Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20.11..2019r., znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. odmówił ubezpieczonemu A. W. prawa do emerytury z uwagi na niespełnienie przez ubezpieczoną przesłanki 20-letniego stażu ubezpieczeniowego. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych A. W. wykazał na dzień wydania decyzji (...) lat i 19 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
Ubezpieczony wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji. W ocenie ubezpieczonego spełnia na wszystkie przesłanki uprawniające go do nabycia uprawnień do świadczenia emerytalnego i wniósł o doliczenie jej okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16 roku życia w okresach od 12.06.1956r. do 30.06.1969r.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że nie uwzględnił skarżącemu okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 1956r. do 1960r. i od 1962r. do 1969r.,ponieważ ubezpieczony nie przedłożył wymaganych dokumentów, potwierdzających zameldowanie ubezpieczonego od 12 czerwca 1956r. do 30 czerwca 1969r. w gospodarstwie rolnym rodziców położonym w K., natomiast z zaświadczenia wystawionego przez Urząd Gminy M. wynika, że ubezpieczony od 17.10.1967r. do 14.09.76r. zameldowany był na pobyt stały w P. ul. (...) (...) / (...).
Sąd ustalił i zważył co następuje
Ubezpieczony A. W., w dniu 21 sierpnia 2019r. złożył do (...) Oddział w E. wniosek o emeryturę.
Od 1 lipca 2005r. A. W. uprawniony jest do emerytury rolniczej. Do emerytury rolniczej nie zostały uwzględnione okresy ubezpieczenia społecznego, a jedynie okresy ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych od 1977r. do 1989r.
Organ rentowy ustalił, że ubezpieczony legitymuje się okresem 14 lat 4 miesiące i 3 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
(bezsporne, nadto pismo KRUS Oddział w O. k- 44, 46, karta przebiegu zatrudnienia k-85rt ar).
Ubezpieczony A. W. ur. (...) wiek 16 lat ukończył (...) W momencie ukończenia 16 roku życia ubezpieczony nie uczył się i zamieszkiwał w gospodarstwie rolnym rodziców. Rodzice ubezpieczonego – A. i M. W. posiadali w okresie spornym gospodarstwo rolne położone w K. o powierzchni około 7 ha, dodatkowo dzierżawili ok.15 ha..
W gospodarstwie oprócz ubezpieczonego i jego rodziców zamieszkiwało sześcioro jego rodzeństwa, min. siostry Z. i S. oraz bracia K. i Z.. Ubezpieczony w okresie od 12.06.1956r. do 28.10.1960r.- 4 lata 4 miesiące i 16 dni pracował w polu, przy żniwach, sianokosach i wykopkach, wykonywał codzienny obrządek zwierząt –ok. 4-5 krów, 2 konie, kilka świń - przygotowywał paszę dla zwierząt, rąbał drzewo na opał. Rodzice ubezpieczonego nie pracowali zawodowo. Powyższe prace zajmowały co najmniej 4 godziny dziennie.
W okresie od 29.10.1960r. do 15.10.1962. A. W. odbywał zasadnicza służbę wojskową. Po zakończeniu służby wojskowej pracował w gospodarstwie rodziców I wykonywał prace jw.-16.10.196r. do 31.12.1962r. – 2 miesiące 15 dni
W okresach od 1.01.1963r. do 29.02.1964r. i 0d 8.04.1964r. do 21.07.1964r. pracował w Przedsiębiorstwie (...) w P.. W okresach przerwy miedzy okresami zatrudnienia od 1.03.1964r. do 7.04.1964r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców- 1 miesiąc 6 dni.
W okresie od 22.07.1964r. ponownie do ok. kwietnia 1966r.pracował w gospodarstwie.
Od 17.10.1967r. do 14.09.76r. zameldowany był na pobyt stały w P. ul. (...) (...) / (...).
/dowód: wyjaśnienia i zeznania ubezpieczonego z rozprawy z 3.03..2020r. e-protokół od. 00:03:05, do 00:36:58,zeznania ubezpieczonego 00:38:18 do 00:44:13 rozprawy z 30.06.2020r. zeznania świadka A. M. 00:42:47, Z. S. 00:50:22, S. M. 01:04:45 z rozprawy z 3.03.2020, zeznania K. W. 00:03:41 nagrania z 30.06.2020r.
Dokonując ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy opierał się przede wszystkim na zeznaniach odwołującego, świadków oraz zebranych w niniejszej sprawie dokumentach, których wiarygodności żadna ze stron nie kwestionowała. Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującego oraz świadków po pierwsze co do faktu, że A. W. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców z cała pewnością do czasu rozpoczęcia służy wojskowej i po powrocie z wojska. Doświadczenie życiowe uczy, że dzieci, które po ukończeniu szkoły podstawowej nie kontynuowały nauki i zamieszkiwały w gospodarstwie rolnym aktywnie uczestniczyły w pracach w gospodarstwie, szczególnie w latach 50-tych i 60 –tych kiedy praca nie była zmechanizowana. Zdaniem Sadu w realiach przedmiotowej sprawy należało dać wiarę ubezpieczonemu, że również w przerwie między zatrudnieniem w Przedsiębiorstwie (...) w P. pracował w gospodarstwie. Ubezpieczony zeznał, że nawet w czasie pracy, do której dojeżdżał, zamieszkując u rodziców pomagał w gospodarstwie.
Nie sposób nie podzielić stanowiska ubezpieczonego, że co najmniej do zamążpójścia siostry Z. S. pracował w gospodarstwie. Zauważyć należy, że zarówno ubezpieczony jak i świadkowie z uwagi na upływ czasu i aktualnie zaawansowany wiek nie pamiętają dokładnie dat pracy ubezpieczonego i nieco odmiennie przedstawiają jej czasookres. Świadek A. M. zeznał, że ubezpieczony na około 2 lata przed swoim ślubem zamieszkiwał w P., a Z. S. zeznała, że kiedy ona brała ślub 26.04.1966r. to brat już nie mieszkał w domu i nie pomagał w gospodarstwie. Zważywszy, że ubezpieczony zawarł związek małżeński w październiku 1968r., to celowe jest przyjęcie, że od około kwietnia 1966r. lub nieznacznie wcześniej nie zamieszkiwał w domu i nie pracował w gospodarstwie rodziców. Niewiarygodne są natomiast zeznania ubezpieczonego, że po zameldowaniu się u przyszłej żony 17.10.1967r.,nie zamieszkiwał w jej mieszkaniu.
Konsekwentnie Sąd uznał, że do momentu zamieszkiwania w domu rodzinnym ubezpieczony pracował w gospodarstwie, tym bardziej, że siostra S. M. i brat K. W. z cała pewnością mieszkali poza domem rodzinnym i nie pracowali w gospodarstwie rodziców, a młodsze rodzeństwo uczęszczało do szkół.
W ustalonym stanie faktycznym Sąd uznał odwołanie za zasadne. Spór w niniejszej sprawie dotyczy prawa do emerytury przewidzianej w art. 28 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W tym miejscu wskazać należy, że w myśl z art. 27 ustawy, ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949 r. przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 65 lat (dla mężczyzn) oraz mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat (dla mężczyzn).
W myśl art. 28 ustawy emerytalnej ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., którzy nie osiągnęli okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w art. 27 pkt 2, przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:
- 1) osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn;
- 2) mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 15 lat dla kobiet i co najmniej 20 lat dla mężczyzn.
Możliwość zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym przewiduje art. 10 ustawy emerytalnej. Stosownie do treści art. 10 ust. 1 ustawy emerytalnej przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również, traktując je jako okresy składkowe:
- 1) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki,
- 2) przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,
- 3) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Powyższa regulacja wprost nie stawia innych wymagań, jakie należy spełnić w zakresie warunków pracy w gospodarstwie rolnym. Przede wszystkim przepis ten nie wyznacza rozmiaru świadczonej pracy, podczas gdy art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do uwzględnienia okresów pracy przed dniem 15 listopada 1991 r. wymaga, aby praca wykonywana była w wymiarze, co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy. Wątpliwości odnośnie interpretacji przepisu art. 10 ust. 1 zostały usunięte licznymi orzeczeniami Sądu Najwyższego, w których jako przesłankę zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16.go roku życia przyjmowano wymiar pracy przekraczający 4 godziny dziennie. W orzecznictwie sądowym wątpliwości budziło także zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym uczniowi, który nie spełnia kryteriów pojęcia "domownika" z art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W judykaturze wykształcił się pogląd, iż o uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych okresów pracy w gospodarstwie rolnym sprzed objęcia rolników obowiązkiem opłacania składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne domowników (tj. przed dniem 1 stycznia 1983 r.) przesądza wystąpienie dwóch okoliczności:
- 1) wykonywanie czynności rolniczych powinno odbywać się zgodnie z warunkami określonymi w definicji legalnej "domownika" z art. 6 pkt 2 ustawy o u.s.r. oraz
- 2) czynności te muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie.
W orzecznictwie przyjmuje się, że za stałą pracę w gospodarstwie rolnym nie można uznawać jedynie doraźnej pomocy w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika. Wskazany przepis art. 10 ustawy emerytalnej nie został wprowadzony w oderwaniu od przepisów szeroko rozumianego systemu ubezpieczeń społecznych, w tym przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przed dniem 1 stycznia 1983 r. nie istniał obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za domownika. Ubezpieczenie to zostało wprowadzone od dnia 1 stycznia 1983 r. w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i dotyczyło domowników, czyli osób bliskich rolnikowi, pracujących w jego gospodarstwie i dla których praca ta stanowiła główne źródło utrzymania. Ustawodawca chcąc zrównać szanse osób wykonujących realnie pracę rolnika czy domownika, przed okresami wymienionymi w przepisie art. 10 ustawy, z tą samą pracą rolnika, który wykonywał prace rolnicze po 1 lipca 1977 r. i domownika, który wykonywał pracę po 1 stycznia 1983 r., w zakresie możliwości zaliczenia tych okresów do okresów składkowych uprawniających do nabycia prawa do emerytury, wprowadził zapisy art. 10 ustawy.
Nie można też rozpatrywać wskazanego przepisu w całkowitym oderwaniu jego treści od całego systemu ubezpieczeń społecznych, w tym również regulacji dotyczącej ubezpieczeń społecznych rolników, przy czym oczywiste jest, że zarówno możliwość traktowania okresów prowadzenia gospodarstwa rolnego, jak i pracy w gospodarstwie rolnym jako okresów składkowych w ramach ubezpieczenia pracowniczego powinna być interpretowana i stosowana w sposób restryktywny.
W przedmiotowej sprawie ubezpieczony w spornym okresie był dzieckiem rolnika i na stałe mieszkał z rodzicami w ich gospodarstwie rolnym. Wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym, w którym dana osoba zamieszkuje lub ma możliwość codziennego wykonywania prac związanych z prowadzoną działalnością rolniczą w wymiarze nie krótszym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, pozwala na stwierdzenie spełnienia przesłanek z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej. Można zatem przyjąć, że ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował w gospodarstwie rolnym rodziców przede wszystkim w okresach wskazanych powyżej, Skoro wnioskodawca w niniejszym postępowaniu wykazał, że posiada ogólny staż pracy wynoszący co najmniej 20 lat, gdyż organ rentowy nie kwestionował, że na dzień składania wniosku,tj. 21 sierpnia 2019r. legitymował się okresem ubezpieczenia w wymiarze 14 lat 4 miesięcy i 5 dni i dodatkowo okresie od 12.06.1956r. do 28.10.1960r, od 16.10.1962r. do 31.12.1962r. / łącznie 4 lata 7 miesięcy i 01 dzień / oraz od 21.07.1964r. do 25.04.1966r. / 1 rok 9 miesięcy 4 dni/ wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w wymiarze co najmniej 4 godziny dziennie, to wykazał ponad 20 lat stażu ubezpieczeniowego i tym samym nabył prawo do emerytury, gdyż pozostałe przesłanki spełnił niespornie.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477¹⁴ § 2 k.p.c., orzekł jak w wyroku, tj. zmienił zaskarżoną decyzję przyznając odwołującemu prawo do emerytury poczynając od dnia 21 sierpnia 2019 r.