Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Andrzej T. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 lutego 2003 r. (...), w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach:
Decyzją z dnia 28 marca 2002 r. (...) Dyrektor Departamentu Kadr. i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej, na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./, wypowiedział Andrzejowi T. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Przyczyną wypowiedzenia było przeformowanie 21 Brygady (...) związane ze zmniejszeniem jej stanu etatowego o 13 stanowisk. Nastąpiło ono na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP (...) z dnia 20 lipca 2001 r.
Po rozpoznaniu odwołania Andrzeja T. od powyższej decyzji, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia 18 lutego 2003 r. (...) utrzymał w mocy dokonane wypowiedzenie stosunku służbowego. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż brak jest możliwości wyznaczenia Andrzeja T. na inne stanowisko służbowe, co w związku ze zmniejszeniem stanu etatowego 21 Brygady (...) w pełni uzasadniało wypowiedzenie stosunku służbowego.
Andrzej T. złożył skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej rażące naruszenie prawa, tj. art. 7-11 Kpa, oraz niewłaściwe zastosowanie art. 78 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Skarżący nie kwestionując przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie, podniósł że jego stanowisko - szefa sekcji wsparcia dowodzenia /S-6/ zostało zachowane w nowych strukturach organizacyjnych. W przekonaniu skarżącego, niewyznaczenie go na to stanowisko narusza prawo par. 62 rozporządzenia MON z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38/. Zdaniem Andrzeja T., pomiędzy przeformowaniem jednostki, a wypowiedzeniem stosunku służbowego powinna zostać zachowana ciągłość czasowa, podczas gdy w jego przypadku jednostka wojskowa została przeformowana z dniem 31 grudnia 2001 r., a wypowiedzenie zostało wręczone w dniu 5 lipca 2002 r.
Ponadto, skarżący podniósł, że zaskarżoną decyzję otrzymał już po upływie okresu wypowiedzenia, kiedy zgodnie z art. 130 par. 2 Kpa i art. 110 Kpa wynika, że wniesienie odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji. Natomiast w myśl art. 110 Kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej.
Wypowiedzenia stosunku służbowego Andrzejowi T. dokonał - co podkreślono w skardze - Dyrektor Departamentu Kadr, tymczasem z obowiązujących przepisów wynika, że wypowiedzenia stosunku służbowego oficerom dokonuje organ zwalniający z zawodowej służby wojskowej, a takim organem wobec oficerów jest Minister Obrony Narodowej - art. 74 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej w związku z par. 122 pkt 1 rozporządzenia MON w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę stwierdził, iż jako nietrafny należy uznać zarzut skarżącego o naruszeniu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z par. 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych. Z treści art. 78 ust 2 pkt 2 powołanej ustawy wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby organ wojskowy mógł dokonać wypowiedzenia żołnierzowi stosunku służbowego:
- jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił zawodową służbę wojskową podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy,
- brak jest możliwości wyznaczenia żołnierza zawodowego na inne stanowisko służbowe.
Zatem powołany przepis nie wiąże możliwości wypowiedzenia z likwidacja stanowiska zajmowanego przez żołnierza, w stosunku do którego organ podjął decyzję o wypowiedzeniu. Niewątpliwie z dniem przeformowania jednostki wojskowej, w której skarżący pełnił służbę oraz zmniejszenia jej stanu etatowego uległa zmianie jej dotychczasowa struktura organizacyjna. W wyniku dokonanych zmian organ wojskowy miał prawo wyboru, kierując się zasadą określoną w art. 35 ust. 1 ustawy, tj. potrzebami Sił Zbrojnych, pomiędzy żołnierzami, którzy będą według. jego oceny przydatni i pozostaną w służbie, którzy natomiast ze służby odejdą.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznał, iż skoro w świetle art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy, wypowiedzenie jest uzależnione od braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe, to obliguje organ do poczynienia stosownych ustaleń w tym zakresie. Nie jest więc możliwe, aby data decyzji o rozformowaniu /przeformowaniu/ jednostki wojskowej pokrywała się lub była bliska dacie wypowiedzenia stosunku służbowego. Konieczność przeprowadzenia stosownego postępowania wymaga czasu, który z kolei determinuje datę, w jakiej dochodzi do wypowiedzenia. Ponadto, przepisy pragmatyki wojskowej stanowią lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujących kwestię wykonalności decyzji administracyjnych. Oznacza to, że przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 130 par. 3 pkt 2 wyłącza stosowanie przepisów 130 par. 1 i par. 2 Kpa, co do rozpoczęcia biegu terminu wypowiedzenia oraz jego zakończenia ze skutkiem w postaci zwolnienia ze służby. Zatem wniesienie przez skarżącego odwołania od decyzji organu I instancji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie miało wpływu na bieg okresu wypowiedzenia.
Za nietrafiony, Sąd uznał również zarzut, podjęcia decyzji o wypowiedzeniu przez niewłaściwy organ, bowiem zgodnie z par. 137 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, organem właściwym w odniesieniu do oficerów do dokonania wypowiedzenia stosunku służbowego jest Dyrektor Departamentu Kadr. i Szkolnictwa Wojskowego.
Eugeniusz T. złożył skargę kasacyjną od przedstawionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2004 r., wnosząc o jego zmianę w całości, poprzez uwzględnienie skargi z dnia 29 maja 2003 r. i uchylenie w całości decyzji MON (...) z dnia 18 lutego 2003 r. i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Departamentu Kadr. i Szkolnictwa Wojskowego z dnia 28 marca 2002 r. (...) o wypowiedzeniu stosunku służbowego oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Jako podstawę skargi kasacyjnej skarżący podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 78 ust. pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez błędną jego wykładnię i poprzez błędne jego zastosowanie, ze względu na wadliwe przyjęcie istnienia związku pomiędzy ustalonym przez Sąd stanem faktycznym, a normą prawną wynikającą z przytoczanego przepisu pragmatyki służbowej żołnierzy zawodowych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, iż trudno uznać za rzeczywiste spełnienie przez organ wojskowy obu przesłanek uzasadniających wypowiedzenie wojskowego stosunku służbowego, a w szczególności obiektywnego i należytego udokumentowania, iż w Siłach Zbrojnych RP brak jest możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. Organ dokonujący wypowiedzenia nie udokumentował tego faktu przed wysłaniem wniosku przez Dowódcę Jednostki o zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Dowódca 21 Brygady (...) w R., dnia 18 grudnia 2001 r. podpisał wniosek o zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej, powołując się na art. 78 ust. 2 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, natomiast w Departamencie Kadr. stosowne notatki odnośnie braku stanowisk sporządzone zostały dopiero pomiędzy 28 lutego 2002 r. a 25 marca 2002 r. Zdaniem skarżącego również same notatki budzą wątpliwości co do ich wiarygodności, ponieważ nie były one rejestrowane, a co najważniejsze nie było ich w teczce akt personalnych w dniu 18 kwietnia 2003 r., tj. na 12 dni przed datą zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Ponadto, jak podnosi Andrzej T., Sąd I instancji nie ustalił, który organ w stosunku do oficera jest organem zwalniającym.
Jednocześnie nie dostrzeżono, że wypowiedzenie stosunku służbowego dokonane oficerowi przez Departament Kadr. nie rozstrzyga kwestii przeniesienia oficera do rezerwy. To właśnie krytykowany i uznany za zbędny rozkaz Ministra Obrony Narodowej zasadniczo zmienia status oficera i czyni z oficera służby czynnej oficera rezerwy. Posiada więc ten rozkaz cechy konstytutywne, co zawartą w uzasadnieniu tezę czyni wątpliwą i prowadzącą do wniosku, że to Departament Kadr. jest jednocześnie organem zwalniającym z wojska, a zatem ma prawo dokonywać wypowiedzenia oficerom, a w konsekwencji zwalniać oficerów ze służby.
W ocenie skarżącego, Sąd I instancji nie odniósł się także, do momentu wprowadzenia do obrotu prawnego ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej (...) z dnia 18 lutego 2003 r. i związania nią organu od chwili doręczenia skarżącemu. Skarżący, bowiem wniósł odwołanie w lipcu 2002 r. i do dnia doręczenia decyzji drugiej instancji w dniu 12 maja 2003 r. /a więc już po zwolnieniu ze służby/, "nic się właściwie nie działo po stronie wojskowej", co usprawiedliwiałoby aż takie opóźnienie w rozpatrzeniu odwołania od wypowiedzenia, a następnie doręczenia skarżącemu ostatecznej decyzji. Skarżący, nie mając prawomocnej decyzji, nie mógł skorzystać z jednostronnego skrócenia okresu wypowiedzenia, poniósł straty finansowe z tytułu należnego odszkodowania z skrócenie okresu wypowiedzenia. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że czekając przez tyle miesięcy na ostateczną decyzję w przedmiocie wypowiedzenia, miał nadzieję, że jednak jego odwołanie zostanie uwzględnione. W tych warunkach wystąpienie z wnioskiem o skrócenie okresu wypowiedzenia potraktowane zostałoby jako wycofanie odwołania.
Ponadto, stanowiący załącznik Nr 2 do kasacji dowód potwierdza, iż w rozpatrywaniu odwołania skarżącego brał udział organ podlegający wyłączeniu na mocy art. 24 Kpa, ponieważ Dyrektor Departamentu Kadr. i Szkolnictwa Wojskowego był stroną w sporze, brał udział wydaniu zaskarżonej decyzji i wypracowując dla Ministra Obrony Narodowej decyzje drugiej instancji był jednocześnie zainteresowany utrzymaniem w mocy swojej decyzji (...) z dnia 28 marca 2002 r.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a tylko z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania.
Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, sprawa została rozpoznana w granicach skargi i Sąd uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Skarga zarzuca naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /t.j. Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./, zgodnie z którym wypowiedzenie stosunku służbowego może nastąpić jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni służbę, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe.
Wbrew twierdzeniom skargi Sąd I instancji zasadnie uznał, iż organ prawidłowo zastosował wobec skarżącego powołany wyżej przepis. Bezsporne w sprawie jest, iż uległ zmniejszeniu stan etatowy jednostki, w której pełnił służbę skarżący. Jest to jedna z przesłanek zastosowania przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy i jak trafnie stwierdził Sąd, przepis ten nie zawiera dodatkowego warunku, aby również uległo likwidacji stanowisko, na którym żołnierz zawodowy pełni służbę. Wystarczający jest w tym zakresie sam fakt zmniejszenia się stanu etatowego jednostki.
Spełniona została również druga przesłanka do zastosowania wskazanego przepisu, a mianowicie brak było możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. Z akt osobowych skarżącego wynika bowiem w sposób jednoznaczny, iż w związku z realizacją ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2001-2006 /Dz.U. nr 76 poz. 804 ze zm./ nie istniała możliwość wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe.
W aktach tych znajdują się stosowne notatki (...), z których te okoliczności wynikają.
W takiej sytuacji zasadnie Sąd uznał, że organ wypowiadając skarżącemu stosunek służbowy nie naruszył przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
W związku z tym, skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Tak jak to wskazano wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Ponieważ skarga ta nie zawiera innych podstaw, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może ustosunkować się do tych okoliczności podniesionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, które nie mieszczą się we wskazanej podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego.
Ponieważ jako podstawa kasacyjna nie zostało wskazane naruszenie jakiegokolwiek przepisu postępowania, to Sąd nie wypowiada się w kwestii prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji oceny zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, czy też kwestii właściwości organu do wydania decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego i zwolnienia żołnierza ze służby.
We wskazanej podstawie skargi kasacyjnej nie mieszczą się również podniesione w jej uzasadnieniu wątpliwości co do daty wejścia do obrotu prawnego kwestionowanej decyzji i jej wykonalności.
Reasumując stwierdzić należy, iż wskazana w skardze kasacyjnej podstawa nie jest zasadna i w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji wyroku.