Uzasadnienie
OSK 971/04
Wojewoda Warmińsko-Mazurski zarządzeniem zastępczyni z dnia 14 lipca 2003 r.(PN.0713-378/03), na podstawie art.24f ust.1 i 98 a ust.2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym(Dz.U. z 2001.r.,Nr 142,poz.1591 ze zm.) oraz art. 190 ust.1 pkt 2a ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. Nr 95, poz.602 ze zm.) stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w [...] J. A. H..
W uzasadnieniu wyjaśnił,że J.A. H. radny Rady Miejskiej w O., prowadzi działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego, stosownie do aktualnego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i umowy najmu lokalu użytkowego. Wobec nie podjęcia przez Radę uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego na VII sesji w dniu 28 kwietnia 2003 r., Wojewoda wezwał Radę do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu J.A.H. a po bezskutecznym upływie 30-dniowego terminu wydał zarządzenie zastępcze.
Rada Gminy w O. wniosła skargę na to zarządzenie do sądu a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2004 r.(sygn.akt 2 II SA 3154/03) skargę tę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał przepis art.24 f ust.1a ustawy o samorządzie gminnym w myśl którego radny, który przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał mandat, jest obowiązany do zaprzestania tej działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania.Niewypełnienie tego obowiązku powoduje wygaśnięcie mandatu radnego. Z treści tego przepisu wynika, że w razie zaistnienia wskazanych przesłanek; mandat radnego wygasa z mocy ustawy a uchwała rady ma charakter deklaratoryjny. Zaskarżone zarządzenie zastępcze ma zatem oparcie w przepisach prawa a "wykorzystywanie mienia" nie może być utożsamiane z osiąganiem nadmiernych zysków z tego mienia. Sam fakt wykorzystywania mienia gminy do prowadzenia działalności gospodarczej przesadza o zastosowaniu powołanych przepisów. Ustosunkowując się do zarzutu skargi Sąd wyjaśnił także, że rada powinna podjęć stosowną uchwałę w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania wojewody a upływ tego terminu daje podstawę do wydania zarządzenia
OSK 971/04 zastępczego. Gmina O., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego A.K., wniosła skargę kasacyjną opierając ją na zarzucie naruszenia przepisów postępowania (art. 113 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 124 § 1 pkt 5, 264 § 2 i art. 15 § 1 pkt 3 tej ustawy oraz art.3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym), poprzez nieustalenie (pytanie prawne TK) lub wyjaśnienie (przed NSA poważnych wątpliwości) kwestii zgodności z art. 20, 22,31 ust.3 i 60 Konstytucji RP przepisu art. 190 ust.5 ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz art.24f ust.1 a ustawy o samorządzie gminnym, naruszenie art. 124 § 1 pkt 5 ustawy poprzez brak zawieszenia z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie oraz brak postawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w związku ze zgodnością z Konstytucją art. 190 ust.5 powołanej Ordynacji wyborczej oraz art.24f ust.1a ustawy o samorządzie gminnym. W skardze podniesiono, że wskazane naruszenia miały wpływ na wynik. postępowania bowiem nie ustalono zgodności z Konstytucja powołanych przepisów ordynacji wyborczej i ustawy o samorządzie gminnym a to w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania tej normy prawnej do określonego stanu faktycznego. Kwestia ta była artykułowana przez skarżącego, min. w imię ochrony praw nabytych. Skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 190.ust.5 ordynacji wyborczej i art.24f ust.1a ustawy o samorządzie gminnym poprzez ustalenie, że te przepisy są zgodne z art.20,22.31 ust.3,60 Konstytucji i można je stosować w sprawie.
W uzasadnieniu skargi powołano się na brak w zaskarżonym wyroku oceny zgodności powoływanych przepisów z Konstytucją. Trybunał tej kwestii nie badał kompleksowo(wyrok TK z 8 kwietnia 2002 r. SK 18/01,OTK-A 2002/2/16) a zdaniem skarżącej powołane przepisy nie uwzględniają praw i wolności gwarantowanych obywatelom, zakreślony przez ustawę termin 3 miesięcy na zakończenie działalności gospodarczej jest zbyt krótki i prowadzi do naruszenia art.20 i art.20 oraz art.31 ust.3 Konstytucji bo prowadzi do nieuzasadnionego ograniczenia wolności działalności gospodarczej przy całkowitym braku ważnego interesu prawnego i właściwej ochrony podmiotowych praw nabytych. Zdaniem skarżącej, naruszono także art.60 i art.32 Konstytucji poprzez pośrednie ograniczenie dostępu do sprawowania mandatu publicznego przez osoby prowadzące działalność gospodarczą z wykorzystaniem
OSK 971/04 mienia gminnego. W tej sytuacji zasadne było by Sąd zastosował wymienione przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W skardze kasacyjnej wnoszono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zarzucono w niej naruszenie przepisów postępowania poprzez naruszenie art.113 § 1 w związku z art.24 § 1 pkt 5, 264 § 2 i art.5 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1270). Przepis art.113 § 1 pow. ustawy stanowi, że przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za wyjaśnioną i taka też sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Przepis art.124 § 1 pkt 5 pow, ustawy dotyczy zawieszenia postępowania i stanowi, że sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie przedstawienia przez sąd w tym postępowaniu pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sposób oczywisty nie naruszył wskazanego przepisu bo skład orzekający nie przedstawił w tym postępowaniu pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Wystąpienie przez skład orzekający z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego może mieć miejsce jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem (art.3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr, 102,poz.643 ze zm.), ocena czy taka sytuacja zachodzi jest pozostawiona uznaniu sądu i to skład orzekający ocenia - na gruncie konkretnej rozstrzyganej sprawy – czy zachodzi taka konieczność. Fakt, że Trybunał Konstytucyjny nie wypowiadał się "kompleksowo"(jak zaznaczono w skardze kasacyjnej) o konstytucyjności lub niekonstytucyjności przepisu art.24f ust.1a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142,poz.1591 ze zm.) nie rodził po stronie sądu obowiązku wystąpienia z pytaniem prawnym. W sprawie zakończonej zaskarżonej wyrokiem Sąd takiej potrzeby nie dostrzegł (wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej zarzutu sprzeczności z Konstytucją RP przepisów będących podstawą zarządzenia zastępczego nie podnoszono w skardze) a w świetle argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu
OSK 971/04 wyroku stanowisko takie może być uznane za uzasadnione. Oczywiście niezasadny jest zarzut naruszenia przepisu art. 264 §21 15 § 1 powołanej ustawy, bo wskazane przepisy określają kompetencje Naczelnego Sądu Administracyjnego a tym samym nie mógł ich naruszyć wojewódzki sąd administracyjny. Przewidziana w przepisie art.264 § 2 kompetencja do podejmowania, przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwał min. na podstawie postanowienia składu orzekającego odnosi, się do składu tegoż sądu a nie sądu wojewódzkiego. Ze wskazanych przyczyn zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł być uznany za usprawiedliwiony. Drugi z zarzutów dotyczący naruszenia prawa materialnego - art.190 ust. 5 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2003 r., Nr 1595poz,1547 ze zm.) oraz art.24f ust.1 a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, również nie jest zasadny. Naruszenie to miało nastąpić poprzez ustalenie, że przedmiotowe przepisy są zgodne z art.20,art22,art.31 ust.3 i art.60 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie badał, bo nie jest do tego powołany konstytucyjności powołanych przepisów ustaw i w tej kwestii się nie wypowiadał. Zarzuty skargi kasacyjnej wywodzone z zarzutu niekonstytucyjności wskazanych przepisów ustaw nie są w istocie zarzutami skierowanymi przeciwko prawu błędnie zastosowanemu przez sąd i przeciwko postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Jak już była o tym mowa, sąd administracyjny - rozpoznając sprawę - tylko po powzięciu uzasadnionych wątpliwości może uznać za zasadne przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy. Chodzi tu o uzasadnione wątpliwości sądu a nie skarżącego. Skarżący nie ma uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu a zarzut skargi kasacyjnej naruszenia procedury sądowej i prawa materialnego poprzez niezbadanie konstytucyjności określonych przepisów nie może być uznany za jej usprawiedliwioną podstawę. Nie oznacza to, że brak pytania prawnego skierowanego przez skład sądzący w konkretnej sprawie do Trybunału zamyka skarżącym drogę do zbadania konstytucyjności określonych przepisów z uwagi na przepis art.79,188 i 191 Konstytucji RP.
Zauważyć należy także, że podstawę prawną zaskarżonego uprzednio zarządzenia zastępczego stanowił przepis art. 190 ust.1 pkt 2a ordynacji wyborczej a
OSK 971/04 nie wskazany w skardze kasacyjnej, jako nieprawidłowo zastosowany,przepis art.190 ust.5 tej ordynacji.
Zważywszy zatem, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw,.na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270), podlegała oddaleniu.