Wyrok NSA z 30 września 2004 r., OW 95/04

Rozpoznanie

na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty W. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Starostą W. a Marszałkiem Województwa W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do sprawowania nadzoru i kontroli nad działalnością Rejonowego Związku Spółek Wodnych w W. postanawia - oddalić wniosek.

Teza

Stosownie do art. 179 i art. 180 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 115 poz. 1229 ze zm./ nadzór sprawowany przez starostę nad spółką wodną i odpowiednio przez marszałka województwa nad związkiem spółek wodnych sprowadza się do możliwości władczej ingerencji w działalność spółki wówczas, gdy jej organy dopuszczają się naruszeń prawa.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Pismem z dnia 20 stycznia 2004 r. Zbigniew B., Członek Gminnej Spółki Melioracyjnej w W., wezwał Starostę Powiatowego w W. do interwencji mającej na celu usunięcie awarii urządzeń melioracyjnych na jego gruntach.

Starosta W., uznając się, postanowieniem z dnia 4 lutego 2004 r., niewłaściwym w sprawie, przekazał pismo Zbigniewa B. Marszałkowi Województwa W. W uzasadnieniu Starosta podniósł, że organem nadzoru i kontroli nad Rejonowym Związkiem Spółek Wodnych w W., w którym zrzeszona jest Gminna Spółka Melioracyjna w W., jest Marszałek Województwa W. i w związku z tym on winien podjąć stosowne działania w sprawie.

Z kolei Marszałek Województwa W., postanowieniem z dnia 23 lutego 2004 r., zwrócił pismo Zbigniewa B. Staroście W., wychodząc z założenia, że fakt zrzeszenia Gminnej Spółki Melioracyjnej w W. w Rejonowym Związku Spółek Wodnych w W. nie zwalnia Starosty od wykonywania nadzoru i kontroli nad zrzeszoną spółką.

W tej sytuacji Starosta W., pismem z dnia 9 marca 2004 r., wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie organu właściwego do sprawowania nadzoru i kontroli nad działalnością Rejonowego Związku Spółek Wodnych w W., a nadto o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu przytoczył argumentację zawartą w postanowieniu z dnia 4 lutego 2004 r., w którym uznał się za organ niewłaściwy w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Marszałek Województwa W. podtrzymał stanowisko, iż utrzymanie urządzeń melioracyjnych w należytym stanie należy do zadań statutowych spółki wodnej, a nie związku spółek, co przesądza, jego zdaniem, iż organem nadzoru nad spółką, niezależnie od jej zrzeszenia się w związku spółek, jest starosta.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do regulacji art. 4 w związku z art. 15 par. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe /spór pozytywny/ lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie /spór negatywny/ i pod warunkiem że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej w której jeden ze spierających się organów jest właściwy. Nie może być uznana za spór kompetencyjny, w świetle przywołanych wyżej regulacji, ani sytuacja w której chodzi o wykładnię prawa w oderwaniu od konkretnej sprawy, ani też żądanie wskazania organu właściwego do podejmowania działań w określonym zakresie np. kontroli i nadzoru nad określonym podmiotem, a z taką właśnie sytuacją - jak się zdaje - mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wnioskodawca rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego - Starosta W. wnosi bowiem o wskazanie organu właściwego do sprawowania nadzoru i kontroli nad działalnością Rejonowego Związku Spółek Wodnych w W. Jeżeli tak to wniosek Starosty W. wniesiony do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie miałby charakteru wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w rozumieniu przywołanych wyżej przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zakładając jednak, iż w istocie Staroście W. chodziło o wskazanie organu do załatwienia indywidualnej sprawy Zbigniewa B., żądającego "interwencji" ze strony właściwego organu mającego na celu spowodowanie usunięcia awarii urządzeń melioracyjnych na jego gruncie, to i tak wniosek ten nie może być uwzględniony, a to ze względu na fakt, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy, w której jeden z organów toczących spór jest właściwy do jej załatwienia. Tymczasem sprawa Zbigniewa B. nie jest taką sprawą, ponieważ nie pozostaje we właściwości ani marszałka województwa ani starosty. Jest sprawą pozostającą we właściwości spółki wodnej, a ściślej jej organów. Dotyczy bowiem relacji członek spółki wodnej - spółka wodna i jest, a przynajmniej powinna być, uregulowana w statucie spółki. Z kolei nadzór sprawowany przez starostę nad spółką wodną i odpowiednio przez marszałka województwa nad związkiem spółek wodnych jest, w przeciwieństwie do tego co twierdzą oba organy toczące spór, nadzorem prawnym nie obejmującym spraw związanych ze stosunkami jakie zachodzą pomiędzy spółką i jej członkami. Stosownie do regulacji art. 179 i art. 180 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 115 poz. 1229 ze zm./ nadzór ten sprowadza się do możliwości władczej ingerencji w działalność spółki wówczas gdy jej organy dopuszczają się naruszeń prawa. Nadzór i kontrola nad spółką wodną są zatem wykonywane nad działalnością spółki wodnej, a nie nad regulacjami zachodzącymi wewnątrz tego podmiotu.

Jeżeli tak to pismo Zbigniewa B. żądającego interwencji w organach Gminnej Spółki Melioracyjnej w celu usunięcia awarii urządzeń melioracyjnych kierowane do Starosty W. uznać można ca najwyżej za skargę z art. 227 Kpa i w tym trybie winno być załatwione, przy czym Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do wskazywania w takich przypadkach kto taką skargę winien rozpoznać, co mając na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 15 par. 2 w związku z art. 151 przywołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.