Uzasadnienie
OSK 785/04 U z a s a d n i e n i e
Wyrokiem z dnia 16 marca 2004 r. I SAB 253/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Macieja R. na brak decyzji Prezydenta Miasta W. w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości zobowiązał Prezydenta Miasta W. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie miesiąca od dnia doręczenia wyroku.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, iż Maciej R. pismem z dnia 29 marca 1982 r. wystąpił do Urzędu Dzielnicowego W.-W. z wnioskiem o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W. przy ul. P. 11, oznaczonej nr hip. (...). Wniosek pozostawiono bez rozpoznania decyzją z dnia 19 listopada 1982 r. ze względu na brak przepisów wykonawczych w zakresie odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy /Dz.U. nr 50 poz. 279/ oraz brak podstaw do zastosowania art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Prezydent m. st. Warszawy utrzymał w mocy powyższą decyzję zaś skargę wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd ten oddalił wyrokiem z dnia 28 czerwca 1983 r. I SA 664/83.
Pismem z dnia 30 lipca 2003 r. Maciej R. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zażalenie na bezczynność Prezydenta Miasta W. z uwagi na to, że nie rozpatrzył wniosku z dnia 29 marca 1982 r. o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wezwało Macieja R. pismem z dnia 3 października 2003 r. do przedłożenia dokumentów, z których wynikałoby, czy jest stroną, czy też pełnomocnikiem strony.
Nie doczekawszy się rozstrzygnięcia w swojej sprawie Maciej R. wystąpił ze skargą na bezczynność Prezydenta Miasta W., podnosząc, że wniosek złożył w sprawie w dniu 29 marca 1982 r., który jednak został pozostawiony bez rozpoznania ze względu na obowiązujące wówczas przepisy prawne.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Urzędu Miasta W. wyjaśnił, iż wniosek został już załatwiony ostateczną decyzją, zaś kolejna decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności. Ponadto zażalenie skarżący wniósł do niewłaściwego organu - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., podczas gdy w tych sprawach jest właściwy Wojewoda M. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga jest uzasadniona. Miał przy tym na uwadze, iż w zażaleniu skarżącego złożonym w dniu 30 lipca 2003 r. zawarte było żądanie przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zaś żądanie takie powinno być załatwione w drodze decyzji administracyjnej. Prezydent Miasta W. powinien więc przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i wydać rozstrzygnięcie stosownie do poczynionych ustaleń. "Przykładowo, jeżeli uznaje, że sprawa została załatwiona decyzją ostateczną, to powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania". Skoro organ tego nie uczynił, pozostaje w zwłoce i skarga na bezczynność jest zasadna. Ponadto Sąd może orzec jedynie o obowiązku wydania decyzji lub podjęcia innego stosownego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego /por. postanowienie NSA z dnia 16 października 1996 r. II SAB/Wr 13/96/.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Maciej R. - radca prawny działający we własnej sprawie.
Zarzucił wydanie zaskarżonego wyroku z naruszeniem:
1/ prawa materialnego - art. 35 Kpa, przez jego niewłaściwe zastosowanie, 2/ prawa procesowego, art. 141 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co miało wpływ na wynik sprawy.
Wniósł on o zmianę zobowiązania Prezydenta m. st. Warszawy do niezwłocznego załatwienia sprawy w oparciu o dowody, którymi organ orzekający rozporządza oraz na podstawie okoliczności znanych organowi z urzędu i dowodów przedstawionych przez stronę.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż stosownie do art. 35 par. 2 Kpa Sąd powinien zobowiązać organ do niezwłocznego wydania decyzji w sposób określony tym przepisem.
Ponadto Sąd wadliwie przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż "Zażalenie skarżącego zostało złożone 30 lipca 2003 r. i zawiera żądanie przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość". Było to zażalenie złożone w trybie art. 37 Kpa. Uzasadnienie wyroku w ocenie wnoszącego skargę zawiera też wskazanie co do dalszego postępowania niezgodnie z wolą wnioskodawcy i znajdujących się w aktach pism. Nie wynika z niego, co ma być przedmiotem postępowania wyjaśniającego.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wnoszący skargę kasacyjną Maciej R. wyjaśnił, iż postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte pismem z dnia 29 marca 1982 r. i uważa, iż nadal nie zostało ono załatwione.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Jako naruszenie prawa materialnego w skardze kasacyjnej wskazuje się naruszenie art. 35 Kpa. Przepis ten określa terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym i ma charakter wyłącznie procesowy, a nie materialny. Ponadto zarzut naruszenia tego przepisu postawiony Sądowi I instancji jest wadliwy z uwagi na to, że odnosi się on wyłącznie do organów administracji publicznej, nie zaś do sądu administracyjnego, określającego termin do załatwienia sprawy w orzeczeniu uwzględniającym skargę na bezczynność organu. Faktycznie zatem przesłanka z art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ w tym zakresie nie została powołana.
Wskazując natomiast jako naruszenie prawa procesowego wadliwe w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną zastosowanie art. 141 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało wpłynąć na wynik sprawy, skarżący postąpił prawidłowo, bowiem przepis ten, określający warunki, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku, należy do prawa formalnego /procesowego/.
Odrębną kwestią jest, czy uchybienie temu przepisowi miało w niniejszej sprawie miejsce oraz czy miało istotny wpływ na wynik sprawy, co powinien wykazać wnoszący skargę kasacyjną.
Otóż nie budzi wątpliwości /nie jest sporny/ przebieg sprawy przed organami administracji publicznej /Prezydentem Miasta W. i Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W./ wskazany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W kasacji kwestionuje się jedynie ocenę Sądu w kwestii treści zażalenia z dnia 30 lipca 2003 r., wskazanie iż rozpoznając sprawę organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniającej jak też powołanie przykładu orzeczenia polegającego na umorzeniu postępowania, jeżeli poczynione ustalenia do tego prowadzą.
Powyższa treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie ma jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy z następujących przyczyn.
Niewątpliwie Sąd skargę na bezczynność organu uwzględnił, a więc zaskarżone rozstrzygnięcie jest korzystne dla wnoszącego skargę kasacyjną.
Podanie przez Sąd, iż należy sprawę rozpatrzyć przeprowadzając postępowanie wyjaśniające jest zgodne z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego. Już art. 7 Kpa przewiduje, iż sprawę należy wyjaśnić, a więc zasadniczo przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Skarżący chce, jak to sam podaje w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, aby sprawę jego rozpatrzyć na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie, przedstawione przez niego jako stronę dowody oraz na podstawie danych, którymi organ rozporządza a w tym faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych organowi z urzędu. Wszystkie te czynności należą do postępowania dowodowego.
Na marginesie tylko, pomimo iż zarzut naruszenia art. 35 Kpa został wadliwie postawiony w skardze kasacyjnej, godzi się zauważyć, że przepis ten przewiduje obowiązek organu załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki /par. 1/; niezwłocznie w sytuacji, gdy sprawa może być załatwiona w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ /par. 2/; zaś wówczas, gdy wymagane jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, sprawa powinna być załatwiona nie później niż w ciągu miesiąca /par. 3/. W niniejszej sprawie nie można z całą stanowczością stwierdzić, iż zachodzą warunki do zastosowania przepisu par.
- W tej sytuacji wskazanie przez Sąd miesięcznego terminu do załatwienia sprawy nie mogło być uznane za niezgodne z art. 35 Kpa, nawet wówczas gdyby strona podniosła prawidłowo zarzut naruszenia tego przepisu jako przesłankę z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji z mocy art. 184 tej ustawy.