Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 8 lipca 2015 r., powódka K. G. wniosła o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Okręgowego w Gliwicach, a to:
SSO Domicelę Gawlińską-Kowalczyk, SSO Ewę Jędrzejowską, SSR del. Beatę Majewską- Czajkowską, SSO Monikę Muszko-Adamczak, SSO Łucję Oleksy-Miszczyk, SSO Barbarę Przybylską, SSO Tadeusza Trojanowskiego,
SSO Katarzynę Banko, SSO Mariolę Czech, SSO Elżbietę Gawlik,
SSO Elżbietę Kaziród, SSO Jarosława Klon, SSO Renatę Kopała, SSO Martę Kucharczyk-Gemza, SSR del. Sławomira Łabuz, SSO Barbarę Migas,
SSO Artura Żymełka, SSO Magdalenę Balion-Hajduk, SSO Barbarę Braziewicz, SSO Henryka Brzyżkiewicz, SSO Ewę Buczek-Fidyka,
SSO Leszka Dąbek, SSO Andrzeja Dyrda, SSO Krystynę Hadryś, SSO Annę Hajda, SSR del. Marylę Majewską-Lewandowską, SSO Lucynę Morys-Magiera, SSO Danutę Pacześniowską, SSR del. Marcina Rak, SSO Gabrielę Sobczyk, SSO Tomasza Tatarczyk, SSR del. Romana Troll, SSO Adama Chodkiewicz, SSO Arkadiusza Cichockiego, SSO Agatę Dybek-Zdyń, SSR del. Marcina Gałka, SSO Barbarę Kempińską-Krawczyk, SSO Sławomira Lach,
SSO Wojciecha Samsonowskiego, SSO Sewera Skumiał, SSO Ryszarda Furman, SSR del. Katarzynę Gozdawa-Grajewską, SSR del. Annę Górny,
SSO Sławomira Klekockiego, SSO Adama Kołodziejczyk, SSO Jacka Myśliwiec, SSO Olgę Nocoń, SSO Aleksandrę Odoj-Jarek, SSO Edytę Pachla, SSO Lucynę Pradelską-Staniczek, SSR del. Grażynę Suchecką, SSO Kazimierza Cieślikowskiego, SSO Krzysztofa Ficek, SSO Agatę Gawron-Sambura,
SSO Grzegorza Kiepura, SSO Arkadiusza Łata, SSO Marcina Mierz,
SSO Piotra Mika, SSR del. Małgorzatę Peteja-Żak, SSO Marcina Schoenborn,
SSO Grażynę Tokarczyk, SSO Bożenę Żywioł, SSO Bogdana Jajszczok,
SSO Andrzeja Janczyszyn, SSO Józefa Kaczmarczyk, SSO Mirosława Płysa, SSO Grażynę Stankiewicz-Chimiak, SSO Ewę Stępień, SSO Patrycję Bogacińską-Piątek, SSO Marię Gawlik, SSO Teresę Kalinka, SSO Jolantę Łanowy, SSO Grażynę Łazowską, SSO Joannę Smycz, SSO Mariolę Szmajduch, SSO Marię Konieczna, SSO Janinę Kościelniak, SSO Barbarę Kużdrzał-Kiermaszek, SSO Mariolę Łącką, SSO Iwonę Nowak, SSO Marię Olszowską, SSO Leszka Guza, SSO Małgorzatę Korfanty, SSO Barbarę Przybyła, SSO Lesława Zielińskiego, SSO Katarzynę Żymełka, SSO Małgorzatę Andrzejewską, SSO Magdalenę Hupa-Dębską, SSO Teresę Kołeczko-Wacławik, SSO Elżbietę Matyasik, SSO Anitę Ossak, SSO Tomasza Pawlik, SSO Dariusza Prażmowskiego, SSO Mirellę Szpyrka, SSO Ewę Trzeja-Wagner, SSO Iwonę Wańczura, SSO Krystynę Wiśniewską-Drobny, SSO Ilonę Wita, SSO Arkadię Wyraz-Wieczorek, SSO Ewę Dawczak-Schaefer, SSO Andrzeja Kieć, SSO Piotra Sucheckiego, SSO Katarzynę Sznajder, SSO Urszulę Walenta, SSO Wojciecha Wilczek
- - od rozpoznania sprawy z jej apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 26 stycznia 2015 r. (sygn. akt SR: IV P 340/14), przeciwko J. S., jaka zawisła przed Sądem Okręgowym w Gliwicach pod sygn. akt VIII Pa 78/15.
Uzasadniając wniosek powódka podała, iż małżonka pozwanego - Pani K. S. jest Sędzią Sądu Okręgowego w Gliwicach, a nadto Wiceprezesem Sądu Okręgowego w Gliwicach, w związku z czym do jej obowiązków należy w szczególności sprawowanie stałego bezpośredniego nadzoru nad funkcjonowaniem Wydziałów VIII i IX Sądu Okręgowego, tj. Wydziałami Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym, w ocenie powódki, okoliczność ta może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności Sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w Gliwicach w przedmiotowej sprawie. Podkreśliła, że za takim rozumowaniem przemawia orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych w analogicznych sprawach.
W toku postępowania część sędziów Sądu Okręgowego w Gliwicach oraz sędziów sądów rejonowych na stałe delegowanych do orzekania w Sądzie Okręgowym w Gliwicach złożyła oświadczenia, iż z ich strony zachodzą podstawy do wyłączenia, wobec łączących ich z osobą SSO Katarzyny Sznajder stosunków służbowych i towarzyskich, część zaś sędziów złożyła oświadczenia o braku przesłanek z art. 48 k.p.c. lub art. 49 k.p.c., jakie mogłyby zostać uznane za uzasadnioną przyczynę do orzekania przez nich w przedmiotowej sprawie (por. k. 3-39). Zarazem żadnych oświadczeń nie złożyli sędziowie: SSO Adam Kołodziejczyk, wobec zawieszenia w obowiązkach służbowych, SSO Wojciech Hajduk (stała delegacja do Ministerstwa Sprawiedliwości, SSO Maria Pierzycka – Pająk stała delegacja do Sądu Apelacyjnego w Katowicach), SSO Andrzej Ziębiński (stała delegacja do Sądu Apelacyjnego w Katowicach) oraz SSO Maria Gawlik, wobec długotrwałego zwolnienia chorobowego. Jednocześnie – pomimo braku objęcia wnioskiem – oświadczenie o istnieniu podstaw do wyłączenia złożyła SSO Brabara Konińska (k.40).
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje
Wniosek jest częściowo uzasadniony, tym niemniej nawet jego częściowe uwzględnienie powoduje konieczność wyznaczenia do rozpoznania sprawy innego sądu równorzędnego.
Tytułem wstępu godzi się przypomnieć, że Kodeks postępowania cywilnego w przepisach działu III, tytułu I, Księgi pierwszej, Części pierwszej (art. 48-54) przewiduje instytucję wyłączenia sędziego zarówno z mocy samej ustawy (art. 48 k.p.c.), jak i na wniosek strony (art. 49 k.p.c.). Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy są obiektywne i nie zależą od jakiegokolwiek subiektywnego stosunku sędziego do prowadzonego postępowania, czy też jego stron i znajdują pełne i wyczerpujące wyszczególnienie w treści przepisu art. 48 k.p.c. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony (art. 49 k.p.c.), są warunkowane istnieniem okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż wobec występowania w niniejszej sprawie okoliczności istnienia związku małżeńskiego pozwanego z wiceprezesem Sądu Okręgowego, powołanego do rozpoznania apelacji w sprawie, przyczyny takie zachodzą w stosunku do tego Sędziego, już to ze względu na unormowanie art. 48 § 1 pkt 2 k.p.c. Jednocześnie w stosunku do pozostałych sędziów wniosek uzasadniony jest istnieniem stosunków służbowych i osobistych pomiędzy wiceprezesem, a pozostałymi sędziami orzekającymi w Sądzie Okręgowym w Gliwicach. Podkreślić należy, iż w ocenie komentatorów Kodeksu postępowania cywilnego tego rodzaju stosunek służbowy, a także osobisty, jest jedną z okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (por. M. Jędrzejewska, aktualizacja J. Gudowski [w:] T. Ereciński (red.). Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Tom 1. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012
s. 276-277). W realiach niniejszej sprawy zauważyć należy, iż znaczna część sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w Gliwicach (a także delegowanych do orzekania w tym sądzie sędziów sądów rejonowych) złożyła oświadczenia o występowaniu okoliczności mogących wywoływać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w rozumieniu art. 49 k.p.c. Zarazem okoliczność leżąca u podstaw wniosku o wyłączenia może mieć, szczególnie w świetle treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt P 8/07 oraz dokonanej w następstwie tego wyroku nowelizacji art. 49 k.p.c., wpływ na występowanie okoliczności wywołujących uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w odniesieniu do wszystkich sędziów tego Sądu. Wprawdzie część sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w Gliwicach, złożyła oświadczenia o braku występowania w sprawie okoliczności, mogących wywoływać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w rozumieniu art. 49 k.p.c., niemniej jednak uwzględniając realia niniejszej sprawy, interes wymiaru sprawiedliwości przemawiał za wyłączeniem od orzekania wszystkich sędziów Sądu Okręgowego (a także delegowanych sędziów sądów rejonowych) objętych wnioskiem o wyłączenie, a także SSO Barbary Konińskiej, pomimo, iż tego sędziego wniosek o wyłączenie nie obejmował, lecz sędzia ten złożył niezależnie oświadczenie o istnieniu podstaw do wyłączenia od orzekania w sprawie.
Jednocześnie Sąd Apelacyjny oddalił wniosek o wyłączenie co do sędziów Sądu Okręgowego w Gliwicach nie orzekających faktycznie z różnych przyczyn w tym Sądzie (ze względu na delegowanie, zwolnienie chorobowe, czy zawieszenie w obowiązkach służbowych), lecz oddalenie wniosku co do tych Sędziów nie mogło mieć wpływu na konieczność przekazania sprawy do rozpoznania sprawy Sądowi Okręgowemu w Częstochowie, jako sądowi równorzędnemu, spowodowanego brakiem możliwości utworzenia przepisanego składu orzeczniczego w Sądzie Okręgowym w Gliwicach.
Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny orzekł, jak w punktach 1 oraz 2 postanowienia na mocy art. art. 48 § 1 pkt 2 k.p.c. co do SSO Katarzyny Sznajder, zaś na podstawie art. 49 k.p.c. w stosunku do pozostałych sędziów Sądu Okręgowego w Gliwicach.
Co do punktu 3 postanowienia orzeczono na zasadzie art. 44 k.p.c.
/-/ SSA Marek Żurecki /-/ SSA Zbigniew Gwizdak /-/ SSA Antonina Grymel
Sędzia Przewodniczący Sędzia ek