Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 marca 2013 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku oddalił powództwo (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. przeciwko R. S. o zapłatę kwoty 990,59 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 19 lipca 2012 roku do dnia zapłaty. Sąd Rejonowy ustalił, iż w dniu 28 lipca 2010 roku pomiędzy stronami została zawarta na okres 24 miesięcy umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych, na podstawie której powód zobowiązany był do należytego świadczenia usług telekomunikacyjnych, a pozwany do terminowego uiszczania opłat za świadczone usługi. Z uwagi na zaległości pozwanego w uiszczaniu opłat, powód wezwał go do zapłaty zaległości, a następnie wobec nieopłacenia zaległości we wskazanym terminie poinformował pozwanego o rozwiązaniu umowy świadczenia usług telekomunikacyjnych ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2010 r. i o naliczeniu kary umownej z tytułu rozwiązania umowy przed upływem okresu zastrzeżonego w umowie.
Z dalszych ustaleń Sądu Rejonowego wynikało,że kara umowna został naliczona na podstawie §16 ust. 13 Regulaminu świadczenia usług (...) przez (...) Sp. z o.o. dla Abonentów. Zgodnie z tym przepisem w przypadku umowy zawartej na czas określony, której zawarcie wiązało się z przyznaniem Abonentowi przez Operatora ulgi, Operator jest uprawniony żądać kary umownej z tytułu rozwiązania umowy przez Abonenta lub przez Operatora z przyczyn leżących po stronie Abonenta przed upływem okresu, na który umowa została zawarta w wysokości wynikającej z warunków (...) lub zgodnie z cennikiem.
Sąd I instancji ustalił, iż przedterminowe rozwiązanie umowy nastąpiło w związku z nieopłaceniem przez pozwanego zaległej faktury, czyli wiązało się z niewykonaniem świadczenia pieniężnego.Sąd Rejonowy wskazał, iż kara umowna może być zastrzeżona jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania świadczenia niepieniężnego, co wynika z treści art. 483§1 kc i uznał, iż ocena skuteczności zastrzeżenia kary umownej na wypadek odstąpienia od umowy nie może być oderwana od oceny, na czym polegało niewykonanie lub nienależyte wykonania zobowiązania. Jeżeli niewykonanie zobowiązania dotyczy zobowiązania o charakterze pieniężnym / tak jak w niniejszym przypadku /, to należy uznać, iż zastrzeżenie kary umownej na wypadek odstąpienia od umowy z tej przyczyny, w istocie stanowi sankcję za niewykonanie lub nienależyte wykonanie świadczenia pieniężnego. W takiej sytuacji żądanie zapłaty kary umownej nie jest uzasadnione, a samo postanowienie przewidujące takie uprawnienie jest sprzeczne z dyspozycją bezwzględnie obowiązującego art. 483§1 kc i nieważne / art. 58§1 kc /. Dodatkowo Sąd Rejonowy przyjął, iż zawarte w §16 ust. 13 Regulaminu świadczenia usług (...) przez (...) Sp. z o.o. dla Abonentów postanowienie stanowi niedozwoloną klauzulę umowną, gdyż przewiduje zapłatę rażąco wygórowanej kary umownej przez konsumenta, co rażąco narusza jego prawa.
Apelację od powyższego wyroku złożył powód zaskarżając je w całości.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
- 1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 385¹ oraz 483 kc polegające na wadliwym jego zastosowaniu, a mianowicie przyjęcie,że powód rażąco naruszył interes pozwanego poprzez zastrzeżenia kary umownej w razie niewywiązania się z warunków umowy przez jedną ze stron, 2. niezastosowanie przepisu art. 57 ust. 6 u.p.t., zgodnie z którym powód miał prawo żądać kary umownej w wysokości przyznanej wysokości ulgi, 3. naruszenie prawa materialnego, a to art. 58 kc poprzez błędną subsumcję stanu faktycznego pod zakres zastosowania przepisu, 4. naruszenie art. 230 kpc poprzez brak jego zastosowania przez sąd, a mianowicie nie uznanie twierdzeń powoda za przyznane, mimo iż pozwany nie kwestionował wysokości dochodzonego roszczenia, a tym samym przyznania ulgi promocyjnej.
Wskazując na powyższe powód wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 990,59 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19 lipca 2012 roku do dnia zapłaty wraz z kosztami postępowania za I instancję, w tym kosztami zastępstwa prawnego wg norm przepisanych wraz z kwotą 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa;
- 2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
Dodatkowo powód wniósł o dopuszczenie dowodów wskazanych w treści uzasadnienia tj. cennika oferty L. i oferty promocyjnej (...)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Sąd Rejonowy nie naruszył wskazywanych w apelacji przepisów prawa materialnego i procesowego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy należało uznać, iż zastrzeżenie kary umownej z uwagi na przedterminowe rozwiązanie umowy nastąpiło w związku z nieopłaceniem przez pozwanego zaległej faktury, czyli wiązało się z niewykonaniem świadczenia pieniężnego.W takiej sytuacji istotnie postanowienie umowne dotyczące zastrzeżenia kary umownej naruszało art. 483 § 1 kc, bowiem przepis ten w zakresie zastrzeżenia kary umownej wyłącznie w odniesieniu do niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego ma charakter iuris cogentis. Chociaż formalnie postanowienie umowne zawarte w §16 ust. 13 Regulaminu świadczenia usług (...) przez (...) Sp. z o.o. dla Abonentów przewiduje karę umowną za rozwiązanie umowy przez abonenta lub przez operatora z przyczyn leżących po stronie abonenta, to w istocie nie można abstrahować od przyczyny rozwiązania umowy, jaką niewątpliwie było niewywiązanie się przez pozwanego w terminie z obowiązku uiszczania opłat. W takiej sytuacji w/w postanowienie umowne jako sprzeczne z przepisem ustawy bezwzględnie obowiązującym należało uznać za nieważne – art. 58§1 kc.
Istotnie w sposób zbyt uproszczony Sąd Rejonowy podszedł do kwestii klauzuli abuzywnej / art. 385¹kc /, i w oparciu o niezbyt głęboką analizę umowy uznał,że doszło do rażącego naruszenia interesów pozwanego jako konsumenta poprzez zobowiązanie do zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej. W sytuacji przyjęcia, iż zastrzeżenie kary umownej dotyczyło wypadku niewykonania zobowiązania pieniężnego przez co było nieważne, rozważanie abuzywności klauzuli umownej z uwagi na rażące wygórowanie kary umownej było zbędne, tym bardziej, iż dostarczone przez powoda dowody nie pozwalały na ustalenie, w jaki sposób wysokość kary umownej została obliczona.
Sąd I instancji nie naruszył art. 57 ust. 6 ustawy prawo telekomunikacyjne poprzez jego niezastosowanie. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, związanej z ulgą przyznaną abonentowi, wysokość roszczenia z tytułu jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta lub przez dostawcę usług z winy abonenta przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta, nie może przekroczyć wartości ulgi przyznanej abonentowi. Przepis ten oznacza, że postanowienia umowy mogą przewidywać, że w przypadku przedterminowego wypowiedzenia umowy użytkownik zobowiązany będzie do zwrotu ulgi obliczonej zgodnie z art. 57 ust. 6, pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania, jednak w wysokości nie wyższej niż ustalona z góry kwota. Z cytowanego przepisu wynika bowiem możliwość dochodzenia roszczeń przez operatora, w przypadkach w nich przewidzianych, przy czym roszczenie nie może być utożsamiane z dochodzeniem w każdym przypadku kary umownej.
Ten uproszczony sposób dochodzenia odszkodowania przewidziany jest bowiem jedynie w przypadku nienależytego wykonania lub niewykonania zobowiązań niepieniężnych. Operator na podstawie w/w przepisu może natomiast dochodzić kary umownej jedynie wtedy, gdy przewidziana jest ona przy rozwiązaniu umowy z innych przyczyn niż niepłacenie w terminie opłat. W przypadku takim jak w niniejszej sprawie operator dochodzić może odszkodowania na zasadach ogólnych, przy czym w przeciwieństwie do roszczenia z tytułu kary umownej winien wykazać wysokość szkody.
Próba wykazania sposobu obliczenia kary umownej w postępowaniu apelacyjnym jest i spóźniona i przede wszystkim nie może odnieść skutku, skoro zastrzeżenie kary umownej w przedmiotowej sprawie było dotknięte nieważnością.
Na marginesie jedynie wskazać należy, że z żadnego dokumentu złożonego przez powoda /a jedynie z jego zawartych dopiero w apelacji, a więc spóźnionych twierdzeń / nie wynika, iż w ramach promocji pozwany otrzymał w cenie 1 zł telefon marki S. (...), który bez promocji kosztował 869,00 zł.
Sąd I instancji nie naruszył też art. 230 kpc, bowiem wbrew twierdzeniom apelującego, pozwany wnosił o oddalenie powództwa i podnosił,iż nie ma wobec operatora żadnych zadłużeń.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 505/12 / § 3 kpc jak w sentencji