Uzasadnienie
S. M. domagał się nakazania K. K., aby ten wydał materiały filmowe i zdjęcia zrealizowane w czasie wyjazdu do Indii i Nepalu w 2011 roku w ramach umowy numer (...). W piśmie procesowym z 31 października 2012 roku powód opisał materiały, których wydania zażądał, miejsce ich przechowywania oraz metodę wydania.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.
Sprawę zakwalifikowano jako roszczenie o wydanie przedmiotu umowy o dzieło i rozpoznano w postępowaniu uproszczonym. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2013 roku powództwo oddalono oraz zasądzono od powoda na rzecz pozwanego koszty procesu.
Ustalił Sąd pierwszej instancji, że S. M. od 2010 roku współpracował z K. K., który jako operator wykonywał zdjęcia i nagrywał materiały filmowe do realizowanych przez powoda cyklów filmowych. Współpraca ta oparta była na zawieranych między stronami umowach o dzieło. Pozwany zobowiązywał się wówczas, między innymi, do przeniesienia na powoda na zasadzie wyłączności wszelkich praw autorskich i praw pokrewnych do nieograniczonego w czasie korzystania i rozporządzania zamówionym dziełem oraz przeniesienia autorskich praw majątkowych do zamówionego działa. W 2011 roku strony odbyły podróż do Nepalu i Indii. Pozwany wykonywał wówczas filmy oraz zdjęcia, które zapisał na kartach pamięci swojego aparatu fotograficznego oraz kamery. S. M. przygotował projekt umowy nr (...), ale jej nie podpisano. K. K. nie przekazał powodowi żadnych materiałów nagranych podczas podróży do Nepalu i Indii.
Sąd Rejonowy jest przekonany, że dzieło wykonywane przez pozwanego w postaci zdjęć filmowych i fotograficznych podlegało ochronie wynikającej z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przedmiotem praw autorskich jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Prawo autorskie przysługuje twórcy, który ma wyłączne uprawnienie do korzystania z utworu i rozporządzania nim. Autorskie prawa majątkowe mogą przejść na inne osoby na podstawie umowy, która wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Pozwany nie miał zamiaru zawrzeć takiej umowy. Nie doszło zatem do przeniesienia praw autorskich na powoda. Stąd powództwo podlegało oddaleniu.
Apelację od tego orzeczenia złożył S. M. żądając „ uchylenia wyroku i zasądzenia roszczenia zgodnie z pozwem ” (zmiany zaskarżonego wyroku i nakazania pozwanemu aby wydał materiały określone przez powoda – przyp. wł.) lub jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący uważa, że Sąd pierwszej instancji „ nie uwzględnił merytorycznych argumentów i skupił się na sprawach formalnych ”. Uzasadniano, że powód w całości sfinansował wyjazd pozwanego do Indii i Nepalu. Pozwany uczynił to „ w ramach umowy, której nie podpisał, ale jej co do zasady nie kwestionował ”. Z zobowiązań tych pozwany nie wywiązał się. Tymczasem w związku z wieloletnią współpracą stron doskonale wiedział jaka jest treść umowy. Znajduje się ona w aktach sprawy. Powód wywiązał się ze swoich obowiązków.
W piśmie procesowym z 19 września 2013 roku apelant wniósł o przeprowadzenie dowodu z dołączonego oświadczenia pisemnego S. O. – „ na okoliczności wskazane w pozwie ”.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje
Apelacja S. M. doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku, zniesienia postępowania i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Gdańsku. Skutku takiego nie przyniosło uwzględnienie zarzutów apelanta bowiem ich nie badano, a Sąd odwoławczy wziął pod uwagę z urzędu nieważność postępowania, której dopatrzył się w postępowaniu przed Sądem Rejonowym. W razie stwierdzenia nieważności sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (art. 386 § 2 k.p.c.). Sądowi odwoławczemu nie pozostawia się wyboru co do sposobu rozstrzygnięcia w sprawie, w której stwierdził nieważność postępowania. Uchylając wyrok zapadły w warunkach nieważności nie przystępuje się do rozpoznania zarzutów odnoszących się do meritum.
Nieważność postępowania zachodzi wówczas gdy sąd rejonowy orzekł w sprawie, w której sąd okręgowy jest właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu (art. 379 pkt 6 k.p.c.). Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy o ochronę praw autorskich i pokrewnych (art. 17 pkt 2 k.p.c.). Sąd okręgowy jest więc właściwy, niezależnie od wartości przedmiotu sporu, w sprawie gdzie przedmiotem postępowania jest ochrona praw autorskich, a zatem wszelkich roszczeń wywodzonych na tle prawa autorskiego, w tym powstałych w związku z wytworzeniem utworu audiowizualnego, o którym mowa w art. 69 i nast. ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity z 2006 roku Dziennik Ustaw Numer 90 pozycja 631 ze zmianami) lub praw pokrewnych do wideogramów (art. 94 i nast. tej ustawy). Spór pomiędzy stronami koncentruje się właśnie wokół prac nad wytworzeniem takiego utworu.
O ile pozew jednoznacznie nie wskazywał na wystąpienie spornych zagadnień prawa autorskiego, to pozwany wskazał już, że służą mu prawa do zdjęć i filmów, których wydania zażądał powód, a on nie zawierał z powodem umowy o przeniesienia autorskich praw majątkowych (protokół rozprawy – karta 71). Dla zakwalifikowania sprawy jako dotyczącej ochrony praw majątkowych wystarcza zaś gdy pozwany podejmie obronę przeciwko żądaniu powoda, wyprowadzoną z przysługujących twórcy praw autorskich (za uzasadnieniem wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 1976 roku zapadłego w sprawie III CRN 269/76 – OSNC 1977/10/191). Wątpliwości odnośnie przedmiotu procesu usuwa wzgląd na argumenty powoda zawarte w piśmie procesowym z 17 stycznia 2013 roku (karty 73 – 74) gdzie przeprowadził on wykładnię przepisów prawa autorskiego określając przedmiot wydania jako wideogramy i powołując się na własne prawa autorskie producenta, reżysera i „ głównego wykonawcy ”.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji wyroku, pozostawiając Sądowi Okręgowemu w Gdańsku, na mocy art. 108 § 2 k.p.c., rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.
Sprawę przekazano Sądowi pierwszej instancji właściwemu miejscowo według zasad ogólnych, to jest Sądowi, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 k.p.c.). Nie ma mowy o stabilizacji właściwości miejscowej w myśl zasady z art. 15 k.p.c. bowiem sprawy nie wniesiono do sądu okręgowego. Według art. 386 § 2 k.p.c. sprawę przekazuje się sądowi pierwszej instancji, którym wobec naruszenia art. 379 pkt 6 k.p.c. jest sąd okręgowy - z braku innych przesłanek, sąd właściwości ogólnej.