Tezy
1. Art. 24 w ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie /Dz.U. nr 96 poz. 873 ze zm./ stanowi, że organizacji pożytku publicznego przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych na zasadach określonych w przepisach odrębnych.
Z dyspozycji powołanych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że organizacji pożytku społecznego przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych jedynie w sytuacji, w której zwolnienie takie wynika z treści przepisów stanowiących lex specialis w stosunku do uregulowań ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ i wydawanych na podstawie upoważnienia wynikającego z jej art. 240.
2. Uzyskanie statusu organizacji pożytku publicznego nie przesądza o przyznaniu jej prawa pomocy.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia Kulturalno-Ekologicznego "Z.-M. "na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2004 r., VII SA/Wa 333/04 odmawiające przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Kulturalno-Ekologicznego "Z.-M." na decyzję Wojewody M. z dnia 1.04.2004 r., (...) w przedmiocie pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 marca 2004 r. Stowarzyszenie Kulturalno-Ekologiczne "Z.-M." złożyło skargę na decyzję Wojewody M. z dnia 1.04.2004 r., (...) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m. St. W. zatwierdzającą projekt budowlany i zezwalającą na rozbudowę stacji bazowej telefonii komórkowej GSM "H." F1-0205-WA0 zlokalizowanej na dachu budynku przemysłowego, położonego na terenie FSZ "A." przy ul. K. 10 w W. Skarga zawierała także wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który w dniu 29 lipca 2004 r. został na wezwanie Sądu I instancji uzupełniony przez skarżących wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sporządzonym na właściwym formularzu. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał na bezinteresowny charakter działania Stowarzyszenia jako posiadającego status organizacji pożytku publicznego oraz jego skromne zasoby materialne, które sprawiają, że uiszczenie wpisu wiązałoby się ze sparaliżowaniem działalności Stowarzyszenia.
Postanowieniem z dnia 10 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy.
W dniu 18 listopada 2004 r. strona skarżąca poinformowała Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie o uzyskaniu statusu organizacji pożytku publicznego, co sprawia, że jej działalność statutowa podlega przepisom Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie /Dz.U. nr 96 poz. 873 ze zm./. Na podstawie art. 24 tej Ustawy strona skarżąca wniosła ponownie o przyznanie prawa pomocy poprzez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych i przydzielenie adwokata z urzędu.
Postanowieniem z dnia 29 listopada 2004 r. /VII SA/Wa 333/04/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu Kulturalno-Ekologicznemu "Z.-M." przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nie zakresie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że powoływany przez stronę skarżącą 24 pkt 4 ust. 4 cyt. Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie stanowi o zwolnieniu od opłat sądowych organizacji pożytku publicznego na zasadach określonych w przepisach odrębnych, a aktualnie brak przepisów, które umożliwiałyby przyznanie skarżącej prawa pomocy w niniejszej sprawie.
W dniu 14 grudnia 2004 r. Stowarzyszenie Kulturalno-Ekologiczne "Z.-M." wniosło zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując ponownie na jego ustawowe zwolnienie od opłat sądowych wynikające z brzmienia art. 24 Ustawy o pożytku publicznym i o wolontariacie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest bezzasadne i podlega oddaleniu.
Zgodnie z brzmieniem art. 246 par. 2 pkt 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 ze zm., zwana dalej "Ustawą"/ prawo pomocy w zakresie całkowitym /tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego/ może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ocena istnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy wynikających z tego uregulowania została dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 10 września 2004 r. oddalającym wniosek o przyznanie prawa pomocy, na które skarżący nie wniósł zażalenia. W pismach skarżącego nadesłanych po wydaniu tego rozstrzygnięcia brak informacji jakoby jego sytuacja finansowa uległa zmianie. W związku z powyższym istnienie przesłanek do przyznania prawa
pomocy wynikających z powołanego uregulowania, jako rozstrzygnięte prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2004 r. nie stanowiło przedmiotu oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przy rozstrzyganiu ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Ocena dotyczyła jedynie istnienia po stronie skarżącego uprawnienia do przyznania prawa pomocy wynikającego z innych przepisów, w tym przekraczających ramy Ustawy, co pozostaje w zgodzie z zakresem wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów rozpatrzonego zaskarżanym postanowieniem.
Na podstawie art. 240 Ustawy Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, zwolnić organizacje społeczne od obowiązku uiszczania wpisu w ich własnych sprawach, a także cofnąć to zwolnienie.
Art. 24 cyt. Ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, powoływany przez stronę skarżącą jako podstawa zwolnienia od kosztów sądowych w ust. 1 pkt 5 stanowi, że organizacji pożytku publicznego przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych na zasadach określonych w przepisach odrębnych.
Z dyspozycji powołanych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że organizacji pożytku społecznego /jaki to status posiada strona skarżąca/ przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych jedynie w sytuacji, w której zwolnienie takie wynika z treści przepisów stanowiących lex specialis w stosunku do uregulowań Ustawy i wydawanych na podstawie upoważnienia wynikającego z jej art. 240. W dniu wydania zaskarżanego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przepisy takie nie istniały.
Uzyskanie przez stronę skarżącą statusu organizacji pożytku publicznego nie może więc przesądzić o przyznaniu jej prawa pomocy, co słusznie zauważył Sąd I instancji w zaskarżanym rozstrzygnięciu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 powołanej Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił orzec jak w sentencji.