Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 maja 2004 r. SA/Rz 774/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek skarżącego - Bolesława M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Jak wynika z uzasadnienia postanowienia, wyrokiem z dnia 21 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rz. z dnia 18 kwietnia 2001 r. w części dotyczącej choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu /pkt I/, a w pozostałej części skargę oddalił /pkt II/. Uzasadnienie wyroku w części objętej pkt I zostało sporządzone z urzędu i doręczone skarżącemu. Jak wynika z wyjaśnień skarżącego, z otrzymanym wyrokiem wraz z uzasadnieniem udał się do adwokata w celu uzyskania porady prawnej i wtedy się okazało, że skarżący uchybił terminowi siedmiodniowemu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w części oddalającej skargę /pkt II/, co tłumaczy stanem swojego zdrowia.
Wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem /dot. rozstrzygnięcia w pkt II/ wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, skarżący otrzymał od adwokata w dniu 27.02.2004 r. i tego samego dnia wysłał do WSA w Rzeszowie.
Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, iż skarżący "nie uprawdopodobnił w sposób dostateczny zgodnie z wymogiem art. 87 par. 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, iż nie ponosi winy za niezachowanie terminu".
Również stwierdzenie przez lekarza biegłego sądowego u Bolesława M. "zespołu psychoorganicznego i zaburzeń somatycznych", zdaniem Sądu, nie ma związku z niepodjęciem przez niego w terminie wymaganych czynności. "Zaświadczenie to nie potwierdza, aby stan zdrowia skarżącego nie pozwalał mu na rozumienie przekazywanych ustnie informacji i utrudniał możliwość zrozumienia pouczenia Sądu o terminie i sposobie zaskarżenia wyroku".
Na powyższe postanowienie Bolesław M. złożył zażalenie wnosząc o jego uchylenie, nie mając żadnego innego uzasadnienia niż to, które przedstawił wcześniej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest uzasadnione.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że skarżący nie uprawdopodobnił w sposób dostateczny, zgodnie z wymogiem art. 87 par. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, iż nie ponosi winy za niezachowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W sytuacji skarżącego, kiedy nie ulega wątpliwości i co Sąd stwierdził w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 stycznia 2004 r., że u skarżącego występuje schorzenie w postaci niedosłuchu obustronnego typu odbiorczego" jest wysoce prawdopodobne, że skarżący nie usłyszał i nie zrozumiał pouczenia Sądu o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w części oddalającej skargę - w terminie 7 dni. Nie do końca jasne jest też, w oparciu o jakie kryteria Sąd autorytatywnie stwierdził, że rozpoznanie u skarżącego, przez lekarza biegłego sądowego "zespołu psychoorganicznego i zaburzeń somatycznych", nie ma związku z niepodjęciem przez niego w terminie wymaganych czynności. Ocena wpływu rozpoznanej choroby na zachowania pacjenta, wymaga zazwyczaj wiedzy specjalistycznej wyrażonej w opinii lekarza specjalisty /art. 278 in. Kpc w związku z art. 106 par. 5 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Poza tym należy wskazać, że we wcześniej powoływanym art. 87 par. 2 prawa mowa jest o uprawdopodobnieniu okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, a nie o udowodnieniu takich okoliczności, czego jak się wydaje oczekiwał Sąd.
Z powyższych względów zażalenie należało uwzględnić.
Niejako poza przedmiotem zaskarżonego postanowienia, jednak związane z tym, jest zwrócenie uwagi na przyjęty przez Sąd tryb uzasadniania wyroku z dnia 21 stycznia 2004 r., jaki zapadł w sprawie. Jak wynika z protokołu rozprawy i zawartego tam pouczenia oraz uzasadnienia wyroku (...) Sąd uznał, że wymaga uzasadnienia z urzędu wyrok tylko w części uwzględniającej skargę, zaś w pozostałej części - oddalającej skargę, uzasadnienie należy sporządzić na wniosek strony. Pogląd ten w świetle brzmienia przepisów art. 141 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest uprawniony. To, że postępowanie administracyjne dotyczyło ustalenia istnienia u skarżącego dwóch chorób zawodowych i że sprawa mogła być zakończona dwoma odrębnymi decyzjami, nie ma wpływu na rozumienie ww. przepisu. Zakres podmiotowy i przedmiotowy "sprawy" w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego /art. 104 Kpa/, nie musi być tożsamy z pojęciem "sprawy" w rozumieniu art. 132 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co wynika również z brzmienia art. 51 i art. 111 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Także z brzmienia art. 145 par. 1 pkt 1 i 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który dopuszcza uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu w całości lub w części, nie można wnosić, że wyrok w części uwzględniającej skargę uzasadnia się z urzędu a w części oddalającej skargę - na wniosek strony. Bowiem jedno i drugie rozstrzygnięcie Sądu zostało potraktowane przez ustawodawcę w art. 145 par. 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako uwzględniające skargę na decyzję lub postanowienie.
Zgodnie z art. 132 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga sprawę wyrokiem, z czego również wynika, że wyrok rozstrzyga jedną sprawę, niezależnie od tego czy rozstrzygnięcie będzie uwzględniało skargę w całości lub w części. Tak więc przepisów art. 141 par. 1 i par. 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie można odnosić do poszczególnych rozstrzygnięć wyroku lecz do wyroku w całości, jako rozstrzygającego jedną sprawę. Należy przyjąć, iż zasadą jest, że w sprawie orzekanej w pierwszej instancji przez Sąd Administracyjny, uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu /art. 141 par. 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, zaś wyjątkiem od tej zasady jest, że w sprawie w której oddalono skargę /w całości/ uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony. Natomiast w sprawie, w której w części uwzględniono skargę, a w części nie, sporządza się uzasadnienie wyroku z urzędu, gdyż uzasadnienie wyroku podobnie jak wyrok dotyczy sprawy, a nie jej części i tak też, należy rozumieć postanowienia art. 141 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Czyli w sprawie, w której Sąd uchylił lub stwierdził nieważność zaskarżonego aktu w części a w pozostałej części oddalił skargę należy uzasadnienie wyroku sporządzić z urzędu, przy czym musi ono obejmować zarówno część uwzględniającą skargę, jak i część nieuwzględniającą skargę.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 185 par. 1 w związku z art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.