Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 października 2009 roku, sygn. akt V Ko 62/08 Sąd Okregowy w Gliwicach oddalił wniosek E. M. (1) o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienie w związku z wykonaniem wyroku Sądu Powiatowego w B. z dnia 8 kwietnia 1953 roku wydanego w sprawie Kp 182/53 przeciwko E. M. (2).
W apelacji od powyższego wyroku skarżący zarzucił błędną ocenę stanu faktycznego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, a mianowicie, iż wypowiedź skazanego E. M. (2) ma cechy krytyki ustroju i władzy, podczas gdy w ocenie Sądu ma inne „zabarwienie” polityczne, czy patriotyczne, które nie daje prawa do odszkodowania.
Powołując się na powyższe wniósł o zmianę orzeczenia poprzez uwzględnienie wniosku o wypłatę odszkodowania lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Sąd Apelacyjny stwierdził, co następuje
Apelacja pełnomocnika okazała się niezasadna stąd też nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich bazie wywiódł słuszną i logiczną ocenę prawną roszczenia wnioskodawcy. Sąd Okręgowy w żadnym stopniu nie kwestionował treści relacji wnioskodawczyni co do faktu, że jej ojciec E. M. (2) został w dniu 13 marca 1953 roku na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w B. tymczasowo aresztowany, a wyrokiem Sądu Rejonowego w Bystrzycy Kłodzkiej z dnia 08 kwietnia 1953 roku uznany winnym popełnienia przestępstwa z art.170 kodeksu karnego z 1932 roku i skazanym na karę 10 miesięcy aresztu i 150.00 złotych grzywny. Fakty te znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym podobnie jak utrzymanie w/w wyroku w mocy przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu i jego zmiana dokonana w dniu 13 sierpnia 1993 roku przez Sąd Najwyższy skutkująca uniewinnieniem E. M. (2) od przypisanego mu czynu.
Zgodzić sie należało z sądem meriti, że istotą niniejszej sprawy było ustalenie czy wyrok Sądu Powiatowego w B. wydany w 1953 roku wobec E. M. (2) spełnia warunki określone w art. 1 ust. 1 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Podzielając rozważania sądu I instancji dotyczące tej materii przyjąć należy, iż E. M. (2) nie został skazany za patriotyczną działalność, która mogłaby by rozpatrywana w kategoriach działalności prowadzonej na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Wszak Sąd Najwyższy uniewinniając E. M. (2) jednoznacznie uznał, że nie zrealizował on znamion czynu z art. 170 kodeksu karnego z 1932 roku, czyli zarzucanego mu przestępstwa. I tak nie rozpowszechniał on fałszywych wiadomości gdyż podał jedynie fakt historyczny dotyczący nieobecności M. T. na pogrzebie J. S., a forum na jakim wyrażał swoją opinię i pogląd było tego rodzaju, że oceniając obiektywnie nie mogła ona wywołać żadnego niepokoju publicznego.
Zgodzić się należy zatem z Sądem Okręgowym, iż przeprowadzone przezeń postępowanie nie wykazało aby rozmowa E. M. (2), przeprowadzona w nielicznym gronie mieszkańców W. w marcu 1953 roku była czymś więcej niż tylko towarzyską rozmową o zasłyszanych faktach. Niemożność uznania tej rozmowy za czynność ukierunkowaną na działanie opozycyjne czy niepodległościowe czyni całkowicie bezzasadnym zarzut obrony dotyczący błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcia, że wypowiedź E. M. (2) miała cechy krytyki ustroju i władzy dające prawo do odszkodowania.
Przeprowadzone w sposób drobiazgowy przez sąd meriti postępowanie z wniosku E. M. (1) o zadośćuczynienie i odszkodowanie nie wykazało także aby skazanie E. M. (2) przez Sąd Powiatowy w B. był represją karną za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego przybierającą inne formy. I tak ani z akt sprawy o sygn. II Kp 182/53, ani z zeznań wnioskodawczyni i jej matki J. M. nie wynika, aby E. M. (2) w pierwszej połowie lat pięćdziesiątych prowadził jakakolwiek działalność niepodległościową. Wszak nie można uznać za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego zainteresowania polityka nie wykraczającego poza czytanie codziennej prasy i słuchanie audycji radiowych w tym nadawanych przez radio (...).
Podzielając stanowisko sądu I instancji, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że E. M. (2) był represjonowany za działalność niepodległościową, jak również do przyjęcia, ze wydany wyrok przez Sąd Powiatowy w B. był następstwem czynu związanego z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, wyrok Sądu Okręgowego należało uznać z prawidłowy i należycie uzasadniony.
Sąd Apelacyjny utrzymując zaskarżony wyrok w mocy stosownie do treści art. 554 § 2 k.p.k. kosztami niniejszego postępowania obciążył Skarb Państwa.