Uzasadnienie
OSK 945/04
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2004 r. sygn. akt V SA 2126/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi D. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia niewykonywania pracy przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych - skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 127 (3 kpa od decyzji tego samego organu z dnia 10 września 2001 r. Nr [...]. Podstawę prawną wydania decyzji stanowiły przepisy art. 117 ust. 4 w zw. z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm./ oraz art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ orzekający podał, iż D. G. wystąpiła z wnioskiem o potwierdzenie, że w okresie od czerwca 1982 r. do 17 listopada 1992 r. pozostawała bez pracy na skutek represji politycznych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wnioskodawczyni z dniem 31 maja 1982 r. utraciła pracę w NSZZ "Solidarność" w wyniku likwidacji związku, zaś w okresie od grudnia 1982 r. do czerwca 1984 r. była trzykrotnie zatrudniona na umowy na czas określony. Zebrane dowody w ocenie organu nie dają jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że pozostawanie bez pracy w okresach pomiędzy zatrudnieniem na czas określony, bądź też po dniu 30 czerwca 1984 r. miało związek ze stosowaniem wobec wnioskodawczyni represji politycznych.
D. G. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż jest dla niej krzywdząca, gdyż przedstawiła dowody świadczące o tym, że pozbawienie jej pracy w stanie wojennym i po nim miało charakter represji politycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Stosownie do art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych okresem podlegającym zaliczeniu jako nieskładkowy przy ustalaniu prawa do emerytury i renty jest niewykonywanie pracy w okresie przed 4
OSK 945/04 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej jednak niż 5 lat. Zgodnie z dyspozycją art. 117 ust. 4 powołanej ustawy okres ten może być udowodniony dokumentami lub zeznaniami świadków, zaś oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Niezbędną przesłanką wydania decyzji potwierdzającej jest ustalenie przez organ faktu zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 7 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach.
Sąd stwierdził, że "Za dowody represji politycznych stosowanych konkretnie wobec skarżącej nie mogą być uznane ogólnikowe stwierdzenia zawarte w piśmie Ogólnopolskiej Federacji Stowarzyszeń Represjonowanych w Stanie Wojennym w Radomiu z dnia 20.06.2001 r. czy też załączonym do skargi oświadczeniu Bolesława Andrzejewskiego z dnia 14.05.2003 r. Z pism tych nie wynika bowiem kiedy i jakie konkretnie represje dotyczyły D. G.. Nie powołano żadnych faktów ani nie przedłożono żadnych dowodów wskazujących, że skarżąca starała się o zatrudnienie u konkretnego pracodawcy i odmówiono jej przyjęcia do pracy, pomimo posiadanych przez nią kwalifikacji." Przeciwnie Sąd uznał, że okoliczność, iż skarżąca była zatrudniona w okresie od 1.12.1982 do 30.04.1983 i od 1.09.1983 do 30.06.1984 wskazuje, że nie były przeciwko jej osobie stosowane represje polityczne, co powoduje, że nie została spełniona przesłanka z art. 7 ust. 4 cyt. ustawy o emeryturach i rentach, czego konsekwencją była odmowa potwierdzenia tych okoliczności.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła D. G. reprezentowana przez adwokat K. M., zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości oraz zarzucając naruszenie tym wyrokiem przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 1 (2 ustawy z dnia 25 lipca 2003 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. z dnia 20 września 2002 r./ i art. 145 (1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z dnia 20 września 2002 r./ w zw. z art. 77 (1 i (4 kpa oraz art. 80, 81 kpa i art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego "przez brak należytego skontrolowania zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem i nieuchylenie jej pomimo naruszenia przez organ administracyjny w/w przepisów postępowania administracyjnego polegającego na nie rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nie wzięciu pod uwagę
OSK 945/04 faktów powszechnie znanych, tj. faktu, że osoby zatrudnione w NSSZ Solidarność po zdelegalizowaniu związku nie były nigdzie zatrudniane, oraz na ustaleniu wbrew całokształtowi zebranego materiału dowodowego, że okoliczność pozostawania skarżącej bez pracy nie miała związku z represjami politycznymi, nie przesłuchaniu strony skarżącej i odmowie udzielenia stronie żądanego potwierdzenia okoliczności pozostawania bez pracy w związku z represjami politycznymi mimo udokumentowania przez nią wniosku i przedstawienia rekomendacji Ogólnopolskiej Federacji Stowarzyszeń Represjonowanych w Radomiu".
Skarga kasacyjna zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się, iż sam fakt pozbawienia pracy wskutek działania władz państwowych był niewątpliwie represją polityczną, zaś "późniejsze pozostawanie bez pracy stanowiło konsekwencję zwolnienia skarżącej z NSSZ "Solidarność", gdyż jako osoba zatrudniona w związku nie mogła znaleźć przed 1989 rokiem do czasu zmiany ustroju politycznego pracy" Zostało to "przez nią stwierdzone w pismach składanych w postępowaniu administracyjnym i potwierdzone opiniami Ogólnopolskiej Federacji Stowarzyszeń Represjonowanych w Radomiu oraz oświadczeniami NSZZ "Solidarność" Ziemia Radomska". Wnosząca skargę kasacyjną wyraża ponadto pogląd, że okoliczność, iż osoby zatrudnione w związku zawodowym zdelegalizowanym w związku z wprowadzeniem stanu wojennego nie mogły wskutek tego znaleźć w późniejszym okresie pracy jest oczywista i nie musi być udowodniona, należy do faktów powszechnie znanych, mających charakter historyczny, branych pod uwagę z urzędu zgodnie z art. 77 (4 kpa. Pomimo, że ustawa o emeryturach i rentach przewiduje potwierdzenie okoliczności pozostawania bez pracy wskutek represji politycznych zeznaniami świadków i dokumentami, w ocenie wnoszącej skargę kasacyjną należało przesłuchać ją jako stronę zgodnie z art. 81 kpa w celu uzyskania dowodu uzupełniającego. Wniosek według strony został udokumentowany stosownie do art. 22 ustawy z 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz uzyskał rekomendację stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie.
OSK 945/04
Podstawa skargi kasacyjnej została tak skonstruowana, iż zarzuca się w niej naruszenie przepisu art. 145 (1 "ust. 1 pkt c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "ppsa", który przewiduje uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie poprzez uchylenie tego aktu w razie stwierdzenia przez sąd innego niż określone w art. 145 (1 pkt 1 lit. a i b naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec "braku należytego skontrolowania zaskarżonej decyzji" w zakresie podnoszonych przez stronę uchybień przepisom prawa formalnego przez organ wydający zaskarżoną decyzję /art.77 (1 i 4 kpa, art. 80 i 81 kpa oraz art. 22 ustawy z 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego/. Sądowi I instancji zatem zarzuca się naruszenie przepisu, którego w sprawie nie zastosował, skoro skargę oddalił na podstawie art. 151 ppsa, na co jednoznacznie wskazano podając podstawę prawną zaskarżonego wyroku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego natomiast przyjmuje się, iż podstawę skargi kasacyjnej nie może stanowić przepis, którego Sąd I instancji nie stosował. Wskazanie przy tym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz formalnego przepisu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego także nie może być uznane za prawidłowe, skoro przepisy te miały zastosowanie wyłącznie w postępowaniu administracyjnym. Należy zauważyć, iż intencją wnoszącej skargę kasacyjną było, aby wbrew jednoznacznemu przepisowi art. 22 ustawy z 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, który wymaga udokumentowanego wniosku o potwierdzenie faktu represjonowania, organ orzekający w sprawie odstąpił od żądania uzupełnienia wniosku stosownymi dowodami i uznał, iż faktem powszechnie znanym w rozumieniu art. 77 (4 a więc niewymagającym udowodnienia jest, iż skarżąca jako były pracownik NSZZ "Solidarność" do 1989 roku nie mogła podjąć pracy, co stanowiło wyraz stosowanej wobec niej represji. Jednocześnie, "jako dowód uzupełniający", zdaniem strony należało w postępowaniu administracyjnym "zgodnie z art. 81 kpa" przesłuchać skarżącą jako stronę. Te dwa wnioski, czego nie zauważa wnosząca skargę kasacyjną, niejako wzajemnie się wykluczają. Skoro bowiem skarżąca uważa, że ma zastosowanie art. 77 (4 kpa uznający, iż fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu, to całkowicie niejasne jest, jakie znaczenie miałoby mieć przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, który nie mógł być przeprowadzony na podstawie art. 81 kpa - jak twierdzi się w skardze kasacyjnej, lecz art. 86 kpa, przy czym w skardze kasacyjnej podnosi
OSK 945/04 się, iż skarżaca w swych pismach kierowanych do organu "stwierdza", iż nie podejmowała pracy ze względu na stosowane wobec niej represje. Z przytoczonej regulacji wynika, że okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinny być dowodzone innymi niż przesłuchanie stron środkami dowodowymi, zaś w świetle wyraźnego sformułowania art. 22 ustawy z 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wniosek musiał być udokumentowany.
W zaskarżonym wyroku zatem Sąd prawidłowo stwierdził, że zaskarżona decyzja jest legalna skoro wniosek nie został udokumentowany, zaś z zaświadczeń o wykonywaniu przez skarżącą pracy w okresie od 1 grudnia 1982 r. do 30 czerwca 1984 r. wynika, że była ona zatrudniona, co może wskazywać /przy braku dowodów przeciwnych/, że nie były przeciwko niej stosowane represje polityczne.
Naczelny Sąd Administracyjny ponadto stosownie do art. 183 (1 ppsa jest związany granicami skargi kasacyjnej, którą w myśl art. 175 (1 ppsa sporządza adwokat lub radca prawny, a więc profesjonalista w dziedzinie prawa. Z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania, przy czym przesłanki nieważności określa art. 183 (2 ppsa. W niniejszej sprawie żadna z wskazanych w tym przepisie przesłanek nieważności nie zachodzi.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ppsa.