Wyrok NSA z 23 lutego 2005 r., OSK 727/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Tomasza W.

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2004 r. sygn. akt I SAB 251/03

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA M. Wiśniewska, Sędziowie NSA B. Adamiak, W. Chróścielewski (spr.)
Mariusz Bartosiak protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi Tomasza W. na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 marca 2004 r., I SAB 251/03 odrzucił skargę Tomasza W. na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że Tomasz W. w swojej skardze wniósł o zobowiązanie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu do wydania w terminie 30 dni aktu nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu W. w Warszawie oraz poprzedzającej ją decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu W. Minister Edukacji Narodowej i Sportu, w odpowiedzi na skargę, wniósł o umorzenie postępowania. Powołał się na swoje pismo do skarżącego, w którym poinformował go, że nie jest organem usytuowanym w strukturze organów orzekających w sprawach dotyczących pomocy materialnej dla studentów. Sąd I instancji stwierdził, że przepis art. 161 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ stanowi, że do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Skarżący domaga się zobowiązania Ministra Edukacji Narodowej i Sportu do wydania aktu nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 23 października 2000 r. Wydziałowej Komisji Stypendialnej o odmowie przyznania Tomaszowi W. stypendium socjalnego i stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia 14 grudnia 2000 r. Odwoławczej Komisji Stypendialnej przy Zarządzie Samorządu Studentów Uniwersytetu W. Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji, zgodnie z art. 157 par. 1 Kpa, jest organ wyższego stopnia. Zdaniem Sądu nie istnieją podstawy, aby przyjąć domniemanie kompetencji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu jako organu wyższego stopnia w sprawie rozstrzygnięć organów samorządu studenckiego dotyczących pomocy materialnej dla studentów. Skoro Minister nie był organem właściwym do orzekania w sprawie stwierdzenie nieważności tych decyzji, to nie może go dotyczyć zarzut bezczynności.

W skardze kasacyjnej Tomasz W. reprezentowany przez adwokata wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zwrot kosztów postępowania. Zarzucił temu postanowieniu naruszenie art. 157 par. 1 Kpa oraz art. 58 par. 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 31 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym poprzez niezastosowanie tego przepisu. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że Sąd I instancji nie rozwinął motywów swego rozstrzygnięcia i można się jedynie domyślać, że chodziło Sądowi o uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 18/99, w którym stwierdzono, iż niedopuszczalne jest domniemywanie właściwości ministra jako organu odwoławczego od decyzji rektora odmawiającej zwolnienia z opłat za studia. Jednak skarżący uważa, że ten pogląd nie może być bezkrytycznie przenoszony na grunt rozpoznawanej sprawy, gdyż w niej chodzi o stypendium socjalne, przy przyznawaniu, którego nie istnieje groźba, iż minister będzie rozstrzygał, a uczelnia wydawała swoje środki finansowe. Ponadto nie rozróżnia się także kompetencji organu odwoławczego i organu uprawnionego do stwierdzania nieważności decyzji. Skarżący uważa, że nawet gdyby pogląd Sądu byłby zasadny, to i tak Sąd powinien skargę oddalić, a nie ją odrzucać z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. Dalej podniesiono, że kwestia, których dotyczy postanowienie budzą rozbieżności w orzecznictwie. Przytacza przy tym wyroki NSA, które wskazują na właściwość tego Ministra jako organu nadzoru.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 par. 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim /art. 175 par. 1-3 p.p.s.a/. Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.

Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie w pełni odpowiada wymogom skargi kasacyjnej stawianych przez art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 174 p.p.s.a. Nie oznaczono w niej bowiem, zakresu żądanego uchylenia - art. 176 p.p.s.a in fine.

Zarzut naruszenia art. 157 par. 1 Kpa jest całkowicie błędny. Naruszenie przepisów postępowania, jako podstawa skargi kasacyjnej dotyczyć może wyłącznie postępowania Sądu I instancji, przy czym w postępowaniu tym nie stosuje się przepisów Kpa wobec wyczerpującej regulacji tego postępowania w przepisach p.p.s.a. Praktycznie w skardze nie uzasadniono, na czym miało polegać naruszenie przez Sąd art. 58 par. 1 pkt 6 p.p.s.a. Jeżeli bowiem Minister Edukacji Narodowej i Sportu nie był właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionych wcześniej decyzji, to skarga na jego bezczynność była niedopuszczalna. Pozbawione logiki byłoby twierdzenie, że można mówić o bezczynności organu niewłaściwego w sprawie. Przedmiotem skargi było przecież niewydanie decyzji w terminie. Skoro organ ten nie był właściwy do jej wydania, to skarga na jego "bezczynność" była niedopuszczalna.

Zarzut naruszenia prawa materialnego może dotyczyć zaś wyłącznie przepisu, który Sąd I instancji zastosował w sprawie. W wyroku z 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04 - ONSAiWSA 2004 Nr 1 poz. 11, Sąd przyjął, że wskazanie w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego, który nie był zastosowany w sprawie czyni nieskutecznym zarzut błędnej jego wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 31 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, którego to przepisu Sąd nie stosował, przy czym w skardze kasacyjnej brak jest uzasadnienia, dlaczego ten przepis winien stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego sprawuje nadzór nad uczelnia w zakresie zgodności działania jej organów z przepisami ustawowymi i statutem uczelni. Przepisy zaś działu III rozdział 1 tej samej ustawy zatytułowane "Organy uczelni" nie wymieniają wśród tych organów - uczelnianej komisji stypendialnej, ani wydziałowej komisji stypendialnej.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.