Postanowienie NSA z 3 czerwca 2004 r., OW 16/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 3 czerwca 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Kielcach a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku H. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z 22.12.1980 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi Nieświń postanawia wskazać Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy do rozpoznania

Sprawa

sprawy z wniosku H. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia 22 grudnia 1980r.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Edward Janeczko Sędziowie NSA Joanna Runge- Lissowska(spr.) Zbigniew Rausz
Edyta Pawlak protokolant

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wnioskiem z dnia 6.06.2003 r. wystąpiło o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego powstałego między tym organem, a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi i wniosło o wskazanie, który z tych organów jest właściwy do załatwienia wniosku H. S. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia 22.12.1980 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi Nieświń, wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 3, poz. 13).

W uzasadnieniu wniosku Kolegium wskazało, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powołując się na art. 10 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r., o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz.U. Nr 12, poz. 136), mocą którego art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 1989 r. Nr 58, poz. 349 ze zm.) otrzymał nowe brzmienie: "Postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza na koszt Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 4 ust. 2 Starosta, jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Organem wyższego stopnia w rozumieniu kpa, w stosunku do starosty w sprawach z tego zakresu jest samorządowe kolegium odwoławcze", uznał się za organ niewłaściwy, bowiem postępowanie nadzorcze jest nowym postępowaniem i powinno być przeprowadzone według tego unormowania, a skoro decyzja Wojewody Kieleckiego z dnia 22.12.1980 r. była wydana w I instancji, nie jest on organem wyższego stopnia. Samorządowe Kolegium nie zgodziło się z tym stanowiskiem wywodząc dalej we wniosku, że samodzielną przesłankę określenia właściwości organu zawiera art. 157 § 1 kpa i na jego podstawie, a nie na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o scalaniu należy ustalić właściwy organ, a zgodnie z art. 157 § 1 kpa właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ, zaś wg art. 17 kpa samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, zaś w stosunku do wojewodów - właściwi ministrowie i żadne przepisy nie dają samorządowym kolegiom uprawnień organu wyższego stopnia w stosunku do organów administracji rządowej, jakimi są wojewodowie.

Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem nowym, wszczętym po dniu 23.02.2000 r. – wniosek pochodzi z dnia 26.09.2002 r., do którego stosuje się art. 10 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw i stosownie do niego Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest organem wyższego stopnia w stosunku do decyzji Wojewody Kieleckiego wydanej w I-ej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Generalne zasady co do właściwości organów, które mogą prowadzić postępowania administracyjne, czy to w trybie zwykłym, czy w trybach mających na celu wzruszenie decyzji ostatecznych, zawierają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Organ właściwy do przeprowadzenia postępowania nadzorczego – o stwierdzenie nieważności decyzji, a przeprowadzenia takiego postępowania dotyczy negatywny spór kompetencyjny w niniejszej sprawie – określa art. 157 § 1 kpa, stanowiąc, iż jest nim organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Organy wyższego stopnia wskazuje natomiast art. 17 kpa.

Jasno sformułowane przez kpa zasady co do właściwości organów nie budzą zasadniczo wątpliwości co do tego, jaki organ i jakie postępowanie ma przeprowadzić. Pojawiają się one jednak wówczas, gdy w określonych dziedzinach spraw następowały zmiany przepisów, w tym określające właściwość organów jako przepisy szczególne w stosunku do kpa, związane z reformą ustrojową Państwa, utworzeniem administracji samorządowej obok, istniejącej dotychczas tylko rządowej, z podziałem zadań między te dwa piony administracji, tworzeniem i znoszeniem organów. Zmiany te dotyczyły również przepisów o scalaniu i wymianie gruntów, a taki jest przedmiot decyzji, w stosunku do której winno być przeprowadzone postępowanie nadzorcze.

Negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Kielcach, a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powstał na tle art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 1989 r. Nr 58, poz. 349 ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 10 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz.U. Nr 12, poz. 126). Zgodnie z nim, postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza starosta, a organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze. Przepis ten obowiązywał od dnia 23.02.2000 r., a wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony po tej dacie i Minister Rolnictwa uznał się za organ niewłaściwy.

Jednakże z dniem 16.07.2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. Nr 64, poz. 592), która art. 11 ust. 1 zmieniła brzmienie art. 3 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, wskazując wojewodę jako organ wyższego stopnia nad starostą, który jest w dalszym ciągu właściwy do prowadzenia spraw w tym przedmiocie. W dacie orzekania przez Sąd te przepisy mają decydujące znaczenie, obok w/w generalnych zasad wyznaczonych przez art. 157 § 1 kpa i art. 17 kpa. Zgodnie ze wskazanymi przepisami, tak art. 3 ust. 1 ustawy o scalaniu wymianie, jak i art. 157 § 1 kpa i art. 17 kpa, właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia 22.12.1980 r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi Nieświń jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organ wyższego stopnia właściwy w sprawie scalenia i wymiany gruntów na mocy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 1999 r. Nr 82, poz. 428).

Takie rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego znajduje nadto oparcie w art. 16 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, który stanowi, iż do postępowań wszczętych na podstawie ustawy, o której mowa w art. 11 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o ustroju, stosuje się przepisy dotychczasowe. Art. 11 wymienia ustawę z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów. Stosownie do art. 16 ustawy o ustroju rolnym, w sprawach scalania i wymiany gruntów, wszczętych i niezakończonych przed dniem 16.07.2003 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednakże zasada ta dotyczy stosowania przepisów prawa materialnego, co wynika z ogólnych zasad prawa międzyczasowego, ale nie ma odniesienia do prawa procesowego, obejmującego oznaczanie właściwości organów.

Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152, poz. 1270).