Postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 grudnia 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K.

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2004 r., sygn. akt VI SA/Wa 104/04 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym oraz ustanowienia adwokata

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA - Eugeniusz Mzyk

Sprawa

w sprawie ze skargi J. K. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2003 r., sygn. akt II SA 3717/02 postanawia oddalić zażalenie

Uzasadnienie

OZ 862/04

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2004r. sygn. akt VI SA/Wa 104/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: zwolnił skarżącego J. K. od kosztów sądowych (pkt.

1. oraz odmówił ustanowienia dla skarżącego adwokata z urzędu (pkt..
2. w sprawie ze skargi J. K. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2003r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd przytoczył, że z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również z przedłożonych przez stronę dowodów, wynika, że skarżący J. K. nie wykazał dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż nie udowodnił, iż nie jest stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący uzyskuje dochody z tytułu emerytury wojskowej, zaś po pokryciu niezbędnych miesięcznych wydatków dysponuje nadal środkami pieniężnymi przekraczającymi kwotę 700 zł. Sąd powołał się na przyjęty w orzecznictwie sądowym pogląd, iż osoba ubiegająca się o pomoc prawną winna w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające-może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Skarżący, w ocenie Sądu, nie wykazał, iż ubiegając się o pomoc państwa poczynił wszelkie czynności w kierunku skutecznego spełnienia przesłanek ustawowych do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ponadto Sąd podkreślił, iż pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku poprzez określenie dochodów osiąganych przez osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie, skarżący ograniczył się wyłącznie do poinformowania Sądu o tym, iż jego córki uczą się i są na jego wyłącznym utrzymaniu. Wnioskodawca nie wykazał natomiast jaki jest stan dochodów jego małżonki, mimo że - zgodnie z oświadczeniem skarżącego - pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym ze stroną.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący J. K. wniósł o jego zmianę co do pkt 2 z powodu braku bezstronności sędziowskiej. Skarżący zarzucił, że jest nieprawdą, iż po pokryciu niezbędnych miesięcznych wydatków dysponuje środkami pieniężnymi przekraczającymi 700 zł. Skarżący podniósł, że w przypadku, gdy na osobę wypada kwota poniżej minimum socjalnego, absurdem jest mowa o oszczędzaniu i świadczy o zupełnym braku bezstronności, wbrew treści art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i w myśl art. 246 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak trafnie podniesiono w zaskarżonym postanowieniu określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że "to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę" (J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004 r., str. 319).

W warunkach sprawy podzielić należy stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z dokumentów złożonych przez skarżącego wynika, iż skarżący uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury wojskowej w wysokości 1.432, 74 zł netto zaś po pokryciu niezbędnych miesięcznych wydatków (opłaty za mieszkanie, energię elektryczną, telefon) dysponuje nadal środkami pieniężnymi przekraczającymi 700 zł. Natomiast z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym poza skarżącym pozostają dwie dorosłe córki (ur. 1978r i ur. 1979r.) i żona (ur. 1953r.). Skarżący wezwany przez sąd m.in. do wyjaśnienia czy córki skarżącego uczą się oraz do określenia dochodów osiąganych przez osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym wyjaśnił jedynie, że jedna z córek kończy naukę w tym roku.

Poza tym nie dostrzega skarżący, że osoba ubiegająca się o pomoc prawną winna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające-może zwrócić się o pomoc państwa. Oznacza, to że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe a jak napisano powyżej skarżący posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie miesięczne za pracę.

Wreszcie nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut braku bezstronności sądu, gdyż nie został poparty żadnym argumentem i stanowi jedynie dowolną polemiką z ustaleniami zaskarżonego postanowienia.

Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270) postanowiono jak w sentencji.