Uzasadnienie
W pozwie złożonym w dniu 3 listopada 2017 r. w elektronicznym postępowaniu upominawczym powód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o wydanie nakazu zapłaty zasądzającego od pozwanego R. Ł.:
- - kwotę 106.992,08 zł tytułem kapitału wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie, nie wyższe jednak niż odsetki maksymalne za opóźnienie liczone od 28 listopada 2017 r. do dnia zapłaty,
- - kwotę 5.432,62 zł tytułem odsetek umownych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty,
- - kwotę 1.104,57 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty,
- - kwotę 15,01 zł tytułem opłat i prowizji oraz zasądzenie kosztów sądowych w wysokości 1.420 zł.
W uzasadnieniu pozwu powód podał, że dochodzona pozwem kwota stanowi wierzytelność wynikającą z umowy kredytu, którego powód udzielił pozwanemu, a która została postawiona w stan wymagalności z uwagi na brak spłaty przez pozwanego kolejnych rat kredytu.
Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r. (karta 8) Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie stwierdził brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Kaliszu.
W piśmie z dnia 7 lutego 2018 r. (karta 15) powód, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł dodatkowo o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa oraz kosztów notarialnego uwierzytelnienia dokumentów przedłożonych do sprawy w wysokości 4,92 zł.
W odpowiedzi na pozew z dnia 18 maja 2018 r. (karta 50) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłat skarbową od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany wskazał, że powód nie udowodnił, iż skutecznie wypowiedział umowę kredytu będącą podstawą roszczeń w niniejszej sprawie. Pozwany zaprzeczył, aby oświadczenie o wypowiedzeniu umowy zostało mu doręczone.
Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku tj. 7 września 2018 r. dotychczasowe stanowiska stron zostały podtrzymane.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny
Powód (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. w dniu 4 lutego 2015 r. zawarł z pozwanym R. Ł. umowę kredytu konsumpcyjnego gotówkowego nr (...).
dowód: umowa kredytu gotówkowego k. 19-22, zeznania pozwanego nagranie 00:05:47-00:07:53 protokół k. 71v płyta k. 73
Zgodnie z treścią § 1 - 2 zawartej umowy Bank udzielił pozwanemu kredytu w kwocie 131.423,31 zł na okres 96 miesięcy z oprocentowaniem zmiennym według stopy procentowej, która w dniu podpisania umowy wynosiła 11.00 % w stosunku rocznym. W związku z zawarciem umowy i otrzymaniem kredytu pozwany poniósł koszty: prowizji bankowej na kwotę 15.757,65 zł, składki z tytułu grupowego ubezpieczenia na życie i zdrowie na kwotę 15.665,66 zł oraz odsetek od kapitału kredytu na kwotę 67.285,94 zł. Całkowita kwota do zapłaty wyniosła 230.132,56 zł.
Na mocy § 3 umowy pozwany był zobowiązany spłacać kapitał wraz z należnymi odsetkami w równych ratach miesięcznych, płatnych do 17. dnia każdego miesiąca, w kwotach po 2.064.45 zł każda, z zastrzeżeniem, że wysokość pierwszej raty kredytu jest ratą wyrównawczą, nie wyższą niż 2.586,50 zł.
W § 9 ust. 1 umowy postanowiono, że Bank może wypowiedzieć umowę z zachowaniem 1 - miesięcznego terminu w wypadku m.in. zwłoki kredytobiorcy z zapłatą pełnych rat, wynikających z harmonogramu spłat, za co najmniej dwa okresy płatności, po uprzednim pisemnym wezwaniu pozwanego do spłaty wymagalnych należności oraz niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu. Wysokość odsetek od zobowiązań przeterminowanych ustalono w § 7 umowy.
dowód: umowa o kredyt gotówkowy k. 19-22
Pismem z dnia 28 czerwca 2017 r. powód wezwał pozwanego w terminie 14 dni roboczych, pod rygorem wypowiedzenia umowy kredytowej, do uregulowania zadłużenia kredytowego w kwocie 6.055,44 zł. Pismo zostało skutecznie doręczone dnia 4 lipca 2017 r. Pismem z dnia 31 lipca 2017 r. Bank wypowiedział pozwanemu R. Ł. umowę kredytu z powodu nie uregulowania zaległości w spłacie kredytu pomimo wezwania do zapłaty. Oświadczenie Banku zostało wysłane przesyłką poleconą na adres pozwanego wskazany w umowie kredytowej w dniu 4 lutego 2015 r. Pozwany w toku procesu potwierdził, że nieprzerwanie mieszka pod wskazanym w umowie adresem. Pismo wypowiadające umowę kredytową zostało doręczone do rąk dorosłego domownika w dniu 7 sierpnia 2017 r. dowód: wezwanie do zapłaty k. 23 (61), firmowa książka nadawcza przesyłek poleconych k. 24-25 (62-62v), wydruk śledzenia przesyłek – tracking k. 53-54 (63-63v), wypowiedzenie umowy kredytowej k. 26 (64), potwierdzenie odbioru k. 28 (66-66v), wydruk śledzenia przesyłek – tracking k. 67-67v, zeznania pozwanego nagranie 00:05:47-00:07:53, 00:11:16 – 00:13:00 protokół k. 71v płyta k. 73
W piśmie z dnia 26 września 2017 r. powód skierował do pozwanego kolejne -ostateczne wezwanie do zapłaty całego zobowiązania kredytowego, na łączną kwotę 112.622,96 zł. Pismo doręczono w dniu 9 października 2017 r. dowód: wezwanie do zapłaty k. 29, firmowa książka nadawcza przesyłek poleconych k. 30-31, wydruk śledzenia przesyłek – tracking k. 51-52
Zakreślony termin do uregulowania zaległości upłynął bezskutecznie.
okoliczność niesporna
W związku z brakiem spłaty Bank wystawił wyciąg z ksiąg nr (...) stwierdzający istnienie wymagalnego zadłużenia pozwanego wobec powoda, które na dzień 27 października 2017 r. wyniosło 113.544,28 zł, w tym:
- - z tytułu kapitału 106.992,08 zł,
- - z tytułu odsetek umownych 5.432,62 zł,
- - z tytułu odsetek za opóźnienie 1.104,57 zł,
- - z tytułu opłat i prowizji 15,01 zł. dowód: wyciąg z ksiąg banku k. 32, zeznania pozwanego nagranie 00:13:00-00:15:43 protokół k. 71v-72 płyta k. 73
Pozwany R. Ł. ma 43 lata, od dwóch lat jest rozwodnikiem, z zawodu rolnik. Pozwany prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 1075 ha, od 15 lat hoduje kaczki oraz gęsi. W styczniu 2017 roku przez chorobę drobiu wybito pozwanemu część chowu. Pozwany zaprzestał spłacania rat kredytu, w związku z brakiem płynności finansowej. W powodowym Banku figuruje, jako dłużnik z tytułu trzech niespłaconych kredytów gotówkowych na łączną kwotę około 200.000 zł. W obecnej chwili oczekuje zysku ze zbioru kukurydzy.
dowód: zeznania pozwanego nagranie 00:05:47-00:11:16, 00:13:00 – 00:22:08 protokół k. 71v-72 płyta k. 73
Sąd dokonał następującej oceny dowodów:
W niniejszej sprawie wysokość zadłużenia dochodzona niniejszym pozwem nie była kwestionowana przez pozwanego, który dodatkowo przyznał, że zaprzestał spłacania kredytu, zgodnie z zawartą umową. W odpowiedzi na pozew oraz w trakcie rozprawy, pozwany wywodził natomiast, że nie doszło do wypowiedzenia umowy kredytowej, gdyż nie otrzymał on oświadczenia banku o jej wypowiedzeniu, a więc nie dotarło do niego oświadczenie, które skutkowałoby wymagalnością całego zobowiązania kredytowego a informacje o zaistniałej sytuacji powziął dopiero, gdy otrzymał korespondencję z sądu.
Z taką argumentacją pozwanego Sąd się nie zgodził, bowiem z załączonego do pozwu potwierdzenia odbioru z dnia 7 sierpnia 2017 r. o wypowiedzeniu umowy z 4 lutego 2015 r. wynika, że pod adresem (...) dorosły domownik odebrał oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. Z kolei na okoliczność wysłania do pozwanego wezwania do zapłaty z dnia 28 czerwca 2017 r. oraz z dnia 26 września 2017 r. strona powodowa przedłożyła wydruki z książki nadawczej listów poleconych. Dowód nadania przesyłki poleconej nie jest wprawdzie równoznaczny z jej doręczeniem, jednak uprawdopodabnia ten fakt w sposób graniczący z pewnością elektroniczne śledzenie przesyłek – Tracking, w którym stwierdzono doręczenie przesyłek listownych.
Sąd zauważył, że pozwany w dniu 4 lipca i 9 października 2017 roku otrzymał od powoda wezwania do zapłaty, które wprawdzie nie zostały wykazane dowodowo by dotarły bezpośrednio do pozwanego przedstawiając jedynie pisma i informacje, że takowe czynności zostały podjęte, pozwany nie neguje, że pism tych nie otrzymał a jego zarzut ogranicza się jedynie do niedoręczenia mu wypowiedzenia umowy – dokumentu o najbardziej restrykcyjnym rozwiązaniu, co w świetle niniejszej sprawy budzi uzasadnione wątpliwości do prawdziwości twierdzeń pozwanego. Nadto pozwany nie wykazał, by w lutym 2017 roku kontaktował się z Bankiem w celu rozłożenia długu na raty czy odroczenia terminu płatności. Mając powyższe na uwadze pozwany po otrzymaniu wezwania do zapłaty z dnia 28 czerwca 2017 r. mógł zgodnie z treścią pisma wystąpić z wnioskiem o restrukturyzację zadłużenia, czego jednak nie uczynił. Okoliczności polubownego załatwienia sporu, jakie miałby podejmować pozwany pojawiły się dopiero na rozprawie w dniu 7 września 2018 r., to jest po upływie 14-stu miesięcy od doręczenia owego wezwania do zapłaty.
Pozwany nie przedstawił żadnych dowodów mających zaprzeczyć prawdziwości twierdzeń powoda. Sąd oceniając zeznania pozwanego dostrzegł brak spójności z zebranym materiałem dowodowym. W konsekwencji Sąd uznał, że zarzuty pozwanego, że nie otrzymywał z Banku oświadczenia o wypowiedzeniu umowy nie mogło być uznane w okolicznościach niniejszej sprawy za wiarygodne.
Sąd zważył, co następuje
Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd uznał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.
Strony łączyła umowa kredytu, to jest umowa nazwana uregulowana w art. 69 i nast. ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 – Prawo Bankowe (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1876). Z ust. 1 art. 69 powołanej ustawy wynika, że przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Umowa kredytu jest umową dwustronnie zobowiązującą. Z jednej strony, bank zobowiązany jest do udzielenia kredytu, a potem uprawniony jest do uzyskania spłaty. Z drugiej, kredytobiorca ma prawo domagać się od banku wypłaty kredytu, a potem obciąża go obowiązek zwrotu. Kredytobiorca ma równocześnie dodatkowe obowiązki. Jest zobowiązany do zwrotu sumy kredytu (spłaty kredytu) wraz z odsetkami i prowizją w terminach określonych w umowie kredytowej. Szczegółowe prawa i obowiązki stron określa umowa.
Z przepisów art. 75 ust. 1 i 2 powołanej ustawy wynika ponadto, że w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w przypadku utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytową. Termin tego wypowiedzenia, o ile strony nie określą w umowie dłuższego terminu, wynosi 30 dni. Natomiast samo wypowiedzenie umowy może być poprzedzone wezwaniem do zapłaty.
W § 9 umowy łączącej strony umowie kredytowej zostały określone warunki wypowiedzenia łączącej strony umowy, zgodne z cytowanym przepisem ustawy. W punkcie 1 cytowanego paragrafu umowy określone zostało, iż w razie stwierdzenia przez Bank, że warunki udzielenia kredytu zostały naruszone lub istnieje zagrożenie terminowej spłaty kredytu, Bank może żądać dodatkowego zabezpieczenia spłaty kredytu lub wypowiedzieć umowę w całości lub w części.
W niniejszej sprawie pozwany nie regulował zgodnie z harmonogramem spłaty wynikających z umowy zobowiązań, co przyznał.
Z ustaleń stanu faktycznego sprawy wynika, że wobec naruszenia przez pozwanego warunków umowy powód był z mocy art. 75 ustawy Prawo bankowe oraz postanowień § 9 umowy uprawniony do wypowiedzenia umowy kredytowej. Nastąpiło to w piśmie z 31 lipca 2017 r. i zostało poprzedzone wezwaniem pozwanego do zapłaty wymagalnej części zobowiązania w piśmie opatrzonym datą 28 czerwca 2017 r.
Wypowiedzenie kredytu w stosunku do pozwanego było skuteczne. Zostało dokonane na piśmie i doręczone – pozwanemu w dniu 7 sierpnia 2017 r. a zatem stało się skuteczne z upływem dnia 7 września 2017 r.
Skutkiem wypowiedzenia było postawienie całej wierzytelności powoda w stan wymagalności z jednoczesnym uprawnieniem Banku domagania się spłaty całości zadłużenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, odsetkami od zobowiązań przeterminowanych oraz kosztami czynności windykacyjnych. Bank w prawidłowy sposób i skutecznie wypowiedział pozwanemu umowę o kredyt gotówkowy przez co całe zobowiązanie pozwanego stało się wymagalne.
Przyznana przez pozwanego wysokość zadłużenia wynika z wiarygodnego dokumentu w postaci wyciągu z ksiąg (...) S.A. w W.. Sąd, w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 233 k.p.c.) uznał treść przywołanego dokumentu prywatnego za zgodną z rzeczywistym stanem rzeczy. W konsekwencji całe powództwo zostało uwzględnione.
Stosownie do treści art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Niespłacenie kredytu w całości lub w części w ustalonym terminie powodowało uznanie niespłaconej kwoty za zadłużenie przeterminowane, zaś od zadłużenia przeterminowanego powodowi przysługiwały odsetki umowne stanowiące czterokrotność wysokości stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym. Zgodnie z art. 481 § 2¹ k.c. odsetki te nie mogą w stosunku rocznym przekraczać odsetek maksymalnych za opóźnienie, Sąd zastrzegł to w treści wyroku w odniesieniu do zasądzonej kwoty niespłaconego kapitału.
Uzasadnione też było żądanie zasądzenia odsetek ustawowych od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, wobec powyższego od skapitalizowanych odsetek karnych i umownych w łącznej wysokości 6.537,19 zł zasądzono odsetki ustawowe za opóźnienie należne od dnia 3 listopada 2017 r. do dnia zapłaty wynikające z art. 481 § 2 k.c.
O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku w oparciu o przepis art. 98 § 1 k.p.c. zasądzając od pozwanego, jako strony przegrywającej kwotę 1.441,92 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 1.420 zł tytułem zwrotu opłaty od pozwu ustalonej na podstawie art. 13 ust. 1a w zw. z art. 19 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2018.300), 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa stosownie do treści części IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U.2018.1044) oraz kwotę 4,92 zł tytułem kosztów notarialnego uwierzytelnienia dokumentów przedłożonych do sprawy.
S.S.O. Małgorzata Pilarczyk