Postanowienie NSA z 30 września 2004 r., OW 85/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 30 września 2004r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Wałbrzycha o rozpoznanie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta Wałbrzycha a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Wałbrzychu w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. G. o zwrot należnego świadczenia postanawia oddalić wniosek

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser /spr./ Sędziowie NSA Elżbieta Stebnicka Zygmunt Niewiadomski
Agnieszka Kwiatkowska protokolant

Uzasadnienie

Prezydent Miasta Wałbrzycha wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między nim, a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim, poprzez wskazanie, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jest organem właściwym w sprawie zwrotu nienależnie ściągniętej w toku postępowania egzekucyjnego należności pieniężnej.

W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta Wałbrzycha wskazał, że swoim postanowieniem z 28 października 1998 r., działając jako organ nadzoru budowlanego, nałożył na A. G. grzywnę w celu przymuszenia. Nałożona grzywna została ściągnięta w toku przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wyrokiem z 9 lipca 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność rozstrzygnięć w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wydanych przez organy egzekucyjne (obu instancji). Skutkiem orzeczenia sądu "postanowienie organu egzekucyjnego, na mocy którego przeprowadzono egzekucję zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a uiszczona grzywna stała się świadczeniem nienależnym".

Andrzej Gniatkowski złożył 12 grudnia 2003 r. do Prezydenta Miasta Wałbrzycha wniosek o zwrot nienależnego świadczenia, jednak – zdaniem Prezydenta Miasta – nie był on już wówczas organem właściwym do rozpoznania wniosku, ponieważ Miasto Wałbrzych utraciło status miasta na prawach powiatu, na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 25 czerwca 2002 r. w sprawie połączenia miasta na prawach powiatu Wałbrzych z powiatem wałbrzyskim.

Prezydent Miasta wniosek A. G. przekazał do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

W odpowiedzi na wniosek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał się za niewłaściwy, gdyż "nie prowadził egzekucji w sprawie".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 wskazanej ustawy sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku A. G. o zwrot nienależnego świadczenia.

Z akt sprawy wynika, że grzywna została nałożona na A. G., dyrektora Ośrodka Sportu i Rekreacji w Wałbrzychu, z powodu niewykonania przez niego obowiązku wynikającego z art. 56 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.). Stosownie do treści tego przepisu terenowy organ administracji państwowej przy wykonywaniu zadań określonych ustawą może żądać od inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego oraz od wykonawcy robót budowlanych lub producenta materiałów budowlanych informacji i udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazaniem obiektu budowlanego do użytku lub utrzymaniem obiektu, opracowania instrukcji eksploatacyjnej dla obiektu lub jego części, dostarczenia technicznych ekspertyz dotyczących projektu, materiałów, robót, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, oraz określić termin ich dostarczenia.

W obecnie obowiązującej ustawie z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016), obowiązek ten jest określony w art. 81c ust. 1: "organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów: związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego; świadczących o dopuszczeniu wyrobu budowlanego do obrotu albo jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym".

Stosownie do treści obowiązującego obecnie art. 82 ust. 2 organem administracji architektoniczno-budowlanej pierwszej instancji jest starosta. Starosta nie może powierzyć gminom, w drodze porozumienia, sprawy z zakresu swojej właściwości jako organu administracji architektoniczno-budowlanej (art. 82a).

Z powyższego wynika, że w obecnym stanie prawnym obowiązki wskazane w art. 81c ust. 1 – Prawa budowlanego może nakładać starosta jako organ pierwszej instancji, oznacza to w konsekwencji, że w obowiązującym stanie prawnym starosta jest właściwy w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego polega na wskazaniu, który z organów pozostających w sporze jest właściwy do rozpoznania sprawy objętej sporem. Jeżeli więc z wnioskiem o rozpoznanie sporu kompetencyjnego występuje jeden z organów pozostających w sporze (art. 22 § 3 pkt 2 k.p.a.), a żaden z organów pozostających w sporze nie jest właściwy do rozpoznania sprawy objętej sporem, nie jest możliwe rozpoznanie sporu przez wskazanie – jako właściwego – innego organu, który nie uczestniczy w tym postępowaniu.

W takim przypadku postępowanie dotyczy sporu, który nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie może być wydane postanowienie wskazujące, który z tych organów jest właściwy do rozpoznania sprawy. Uzasadnia to oddalenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego na podstawie art. 151 w związku z art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś organ niewłaściwy, któremu sprawa została ostatnio przekazana, powinien przekazać sprawę organowi właściwemu stosownie do przepisu art. 65 § 1 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.