Postanowienie NSA z 8 czerwca 2004 r., OW 46/04

Rozpoznanie

na rozprawie

Sprawa

sprawy ze skargi Wojewoda Ł. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Wojewodą Ł. a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P.-T. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy w W.-K. z dnia 9 listopada 1990 r. o scalaniu gruntów postanawia wskazać Wojewodę Ł. jako organ właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 listopada 1990 r. Wójta Gminy w W.-K. o zatwierdzeniu projektu scalania gruntów.

Teza

Organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 par. 1 Kpa w sprawach scaleniowych zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów /t.j. Dz.U. 1989 nr 58 poz. 349 ze zm./ w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. nr 64 poz. 592/ jest wojewoda niezależnie kiedy zostało wszczęte postępowanie scaleniowe i czy zostało zakończone przed wejściem w życie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. nr 64 poz. 592/.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Wojewoda Ł. we wniosku skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosi o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Ł., a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P.-T. i ustalenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.-T. jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia 9 listopada 1990 r. o scaleniu gruntów.

Wniosek swój Wojewoda Ł. uzasadnił tym, że w dniu 26 sierpnia 2002 r. wpłynął wniosek Marii S. dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej, wniosek ten Wojewoda przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., a Kolegium w Ł. zgodnie z właściwością do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.-T. Pismem z dnia 26 listopada 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.-T. przesłało przedmiotowa sprawę Wojewodzie Ł., powołując się na art. 157 par. 1 Kpa oraz art. 3 ust. 1 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów w brzmieniu nadanym przez art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju /Dz.U. nr 64 poz. 592/ zgodnie z którym organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty w sprawach objętych postępowaniem scaleniowym lub wymiennym jest wojewoda. Zmiana ta obowiązuje od dnia 16 lipca 2003 r. Wojewoda Ł. nie uznaje się za właściwego do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej. Wojewoda przyznał, że jest organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty w sprawach objętych postępowaniem scaleniowym lub wymiennym, ale od 16 lipca 2003 r. W myśl art. 16 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego do postępowań wszczętych na podstawie ustawy, o której mowa w art. 11 i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Do dnia 15 lipca 2003 r. organem właściwym do stwierdzenia nieważności było samorządowe kolegium odwoławcze. Wniosek Maria S. złożyła przed dniem 16 lipca 2003 r. a zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.-T. jest właściwe do rozpoznania tego wniosku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.-T. w odpowiedzi na wniosek podało, że zdaniem Kolegium, Wojewoda Ł. nadał przepisowi art. 16 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego inne znaczenie. Przepis ten dotyczy postępowań administracyjnych prowadzonych w trybie zwykłym i nie można wywodzić kompetencji organów do orzekania z tego przepisu.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest sprawą nową w stosunku do zakończonej decyzją weryfikowaną. Przy ustaleniu właściwości rzeczowej organu do stwierdzenia nieważności decyzji znaczenie ma stan prawny w dacie orzekania. Obecnie właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności, jest wojewoda.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W myśl art. 157 par. 1 Kpa organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze- ten organ. Natomiast jakie organy są organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego określa art. 17 Kpa.

Decyzja z dnia 9 listopada 1990 r. została wydana na podstawie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów /t.j. Dz.U. 1989 nr 58 poz. 349 ze zm./. Organem właściwym do przeprowadzenia postępowania scaleniowego na podstawie przepisów tej ustawy był do 26 maja 1990 r. terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Od 27 maja 1990 r. sprawy scaleniowe zgodnie z art. 5 pkt 18 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych między organy gmin, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 34 poz. 198 ze zm./ przeszły do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej. Wobec tego, że sprawy dotyczące scalenia gruntów należały do zadań realizowanych przez organy administracji rządowej Wójt Gminy w W.-K. wydał decyzję scaleniową jak wynika z samej komparycji tej decyzji w oparciu o porozumienie zawarte z Kierownikiem Urzędu Rejonowego w P.-T. i z jego upoważnienia. Organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do organów administracji załatwiających sprawy z zakresu scalania gruntów były wówczas organy administracji rządowej odpowiedniego szczebla tj. wojewodowie. Z dniem 1 stycznia 1999 r. sprawy dotyczące scalenia gruntów, stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową Państwa /Dz.U. nr 106 poz. 668/ załatwiał zarząd gminy jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Organem wyższego stopnia zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. był wojewoda. Sytuacja w tym przedmiocie uległa zmianie z momentem wejścia w życie z dniem 23 lutego 2000 r. ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej /Dz.U. nr 12 poz. 136/, która w art. 10 pkt 1 nadała nowe brzmienie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, zgodnie z którym postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza starosta jako zadania z zakresu administracji rządowej, a organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty w tych sprawach stało się samorządowe kolegium odwoławcze.

Kolejnej zmiany w zakresie właściwości organu wyższego stopnia w sprawach scaleniowych dokonała ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. nr 64 poz. 592/, która weszła w życie z dniem 16 lipca 2003 r.

Artykuł 11 tej ustawy nadał nowe brzmienie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r., w myśl którego w dalszym ciągu postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza starosta jako zadanie z zakresu administracji rządowej, ale jako organ wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty rozpoznającego sprawy scaleniowe został ustanowiony wojewoda. W dacie wydania decyzji, której stwierdzenia nieważności dotyczy złożony wniosek, jak i obecnie sprawy dotyczące scalenia lub sprawy wymienne należą do spraw jako zadania z zakresu administracji rządowej. Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego wskazuje zaś wojewodę jako organ wyższego stopnia i jest to regulacja wynikająca z ustawy szczególnej w rozumieniu art. 17 pkt 1 Kpa w stosunku do regulacji generalnej zawartej w tym przepisie. Jeżeli zatem wojewoda jest organem wyższego stopnia w sprawach scalenia i wymiany gruntów, to jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w niniejszej sprawie /art. 157 par. 1 Kpa/. Art. 16 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego stanowi, że "do postępowań wszczętych na podstawie ustawy, o których mowa w art. 11 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe", Tego rodzaju odesłanie oznacza, według ogólnych zasad prawa międzyczasowego stosowanie prawa materialnego obowiązującego przed wejściem w życie tej ustawy tj. przed 16 lipca 2003 r. związanych z zasadami przeprowadzenia scalenia i wymiany gruntów. Natomiast nie dotyczy prawa procesowego, w tym właściwości organów administracji. Od 16 lipca 2003 r. samorządowe kolegia odwoławcze przestały być organami wyższego stopnia w stosunku do starosty przeprowadzającego scalanie gruntów.

Z tych względów na podstawie art. 4 i art. 15 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.