Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2004 r. SA/Sz 834/02 oddalił skargę Anny D. na decyzję Wojewody Z. z dnia 13 marca 2002 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z 11 lutego 2002 r., uchylającą po wznowieniu poprzednią decyzję tego organu i odmówił uznania Anny D. za osobę bezrobotną.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przyjął jako ustalone w postępowaniu administracyjnym, iż decyzją z 10 sierpnia 2000 r. Starosta K. na podstawie art. 37k ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ przyznał Annie D. prawo do świadczenia przedemerytalnego od 2 sierpnia 2000 r.
Po wznowieniu z urzędu postępowania w tej sprawie /postanowienie z 6 grudnia 2001 r./ Starosta K. decyzją, wydaną na podstawie art. 145, 151 par. 1 Kpa oraz art. 6 pkt 6 lit. "a i b" w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "i" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu Starosta uchylił swoją decyzję z dnia 10 sierpnia 2000 r. i orzekł o odmowie uznania Anny D. za osobę bezrobotną z dniem 1 sierpnia 2000 r.
Decyzję uzasadniono tym, iż w toku postępowania ustalono, że Anna D. osiągnęła dochód /pobierała rentę rodzinną/ w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia w okresie od 1 marca do 31 sierpnia 2000 r. Na dzień 1 sierpnia 2000 r. nie mogła być więc uznana za osobę bezrobotną.
W odwołaniu Anna D. przyznając, iż pobierała część renty rodzinnej stwierdziła, iż nie znała przepisów prawa w tym zakresie.
Wojewoda decyzją z 13 marca 2002 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy.
Oddalając skargę Anny D. /w której podnosiła, iż była mylnie informowana przez pracownika ZUS, że w wyniku podziału otrzyma tylko 5 % renty, zaś córka jej pozostałą część a następnie ZUS dokonał podziału renty po połowie/ Sąd przyjął, jako materialnoprawną podstawę decyzji Wojewody przepis art. 37k ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji /po sprostowaniu oczywistej pomyłki postanowieniem z 4 maja 2004 r./. Określa on kryteria przyznawania świadczenia przedemerytalnego, który przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego oraz posiadającej odpowiedni staż pracy.
Za trafne Sąd uznał ustalenie organów, że Anna D. nie spełniała na dzień przyznania prawa do świadczenia wszystkich wymaganych kryteriów, bowiem nie powinna być traktowana jako osoba bezrobotna w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. "i" ustawy.
Norma ta zawiera definicję osoby bezrobotnej, za którą można było uznać m.in. osobę nie zatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, z zastrzeżeniem lit. "g", nie uczącą się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania /stałego lub czasowego/ powiatowym urzędzie pracy, jeżeli /m.in./ nie uzyskuje miesięcznie dochodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia.
Okoliczność uznania skarżącej za osobę bezrobotną została oparta pierwotnie na oświadczeniu Anny D. złożonym w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., w którym skarżąca podała, iż nie posiada dochodów podlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in. renty rodzinnej /dowód: oświadczenie z dnia 1 sierpnia 2000 r..../.
12 listopada 2001 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w K. wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z 26 października 2001 r., w którym zawarto informację o pobraniu przez Annę D. renty rodzinnej.
W dniu 6 grudnia 2001 r. skarżąca złożyła przed pracownikiem Starostwa Powiatowego w K. kolejne oświadczenie, pod odpowiedzialnością karną, w którym podała, że od 1998 r. otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 5% od kwoty 740 zł (...).
ZUS zaprzeczył tym informacjom wskazując na fakt pobierania przez Annę D. 50% renty rodzinnej w okresie od 1 października 1998 r. do 31 grudnia 2001 r.; w wysokości 356,98 zł od 1 sierpnia 2000 r. do dnia 31 maja 2001 r. a następnie w wysokości 402,33 zł od 1 czerwca 2001 r. /dowód: pismo ZUS z 10 stycznia 2002 r., zaświadczenie ZUS z 26 listopada 2001 r..../.
W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, za nietrafne Sąd uznał zarzuty skarżącej odnoszące się do niewłaściwej oceny zebranych dokumentów w sprawie.
W okresie pobierania przez skarżącą świadczenia przedemerytalnego, kwota najniższego wynagrodzenia wynosiła:
- w okresie do 31 grudnia 2000 r.: 700 zł - rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 lutego 2000 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najniższego wynagrodzenia pracowników za pracę /Dz.U. nr 13 poz. 174/,
- w okresie do 1 stycznia 2001 r.: 760 zł - rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2000 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najniższego wynagrodzenia pracowników za pracę /Dz.U. nr 121 poz. 1308/.
Pobrana przez skarżącą część renty rodzinnej przekraczała więc połowę najniższego wynagrodzenia.
Sąd nie podzielił zarzutów o mylnym informowaniu skarżącej przez pracowników organów co do warunków i zasad pobierania świadczenia przedemerytalnego, bowiem skarżąca własnoręcznym podpisem na oświadczeniu z dnia 1 sierpnia 2000 r. potwierdziła fakt poinformowania ją o przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Ponadto, za udowodnione Sąd uznał, że skarżąca składając nierzetelne oświadczenia odnośnie osiąganych dochodów, wprowadziła organy w błąd poprzez niewykazanie dochodów z tytułu pobieranej renty rodzinnej.
W związku z powyższym wobec potwierdzenia informacji o faktycznym pobieraniu przez Annę D. renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia Sąd uznał, że organy zasadnie przeprowadziły postępowanie w trybie art. 145 par. 1 pkt 1 Kpa orzekając o uchyleniu decyzji przyznającej prawo do świadczenia przedemerytalnego z 10 sierpnia 2000 r. jednocześnie odmawiając uznania skarżącej za osobę bezrobotną na dzień 1 sierpnia 2000 r. i w tej sytuacji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Anna D., reprezentowana przez radcę prawnego Janusza D. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie prawa materialnego art. 37j w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /strona powtórzyła błędne oznaczenie przepisu przez Sąd, gdyż w rzeczywistości chodzi o przepis art. 37k/ przez uznanie, iż skarżąca nie spełnia przesłanek uprawniających ją do przyznania świadczenia przedemerytalnego oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Skarga domaga się uchylenia wyroku i zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż strona nie ponosi żadnej odpowiedzialności za zaistniałą sytuację, gdyż została wprowadzona w błąd przez pracowników Urzędu Pracy. Poinformowano ją, że podział renty tak że ona otrzymywała 5% nie ma wpływu na prawo do świadczenia. Z tych względów podpisała oświadczenie o braku dochodów. Podział renty po połowie podjął ZUS, zaś skarżąca nie orientowała się w zawiłościach prawnych. Sąd zaniechał zbadania wszystkich aspektów sprawy, pomijając konieczność ustalenia z jakich przyczyn doszło do złożenia zakwestionowanego oświadczenia oraz nie uwzględnił faktu, że skarżąca zawiesiła prawo do renty.
Zaniechanie wniknięcia w okoliczności odmowy przyznania świadczenia oraz pominięcie wyjaśnień strony w kwestii błędnych informacji udzielonych przez urzędników narusza przepisy prawa procesowego - art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - nakazującego dokonywanie kontroli zgodnie z prawem, narusza także prawa strony przez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwiony zarzut naruszenia prawa materialnego.
W myśl art. 37k ust. 1 świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku jeżeli osiągnęła wiek co najmniej 58 lat /kobieta/ i posiada okres uprawniający do emerytury, lub w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy ukończyła co najmniej 55 lat /kobieta/ oraz posiada okres uprawniający do emerytury.
Skarżącą w wyniku wznowienia postępowania pozbawiono przyznanego uprzednio świadczenia decyzją z dnia 10 sierpnia 2000 r., bowiem - zdaniem organu, które następnie podzielił Sąd - nie spełniała kryteriów do uznania jej za osobę bezrobotną.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "i" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu bezrobotnym jest osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie jeżeli m.in. nie uzyskuje miesięcznie dochodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia.
Skarżąca - co jest w niniejszej sprawie bezsporne - pobierała rentę rodzinną w wysokości 356,98 zł w okresie od 1 sierpnia 2000 r. do 31 maja 2001 r., zaś od 1 czerwca 2001 r. w wysokości 402,33 zł.
Z tych prawidłowych ustaleń zarówno Sąd jak i wcześniej organy wyciągnęły nieprawidłowe wnioski, prowadzące do nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego.
Przy ustalonej wysokości renty /356,98 zł/ oraz wysokości najniższego wynagrodzenia, które /uwzględniając datę przyznania świadczenia/ w okresie od sierpnia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r. wynosiło 700 zł, zaś od 1 stycznia 2001 r., na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2000 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników /Dz.U. nr 121 poz. 1308/ podwyższone zostało do kwoty 760 zł, Anna D. w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 maja 2001 r. pobierała rentę w wysokości nie przekraczającej połowy najniższego wynagrodzenia.
Za ten więc okres z naruszeniem przepisu art. 37k ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. "i" skarżąca została pozbawiona świadczenia przedemerytalnego.
Zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozpoznając skargę w granicach skargi kasacyjnej nie uznał zasadności zarzutu naruszenia przepisów procedury. Wskazany przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ określa przedmiot kontroli sądowej i dokonując kontroli decyzji administracyjnej Sąd przepisu tego nie naruszył.
Uznając za usprawiedliwiony tylko zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję ostateczną.
Wobec potrzeby ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ Sąd - stosownie do wymagań zawartych w art. 141 par. 4 powołanej ustawy - zwraca uwagę na konieczność zastosowania oprócz wskazanej wyżej wykładni prawa materialnego również uwzględnienie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, że po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania świadczenia przedemerytalnego organ pierwszej instancji zmienił przedmiot postępowania i po uchyleniu decyzji, przyznającej świadczenie, orzekł o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 1 sierpnia 2000 r., a więc w postępowaniu wznowieniowym rozstrzygał inną pod względem przedmiotowym sprawę administracyjną, niż w postępowaniu zwyczajnym.