Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2004 r. w sprawie I SA 1202/03 oddalił skargę Grzegorza K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 18 kwietnia 2003 r. (...) w przedmiocie zasiłku celowego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją z dnia 18 kwietnia 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia 19 marca 2003 r. (...), przyznającą Grzegorzowi K. zasiłek celowy na miesiąc marzec w wysokości 120 zł. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, iż z akt sprawy wynika, iż Grzegorz K. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnych dochodów i utrzymuje się ze świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej, spełnia zatem kryteria uprawniające do otrzymania zasiłku celowego. Kolegium stwierdziło, iż organ pomocy społecznej pierwszej instancji przyznając zasiłek w kwocie 120 zł nie naruszył zasad uznania administracyjnego, bowiem wziął pod uwagę zarówno sytuację materialną i osobistą Grzegorza K., jak i swoje możliwości finansowe.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł Grzegorz K. domagając się jej uchylenia i stwierdzając, że wysokość zasiłku powinna umożliwiać bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a pomoc w wysokości 120 zł jest symboliczna. Podniósł też, że przyznawanie głodowych zasiłków nie świadczy o dobrym wywiązywaniu się organów ze zobowiązań wobec obywateli.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając tę skargę wskazał, że zgodnie z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie, Sąd stosował wskazane wyżej przepisy.
Jednocześnie Sąd stwierdził, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem i tylko takim kryterium oceny może kierować się sąd. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja, ani utrzymana nią w mocy decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia 19 marca 2003 r. nie są niezgodne z prawem tj. przepisami ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ i Kpa. Jednocześnie Sąd wskazał, że organ I-ej instancji w ramach uznania administracyjnego, gdyż orzekanie w sprawie zasiłku celowego nosi taki charakter - co wynika z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej - przyznał skarżącemu zasiłek celowy. Sytuacja skarżącego, jak wynika z akt sprawy, upoważnia go bowiem do otrzymania wsparcia ze strony pomocy społecznej i taką jest objęty. Jednak organ pomocy społecznej działając w ramach uznania administracyjnego, powinien brać pod uwagę wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a to zarówno sytuację osoby ubiegającej się o pomoc, jak i obowiązki wobec innych podopiecznych i swoje, w tym zakresie możliwości. Działając w takich warunkach, organ I-ej instancji przyznał zasiłek w wysokości 120 zł, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło błędu w takim rozstrzygnięciu, z czym zgodził się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wniósł w imieniu Grzegorza K., adwokat z urzędu przyznany w ramach prawa pomocy.
Na podstawie art. 173 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 176, art. 175 par. 1 i art. 177 par. 1 i par. 2 zaskarżono w całości powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej.
Na podstawie art. 174 pkt 2 zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 133 par. 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nierozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawy co do jej istoty oraz art. 141 tejże ustawy poprzez zaniechanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sporządzenia merytorycznego uzasadnienia wydanego wyroku.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że Sąd lakonicznie stwierdził, że decyzja w przedmiocie zasiłku celowego ma charakter wyłącznie uznaniowy i w związku z tym wysokość oraz charakter przyznanego zasiłku zależy wyłącznie od woli organu.
Z powyższą argumentacją nie zgadza się skarżący. Wprawdzie ustawa o pomocy społecznej pozostawia do uznania organu zarówno przyznanie zasiłku celowego, jak i jego wysokość, ale nie można tych przepisów interpretować, jako nadanie organowi uprawnienia do podjęcia decyzji według jego niczym nie ograniczonej woli. Rozstrzygnięcia organów administracji powinny opierać się na przepisach prawa. Swoboda działania organu administracji publicznej nie zwalnia go z obowiązku starannego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego.
Organ prowadzący postępowanie powinien rzetelnie zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, tak aby ustalić, czy stan podany faktyczny zgodny jest z rzeczywistością. W przedmiotowej sprawie materiał dowodowy powinien dotyczyć zarówno przesłanek, jakie powinien skarżący spełnić aby otrzymać zasiłek celowy, jak i również okoliczności, które zadecydowały o odmowie przyznania zasiłku w żądanej wysokości.
Ponadto w skardze kasacyjnej wskazano, że art. 141 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nakłada na Sąd obowiązek uzasadniania wyroków z przytoczeniem jego podstaw faktycznych i prawnych. Zaskarżony wyrok tych wymogów nie spełnia. Sąd zwrócił wprawdzie uwagę na fakt, że Kierownik Ośrodka powinien brać pod uwagę wszelkie istotne dla sprawy okoliczności, jednakże aby stwierdzić, czy prawo w niniejszej sprawie nie zostało naruszone, obowiązany był zbadać istniejący stan faktyczny. Sąd Wojewódzki nie rozpatrując jakichkolwiek dowodów, ograniczył się wyłącznie do powtórzenia uzasadnienia decyzji wydanej przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej oraz zdawkowego stwierdzenia, że z takim rozwiązaniem należy się zgodzić. W sytuacji gdy zaniechano zebrania i wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego, twierdzenie to należy uznać za gołosłowne.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., wnosząc o jej oddalenie podtrzymało stanowisko prezentowane w uzasadnieniu swojej decyzji oraz stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie co do prawidłowości decyzji.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Sąd rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, przy czym strona może przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Z urzędu jedynie Sąd bierze pod uwagę nieważność postępowania.
Oceniając więc kwestionowany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w granicach skargi należy uznać, iż skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw, Sąd nie dopuścił się bowiem wskazanych naruszeń przepisów postępowania. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 133 par. 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nierozpoznanie sprawy co do jej istoty. Wskazany w podstawach kasacyjnych art. 133 par. 1 ww. ustawy stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 par. 2 czyli nie nadesłał akt sprawy.
W niniejszej sprawie Sąd wydał wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, a więc zgodnie ze wskazanym przepisem. Skarżący powołał ten przepis jako podstawę do uznania, iż Sąd nie rozpoznał sprawy co do jej istoty. Zarzut ten nie jest zasadny. Przede wszystkim należy wskazać, że sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną ocenia ją pod względem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie Sąd nie posiadał kompetencji reformacyjnych, a więc nie rozstrzygał co do istoty sprawy. Jak to wskazano wyżej dokonywał oceny legalności decyzji i posiadał jedynie kompetencje kasacyjne, w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Sąd uznał, że do naruszeń takich nie doszło, co wynika z uzasadnienia orzeczenia. Należy przy tym stwierdzić, że wskazany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 ww. ustawy poprzez zaniechanie sporządzenia merytorycznego uzasadnienia wyroku również jest chybiony.
Zgodnie z powołanym przepisem, Sąd sporządził, na wniosek skarżącego, w ustawowym terminie uzasadnienie wyroku. Stosownie też do par. 4 art. 141 uzasadnienie to zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko organu, a także podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Nawet jeżeliby uznać, że jest zbyt zwięzłe, to zawiera wszystkie niezbędne ustawowe elementy i nie budzi wątpliwości ani stanowisko Sądu co do legalności zaskarżonej decyzji, ani podstawa rozstrzygnięcia, a co za tym idzie nie można uznać, aby uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów, Sąd na zasadzie art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
O przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 ww. ustawy oraz par. 19 i 20 w zw. z par. 18 ust. 1 pkt 2 ppkt "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm./.