Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z 19 lutego 2001 r. II SA/Lu 1271/99 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody L. z 29.10.1999 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z 7.10.1999 r.
W dniu 26.03.2004 r. Sławomir K. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego powołując się na art. 270 i art. 273 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/. W uzasadnieniu wskazywał na okoliczność, że decyzja o pozwoleniu na budowę kwestionowanego obiektu budowlanego została wydana w pierwszej instancji przez organ nieuprawniony, podlegający wyłączeniu na podstawie art. 25 Kpa, a zatem zaskarżona decyzja powinna być unieważniona, nie zaś uchylona. Prezentował stanowisko o zaistnieniu nowych nieznanych wcześniej okoliczności, które stwarzają nową sytuację prawną, a w dalszej konsekwencji przesłanki prowadzące do innej oceny przedmiotu skargi zważywszy, że podstawy wyłączenia istniały już w dacie wydania skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna.
Sąd podkreślił, że skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2001 r. została złożona z zachowaniem trzymiesięcznego terminy z art. 277 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Oparcie żądania wznowienia postępowania na nowych okolicznościach, wcześniej stronie nieznanych, wymaga dokonania oceny prawnej na gruncie unormowania art. 273 par. 2 powołanej ustawy. Cytowany przepis stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
W ocenie Sądu, dla skutecznego domagania się wznowienia postępowania nie jest wystarczającym samo późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, lecz muszą być to takie okoliczności lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Zaistnienie tych przesłanek wymagane jest kumulatywnie. Natomiast w niniejszej sprawie powołana przez skarżącego okoliczność, leżąca u podstaw skargi o wznowienie postępowania sądowego, jakkolwiek jest nową okolicznością w sprawie, z której strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, to jednak według Sądu nie jest okolicznością mogącą mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 273 par. 3, o którym wyżej mowa w okolicznościach tej sprawy. Mocą wyroku w sprawie objętej skargą o wznowienie postępowania, decyzje organów architektoniczno-budowlanych kolejnych instancji, zostały wyeliminowane z obrotu prawnego poprzez ich uchylenie.
Podniesiona przez skarżącego okoliczność wydania decyzji przez organ podlegający wyłączeniu z mocy art. 25 par. 1 pkt 1 Kpa, w świetle unormowania art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa prowadziłoby do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w toku instancji, co skutkuje także wyeliminowaniem dotkniętych taką wadą decyzji z obrotu prawnego.
Tak więc - zdaniem Sądu - wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego czy to wobec uchylenia, czy stwierdzenia nieważności, jakkolwiek przy odmiennym brzmieniu sentencji, z odwołaniem do odmiennych instytucji prawnych, proceduralnie stanowi tożsamy wynik sprawy, zważywszy aspekt jej rezultatu, prawnego skutku wywołanego prawomocnym wyrokiem, co jest w tym przypadku rozstrzygające. Skoro ustawodawca posłużył się w art. 273 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojęciem wyniku sprawy, o szerszym zakresie od pojęcia treści rozstrzygnięcia kończącego postępowanie, oznacza to, że rozstrzygający dla przesądzenia dopuszczalności wznowienia postępowania uznał zakres skutków prawnych wywołanych prawomocnym orzeczeniem.
Z tej racji Sąd w oparciu o art. 280 par. 1 powołanej ustawy odrzucił skargę o wznowienie postępowania.
Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Sławomir K. Wnoszący zażalenie nie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jego zdaniem, całkowicie inne skutki i konsekwencje prawne pociąga za sobą unieważnienie decyzji administracyjnej, a inne uchylenie decyzji. Zatem skarżący w zależności od rozstrzygnięcia - uchylenia lub unieważnienia decyzji - uzyska inny wynik sprawy. Nie można też - w ocenie skarżącego - sprowadzać tego zagadnienia tylko i wyłącznie do kwestii wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Unieważnienie decyzji jest zwykle wynik rażącego naruszenia przepisów Kpa - i tak było w tym przypadku z uwagi na konieczność zastosowania art. 25 Kpa wobec organu wydającego decyzję.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając wniesione zażalenie uznał, że zasługuje ono na uwzględnienie.
Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego po wpłynięciu do Sądu właściwego do jej rozpoznania, jest kierowana na posiedzenie niejawne, na którym stosownie do postanowienia art. 280 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ Sąd bada jedynie dwie kwestie. Po pierwsze czy skarga jest wniesiona w terminie /zakreślonym w art. 272 par. 2 oraz art. 277 ustawy/, po drugie zaś, czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia /określonej w art. 271 lub art. 273 ustawy/. Przy badaniu podstawy prawnej wznowienia, Sąd winien się ograniczyć do ustalenia czy podstawa przytoczona w skardze odpowiada którejkolwiek z podstaw wymienionych w ww. art. 271 i art. 273 powołanej ustawy. Nie może Sąd natomiast badać czy przyczyny wznowienia rzeczywiście istnieją.
Jeżeli skarga spełnia określone w ww. art. 280 par. 1 wymagania, Sąd kieruje wniosek do rozpoznania na rozprawie. Dopiero na rozprawie Sąd może, jeśli po ponownym badaniu nie odrzuci skargi o wznowienie z powodu jej niedopuszczalności przystąpić do badania prawdziwości przytoczonej w skardze podstawy.
Jeżeli podstawę skargi o wznowienie stanowi art. 273 par. 2, badanie sądu będzie m.in. polegało na ustaleniu czy podana w skardze okoliczność jest okolicznością, która istniała w momencie rozstrzygania sprawy przez sąd, ale nie była sądowi znana i z której strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu oraz czy mogłaby ona mieć wpływ na wynik sprawy. W żadnym razie przesłanek tych nie może badać sąd na posiedzeniu niejawnym, prowadzonym w trybie art. 280 par. 1 omawianej ustawy, ponieważ wtedy sąd bada tylko czy skarga została wniesiona w terminie przewidzianym ustawą i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Błędny jest także pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że na "wynik sprawy" w rozumieniu art. 273 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma wpływu sposób wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego, a liczy się tylko skutek w postaci usunięcia takiego aktu z obrotu.
Jeżeli decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną powodującą jej nieważność, to sąd obowiązany jest kontrolując tę decyzję stwierdzić jej nieważność, a nie uchylać.
Inny bowiem skutek prawny pociąga za sobą stwierdzenie przez Sąd nieważności decyzji, a inny jej uchylenie. Wprawdzie decyzja wypada z obrotu prawnego w dniu wydania przez Sąd wyroku stwierdzającego jej nieważność /prawomocnego/ ale ze skutkiem sięgającym wstecz do momentu wydania decyzji, czyli ze skutkiem ex tunc, przy czym nieważność decyzji stwarza stronie możliwość dochodzenia odszkodowania w trybie art. 160 Kpa. Natomiast uchylenie decyzji powoduje, że decyzja ta przestaje obowiązywać i wywierać skutki prawne od wyroku sądu /prawomocnego/ z tym, że w tym przypadku skutek uchylenia przez Sąd decyzji nie sięga okres sprzed daty wyroku.
Powyższe wskazuje, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 280 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego względu na podstawie art. 185, art. 197 oraz art. 203 pkt 1 powołanej ustawy - orzeczono jak w sentencji.