Postanowienie NSA z 22 kwietnia 2005 r., OW 177/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody Świętokrzyskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Wojewodą Świętokrzyskim i Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Kielcach w przedmiocie ustalenia organu właściwego, do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Sandomierzu stwierdzającej, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowi wspólnotę gruntową postanawia wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędziowie NSA Krystyna Borkowska Wojciech Chróścielewski (spr)
Maria Połowniak protokolant

Uzasadnienie

OW 177/04

Wojewoda Świętokrzyski zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Kielcach. Spór dotyczy tego, który z tych organów jest właściwy, jako organ wyższego stopnia do rozpatrzenia wniosku adwokata M. W. – pełnomocnika Spółdzielni Handlowo-Usługowej Kółek Rolniczych w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Sandomierzu z 8 września 1992 r. [...] stwierdzającej, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 5400 m2 stanowi wspólnotę gruntową. W uzasadnieniu podano, że postępowanie o ustalenie gruntów wspólnoty gruntowej w [...]. zostało zakończone decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Sandomierzu z dnia 15 października 1992 r., [...] podjętą na podstawie art. 132 k.p.a. zmieniającą decyzję tego samego organu z 8 września 1992 r. o uznaniu za wspólnotę gruntowa gruntów o pow. 1,10 ha.

Pełnomocnik Spółdzielni Handlowo-Usługowej Kółek Rolniczych w [...] złożył wspomniany wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, które postanowieniem z dnia 7 października 2004 r. przekazało wniosek Wojewodzie w trybie art. 65 § 1 k.p.a. Kolegium uznało, że zgodnie z obowiązującym w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji art. 17 k.p.a. oraz orzecznictwem sądowym Kolegium nigdy nie było organem wyższego stopnia właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego, gdyż organem takim jest Wojewoda. Jednak ten ostatni organ reprezentuje pogląd, iż katalog organów wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. wyznacza art. 17 k.p.a. Od 1 stycznia 1999 r. starosta na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. nr 28, poz. 169 ze zm.) jest właściwy do ustalania, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntowa, przy czym zadanie to starosta realizuje jako zadanie własne. Zdaniem Wojewody Świętokrzyskiego w oparciu o ustawę z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.) Kolegia są organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Na mocy art. 7 pkt 4 ustawy o administracji rządowej w województwie wojewoda jest organem wyższego stopnia o ile przepisy szczególne tak stanowią. Ustawa o

OW 177/04 zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie przyznaje wojewodzie kompetencji organu wyższego stopnia. Daje to podstawę do przyjęcia poglądu, iż organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 8 września 1992 r. o uznaniu za wspólnotę gruntową jest Samorządowe Kolegium odwoławcze w Kielcach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przypadku, gdy decyzja będąca przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności została wydana przez organ, którego kompetencję przejął organ samorządu terytorialnego, organem wyższego stopnia, a więc organem właściwym w sprawach stwierdzenia nieważności tej decyzji będzie samorządowe kolegium odwoławcze - art. 17 pkt 1 k.p.a. - oczywiście z uwzględnieniem regulacji zawartych w przepisach szczególnych. Do chwili nowelizacji kodeksu z ustawą z 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz.U. nr 162, poz. 1126 ze zm.) należało jeszcze ustalić, czy przejęte przez organ samorządu zdania mieściły się w kategorii zadań własnych czy zleconych, bowiem w odniesieniu do zadań zleconych organem wyższego stopnia był wojewoda, a w stosunku do wszelkich innych zadań, a więc zarówno zadań własnych, jak i takich, co, do których ustawodawca nie sprecyzował czy są to zadania własne czy zlecone – organem wyższego stopnia było samorządowe kolegium odwoławcze. Wspomniana nowelizacja w art. 2 pkt 7 nadała nowe, obowiązujące do dziś brzmienie art. 17 k.p.a. Zgodnie z jego punktem 1 samorządowe kolegium odwoławcze jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, chyba, że przepisy odrębne stanowią inaczej. Nie ma przy tym żadnego znaczenia czy zadania wykonywane przez owe organy jednostek samorządu terytorialnego należą do kategorii zadań własnych, czy też zadań nazywanych "zadaniami zleconymi" bądź też "zadaniami z zakresu administracji rządowej".

Ustawa z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. nr 28, poz. 169 z późn. zm.) stanowiła w art. 8 ust. 1, iż właściwe do spraw rolnych i leśnych organy prezydiów powiatowych rad narodowych ustalają, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntowa bądź mienie gromadzkie. Na mocy art. 5 pkt 10 ustawy z 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 34, poz. 198 z późn. zm.) kompetencję określoną w art. 8 ust. 1 ustawy z 29 czerwca 1963 r. przejęli kierownicy urzędów rejonowych. W chwili obecnej na mocy znowelizowanego na podstawie art. 22 ustawy z 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje

OW 177/04 organów administracji publicznej w związku z reforma ustrojowa państwa (Dz.U. nr 106, poz. 668 z późn. zm.) – art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych z sprawy te należą do kompetencji starosty. Żaden przepis tej ustawy nie wyznacza organu wyższego stopnia w stosunku do starosty. Co prawda na mocy art. 8 ust. 3 tej ustawy, o ile wspólnota gruntowa położona jest na obszarze dwu lub więcej powiatów, wojewoda określa, który ze starostów będzie właściwy w sprawach wydania decyzji ustalającej, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntowa lub mienie gromadzkie, tym nie mniej, nie można uznać tego przepisu za przesądzający o tym, iż wojewoda jest organem wyższego stopnia w stosunku do starosty, w sprawach określonych w art. 8 ust.

1. Przepis art. 8 ust. 3 powołanej ustawy musi być bowiem traktowany jako przepis szczególny w stosunku do postanowień art. 22 ust. 1 k.p.a. odnoszącego się do rozpatrywania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Z tego powodu, skoro przepisy szczególne nie ustalają innego organu wyższego stopnia w stosunku do starosty orzekającego na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, trzeba uznać, że zastosowanie ma art. 17 pkt 1 k.p.a. – organem takim jest samorządowe kolegium odwoławcze.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.