Wyrok NSA z 8 grudnia 2004 r., OSK 943/04

Wydany

8 grudnia 2004 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 grudnia 2004 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. K.

Skład

Sędzia NSA Jacek Chlebny przewodniczący

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2004 roku sygn. akt V SA 3851/03 o odrzuceniu skargi I. K. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia 15 lipca 2003 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony postanawia oddalić skargę kasacyjną

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia z dnia 15 kwietnia 2004 roku (sygn. akt V SA 3851/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. K. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia 15 lipca 2003 roku w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał się właściwym do odrzucenia skargi na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Doręczenie decyzji ostatecznej w dniu 4 sierpnia 2003 roku na adres ustanowionego w postępowaniu administracyjnym pełnomocnika Skarżącego – S. S. - było skuteczne na podstawie art. 44 kpa. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia z 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dniu doręczenia przedmiotowej decyzji, skargę należało wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Wniesienie skargi w dniu 17 września 2003 roku, a zatem po terminie, uzasadniało jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia pełnomocnik Skarżącego wniósł na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu na podstawie art. 174 pkt l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego - art. 44 kpa poprzez przyjęcie, że miało miejsce skuteczne doręczenie zastępcze;
2. przepisów postępowania - art. 9 kpa poprzez zaniechania pouczenia pełnomocnika Skarżącego – S. S. - co do prawidłowego terminu

Sygn. akt OSK 943/04 złożenia skargi oraz możliwości ubiegania się o przywrócenie terminu do dokonania czynności, a także art. 12 kpa poprzez przewlekłość postępowania, co spowodowało, że Skarżący nie mając prawa do legalnego przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie mógł w sposób należyty chronić swoich interesów i osobiście odebrać decyzji.

W uzasadnieniu powołanych podstaw skargi kasacyjnej Skarżący podał, że jego pełnomocnik S. S. wraz z dziećmi od 18 lipca do 19 sierpnia 2003 roku przebywała u swoich rodziców poza granicami Polski. Z tego powodu nie można uznać za skuteczne doręczenia zastępczego. W dacie odbioru decyzji w dniu 20 sierpnia 2004 roku nie minął jeszcze trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi liczony od dnia 4 sierpnia 2004 roku. Organ winien jednak powiadomić pełnomocnika Skarżącego – S. S., że trzydziestodniowy termin będzie liczony nie od daty faktycznego doręczenia decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.

Strona skarżąca kwestionuje postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powołując w skardze kasacyjnej dwie podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter przepisu procesowego, a nie prawa materialnego, gdyż reguluje czynność procesową doręczenia pisma, czyli oddania adresatowi przesyłki, a nie tryb składania oświadczeń woli i dochodzenia ich do wiadomości adresata (por. J. Borkowski w: B. Adamiak, J.Borkowski, KPA. Komentarz, 5. wyd. Warszawa 2003, Art. 44, Nb 4).

Rozważając podniesione zarzuty należy stwierdzić, że strona skarżąca nie zakwestionowała w skardze kasacyjnej żadnych okoliczności, które stanowiły podstawę zastosowania art. 44 kpa. Zgodnie z art. 44 kpa, w razie niemożności

Sygn. akt OSK 943/04 doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 kpa i 43 kpa poczta przechowuje pismo w swojej placówce, a zawiadomienie o złożeniu pisma, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata albo jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym na nieruchomości, której postępowanie dotyczy.

W skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 44 kpa uzasadniono nieobecnością w dniach od 18 lipca do 19 sierpnia 2003 roku pełnomocnika Skarżącego – Ś. S., która "przebywała wraz z dziećmi u swoich rodziców poza granicami Polski". Powyższy zarzut, w stanie faktycznym sprawy, nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości dokonania doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 kpa. Powołana okoliczność może ewentualnie stanowić uzasadnienie wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Doręczenie zastępcze jest domniemaniem prawnym, w którym ustawodawca założył, że pismo doręczone w ten sposób dotarło do adresata. Domniemanie to jest domniemaniem prawnym obalalnym. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego dotyczącym doręczeń zastępczych w procedurze cywilnej, w przypadku doręczeń zastępczych subiektywne przekonanie Sądu o prawidłowości doręczenia zastępczego nie wyłącza możliwości dowodzenia, że pismo nie doszło do adresata. Obalenie tego domniemania nie prowadzi natomiast do wniosku, że doręczenie nie zostało dokonane, ale do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminów (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 4 września 1970r, sygn. I PZ 53/70 OSNCP nr 6/1971, poz. 100; 12 stycznia OSNCP nr 12/1973, poz. 215; oraz T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, T. Ereciński (red.), tom I, Warszawa 2001, teza 3, s 299). Podobnie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzono, że przywrócenie terminu zasadza się na obaleniu domniemania opartego na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła – nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Wniosek o przywrócenie terminu

Sygn. akt OSK 943/04 wymaga uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminu do wykonania czynności wiążącej się z zastępczo doręczonym pismem. Wymaga to wskazania okoliczności powodujących brak realizacji awiza (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02, OTK, seria A, nr 5(51), str. 910). Uwzględniając powyższe stwierdzić należało, że okoliczność podniesiona w skardze kasacyjnej (pobyt pełnomocnika za granicą) nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 44 kpa, może ona stanowić wyłącznie podstawę wniosku o przywrócenie terminu.

Pozostałe zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 9 kpa poprzez zaniechanie pouczenia pełnomocnika Skarżącego co do prawidłowego terminu złożenia skargi oraz możliwości ubiegania się o przywrócenie terminu do dokonania czynności i art. 12 kpa poprzez przewlekłość postępowania, co spowodowało, że Skarżący nie mógł w sposób należyty chronić swoich interesów i osobiście odebrać decyzji, nie mają znaczenia dla oceny skutków procesowych naruszenia terminu do wniesienia skargi. Wobec stwierdzenia skutecznego doręczenia zastępczego przez awizo Sąd I instancji zasadnie uznał wniesienie skargi po terminie i w konsekwencji zaskarżonym postanowieniem, na podstawie art. 58 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę odrzucił. Podniesione okoliczności mogłyby ewentualnie podlegać ocenie Sądu Administracyjnego w postępowaniu o przywrócenie terminu. W postępowaniu, którego przedmiotem jest ustalenie zachowania terminu do wniesienia skargi nie mają znaczenia, gdyż nie zostały objęte treścią art. 58 §1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia.

Mając na uwadze powyższe należało na podstawie art. 182 § 1 i art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić skargę kasacyjną.