Postanowienie NSA z 9 marca 2004 r., OW 8/04

Rozpoznanie

w dniu 9 marca 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Powiatu O. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Starostą Powiatu O. a Marszałkiem Województwa O. w przedmiocie określenia organu właściwego do rozpoznania

Sprawa

sprawy postanawia wskazać Marszałka Województwa O. jako organ właściwy do wykonania decyzji z dnia 6 maja 1995 r. (...) Kierownika Urzędu Rejonowego w O., odnośnie płatności rat opłaty melioracyjnej ustalonej tą decyzją należnych po dniu 1 stycznia 2002 r.

Teza

1. Ustalanie opłaty melioracyjnej w świetle ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne /Dz.U. nr 115 poz. 1229 ze zm./ należy do marszałka województwa /ust. 3 art. 74 ustawy/. Marszałek województwa również jest uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z tej decyzji.
2. Ustalając obowiązek spłaty opłat melioracyjnych za wykonane na koszt Skarbu Państwa urządzenia melioracji szczegółowej przed 1 stycznia 2002 r., marszałek województwa ma obowiązek stosować zgodnie z art. 204 ust. 3 przepisy dotychczasowe tzn. przepisy z daty wykonania tych urządzeń. W przepisie art. 204 ust. 3 chodzi bowiem o zasadę, że "prawo nie działa wstecz" przy ustalaniu samej należności, a nie dotyczy on właściwości organu do egzekwowania należności.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Starosta O. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jaki zaistniał między Starostą O., a Marszałkiem Województwa O. w zakresie ustalenia, czy właściwym w rozumieniu art. 5 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie wykonania obowiązku polegającego na dokonaniu odpłatności melioracyjnej za wykończone na koszt Skarbu Państwa melioracje szczegółowe, a wynikającego z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 6 maja 1995 r., jest Marszałek Województwa O. czy Starosta O. W uzasadnieniu wniosku Starosta O. podał, że do dnia 31 grudnia 2001 r. Starosta O. wydawał decyzje jako organ I instancji oraz egzekwował odpłatność melioracyjną za wykonane melioracje szczegółowe na koszt Skarbu Państwa, z częściowym zwrotem należności przez właścicieli gruntów w oparciu o przepis art. 93 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 maja 1991 r. w sprawie melioracji wodnych /Dz.U. nr 40 poz. 173/. Z dniem 1 stycznia 2002 r. weszła w życie nowa ustawa Prawo wodne i zgodnie z art. 74 tej ustawy ustalanie w drodze decyzji administracyjnych opłat melioracyjnych przeszło do kompetencji marszałka województwa. Zdaniem Starosty O. od dnia 1 stycznia 2002 r. marszałek województwa jest uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej decyzji ustalających opłatę melioracyjną przed tą datą, a w których to decyzjach termin płatności przypada po 1 stycznia 2002 r. Natomiast w myśl art. 5 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uprawnionym do żądania wykonania obowiązków wynikających z decyzji organów jednostek samorządu terytorialnego jest właściwy do orzekania organ I instancji. W sprawie niniejszej natomiast nie ma zastosowania art. 204 Prawa wodnego. Przepis ten przewiduje stosowanie przepisów dotychczasowych w sprawach wszczętych, a niezakończonych wydaniem decyzji ostatecznej do 1 stycznia 2002 r. w zakresie opłat za szczególne korzystanie z wód i za korzystanie z urządzeń wodnych. Opłaty melioracyjne nie mieszczą się w tej kategorii spraw. W ust. 3 art. 204 ustawy przewidziano stosowanie przepisów dotychczasowych w sprawach opłat należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy. Ponieważ w sprawie chodzi o opłaty wymagalne po dniu wejścia w życie ustawy, to przepis ten zdaniem Starosty O. nie ma w sprawie zastosowania.

Z tych względów w dniu 24 stycznia 2002 r. protokółem zdawczo-odbiorczym z dnia 31 grudnia 2001 r. Starosta O. przekazał Marszałkowi Województwa O. całość dokumentów związanych ze sprawą. Marszałek Województwa O. w dniu 31 stycznia 2002 r. zwrócił przekazane dokumenty Staroście O., a następnie organy te wymieniały korespondencję w tej sprawie przez okres roku.

W odpowiedzi na wniosek Marszałek Województwa O. wnosi o ustalenie, że organem właściwym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia 6 maja 1995 r. (...) jest Starosta O. Marszałek Województwa O. nie kwestionuje, że stosownie do postanowień art. 74 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, obecnie on jest właściwym w sprawie ustalenia w drodze decyzji wysokości opłaty melioracyjnej. Jednak w sprawie niniejszej decyzja administracyjna ustalająca odpłatność melioracyjną została wydana przed wejściem w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r., tj. przed 1 stycznia 2002 r. Ustawodawca wprowadził przepis przejściowy art. 204, który w ust. 3 przesądza o właściwości rzeczowej w przedmiotowej sprawie. Przepis ten stanowi, iż "w sprawach opłat należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe". Zdaniem Marszałka Województwa O., skoro opłata w niniejszej sprawie należna jest sprzed wejścia w życie nowego Prawa wodnego, to właściwym w sprawie jest Starosta O. Okoliczność, że termin płatności niektórych rat przypada po dniu 1 stycznia 2002 r. nie może mieć znaczenia w sprawie, gdyż ustawodawca nie warunkuje zastosowania przepisu art. 204 ust. 3 od przesłanki "wymagalności opłaty" ani "wymagalności poszczególnych rat opłaty".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W sprawie niniejszej zarówno Starosta O., jak i Marszałek Województwa O. uznają się niewłaściwymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku nałożonego decyzją administracyjną wydaną przez Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 6 maja 1995 r. znak (...) na Aleksandra K. z tytułu opłaty melioracyjnej.

Bezsporna jest okoliczność, że urządzenia melioracji wodnych szczegółowych zostały wykonane we wsi L.T. w 1993 r. W myśl przepisów art. 93 ust. 1 i art. 94 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./, obowiązujących w dacie wydania decyzji z dnia 6 maja 1995 r., opłatę melioracyjną wnoszą na rzecz państwa zainteresowani właściciele nieruchomości, na które to nieruchomości dodatni wpływ wywierają urządzenia melioracji wodnych szczegółowych, wykonane na koszt państwa. Ustalona w podanej wyżej decyzji opłata melioracyjna została rozłożona na raty płatne przez okres 20 lat. W okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, opłaty melioracyjne stosownie do art. 93 ust. 2 ustawy ustalał w drodze decyzji Starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej i był on właściwy stosownie do art. 5 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z decyzji. Z dniem 1 stycznia 2002 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne /Dz.U. nr 115 poz. 1229 ze zm./ i z tym dniem stosownie do art. 219 utraciła moc ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne. W ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. przyjęto w art. 74 ust. 1 jako zasadę, że wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do właścicieli gruntów, co oznacza, że na nich spoczywa obowiązek ponoszenia kosztów, a od tej zasady Prawo wodne w art. 74 ust. 2 dopuszcza wyjątek, że urządzenia te mogą być wykonywane na koszt Skarbu Państwa. W przypadku wykonania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych na koszt Skarbu Państwa właściciele gruntów, na które urządzenia te wywierają korzystny wpływ, zwracają część kosztów w formie opłaty melioracyjnej. Ustalanie opłaty melioracyjnej należy obecnie w świetle ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. do marszałka województwa, a nie starosty /ust. 3 art. 74 ustawy/. Marszałek województwa również jest uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z tej decyzji. W myśl art. 5 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./ uprawnionym do żądania wykonania obowiązków wynikających z decyzji jest właściwy do orzekania organ I instancji. Właściwym organem do orzekania w I instancji jest marszałek województwa. Wątpliwości Marszałka Województwa O. powstały w związku z treścią przepisu przejściowego - art. 204 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r., który stanowi, że w sprawach opłat należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Treść tego przepisu wskazuje, że dotyczy on opłat za okres sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r., wtedy gdy nie zostało wszczęte postępowanie o należne opłaty. Ustalając obowiązek spłaty opłat melioracyjnych za wykonane na koszt Skarbu Państwa urządzenia melioracji szczegółowej przed 1 stycznia 2002 r., marszałek województwa ma obowiązek stosować zgodnie z art. 204 przepisy dotychczasowe tzn. przepisy z daty wykonania tych urządzeń. W przepisie art. 204 ust. 3 chodzi bowiem o zasadę, że "prawo nie działa wstecz" przy ustalaniu samej należności, a nie dotyczy on właściwości organu do egzekwowania należności. Co do wykonania obowiązków wynikających z decyzji wydanej przed 1 stycznia 2002 r., właściwość organu co do żądania wykonania obowiązków wynikających z decyzji jest jednoznacznie ustalona w art. 5 par. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i organem tym jest właściwy do orzekania organ I instancji. Organem właściwym do orzekania w I instancji zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, co do ustalania opłat melioracyjnych, jest marszałek województwa i on jest właściwym do ściągania rat ustalonych wcześniejszą decyzją.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4 i 15 par. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.