych do pomieszczenia węzła cieplnego zlokalizowanego w piwnicy segmentu przy ul. [...] w Łodzi, wspólnego dla segmentów B, C, D, E, F budynku szeregowego oraz decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r.
W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że art.59 ust.4 Prawa budowlanego nakazuje odpowiednie stosowanie ust.1-3, jeżeli roboty budowlane w przypadkach innych niż określone w art.48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art.50 ust.1. Organy administracji nie wyjaśniły jednak na jakiej podstawie uznały, że chodzi o inny przypadek samowoli niż określony w art.48. Z powołaniem się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 1997 r. (OPS 3/97 – ONSA 1998, z.1, poz.3) wskazano, że art.50 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego dotyczy tego rodzaju robót, które wymagają pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, ale nie polegają na budowaniu obiektu budowlanego. Prace polegające na zamurowaniu drzwi wejściowych stanowiły w ocenie organów roboty budowlane inne niż budowa. W ocenie Sądu wątpliwości budzi charakter wykonanych robót, których nie sposób zaliczyć ani do rozbiórki, ani do montażu, ani też remontu, co powoduje, że błędne było nakazanie rozbiórki muru w postępowaniu administracyjnym. Były to bowiem roszczenia cywilnoprawne. Ich rozstrzygnięcie powoduje, że dotycząca tego rozstrzygnięcia decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Dlatego stwierdzono nieważność decyzji, uznając cofnięcie skargi za niedopuszczalne.
W skardze kasacyjnej J. P. i S. P. zarzucając naruszenie art.161 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 4 art.141 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art.60 tego Prawa a także art.156 kpa i art.3, 48, 49, 50, 51 Prawa budowlanego wnoszą o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania względnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Sąd Wojewódzki przeoczył wniosek strony na rozprawie o umorzenie postępowania, które stało się bezprzedmiotowe wobec wykonania decyzji o czym świadczą zdjęcia wskazujące na nie istnienie muru.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 161 § 1 pkt 1 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (określanego dalej skrótem p.p.s.a.) przewiduje obowiązkowe umorzenie postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę albo gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z kolei, art.60 p.p.s.a. ustala generalną zasadę o wiążącym sąd oświadczeniu o cofnięciu skargi. Jest to następstwo możliwości rozporządzania przez skarżącego skargą z ograniczeniem, w tym zakresie, ingerencji sądu. Sąd może mianowicie uznać cofnięcie skargi za niedopuszczalne wówczas jedynie, jeżeli zmierza ono do obejścia przepisów lub spowodowałoby utrzymanie w mocy między innymi decyzji dotkniętej wadą nieważności. Jest to regulacja zawierająca wyjątek od zasady związania sądu cofnięciem skargi i wobec tego, podlegająca ścieśniającej wykładni. Przy uwzględnieniu przytoczonych wyżej założeń, należy więc stwierdzić, że uznanie przez Sąd cofnięcia skargi za niedopuszczalną wymaga pozytywnego ustalenia istnienia nieważności aktu lub czynności, a zatem także decyzji. Tymczasem zaskarżony wyrok takiego ustalenia nie zawiera. Jego uzasadnienie stwierdza mianowicie, między innymi, o braku wyjaśnienia przez organy administracji, na jakiej podstawie uznano, że w sprawie chodzi o inny przypadek samowoli niż uregulowany art.48 Prawa budowlanego. Podkreślono również, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstawy do ostatecznego rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym. Wszystko to wskazuje na brak jednoznacznego, w ocenie zaskarżonego wyroku, określenia charakteru wykonanych prac. Przy istnieniu wątpliwości, nie było zaś podstawy do sformułowania wniosku o błędnym wydaniu nakazu rozbiórki i zakwalifikowaniu żądań, jako roszczeń podlegających dochodzeniu w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym.
Naruszenie powołanych w skardze kasacyjnej przepisów p.p.s.a., a zwłaszcza – art.161 § 1 pkt 3 miało miejsce jeszcze z innych względów. Cofnięcie skargi na rozprawie, poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku, nastąpiło wprawdzie tylko przez skarżącego, a nie oboje skarżących. Skarżący uczynił to ze względu na wykonanie decyzji o rozbiórce. Uczestnik żądał zaś umorzenia postępowania. Skoro zatem obowiązek nałożony w kwestionowanych w skardze decyzjach został wykonany, postępowanie podlegało umorzeniu także ze względu na jego bezprzedmiotowość, w rozumieniu art.161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W takiej sytuacji istniały podstawy zastosowania art.189 p.p.s.a., a w konsekwencji uchylenia postanowieniem zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania sądowego.