Uzasadnienie
Powodowie J. A. (1) i J. A. (2) wnieśli przeciwko Skarbowi Państwa – Staroście K. o zasądzenie kwoty 52.000 zł oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Pozwany Skarb Państwa – Starosta K. wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wyrokiem z dnia 23 grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu oddalił powództwo i rozstrzygnął o kosztach procesu.
Sąd Rejonowy dokonał następujących ustaleń.
Powodowie J. i J. małż. A. od 1996 r. są współwłaścicielami nieruchomości położonej w Z., gmina S., stanowiącej działki nr (...) o pow. 700 m² i nr (...) o pow. 2.100 m², dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadzi księgę wieczystą nr (...), na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej.
Decyzją Urzędu Miasta i Gminy S. z dnia 25 marca 1997 r. ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania ww. działek dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego i gospodarczego z uwagi na położenie nieruchomości na terenach dominującej zabudowy zagrodowej.
Decyzją Kierownika Oddziału Nadzoru Budowlanego Starostwa Powiatowego w K. z dnia 12 lutego 1998 r. udzielono powodom pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego i gospodarczego. Prace budowlane rozpoczęto w dniu 26 lipca 1999 r., natomiast w dniu 7 września 2002 r. prace te zostały przerwane. W dzienniku budowy jako przyczynę przerwania prac wskazano na brak środków pieniężnych. Prace zostały wstrzymane po wylaniu ław fundamentowych.
Decyzją Starosty K. z dnia 28 marca 2001 r., nr (...) (...), zatwierdzono projekt budowlany i udzielono Gminie i Miastu S. pozwolenia na budowę na terenie kilku wsi kanalizacji sanitarnej o przekroju 200 mm, przykanalików sanitarnych, przewodów tłoczonych oraz przepompowni, natomiast w miesiącu wrześniu 2002 r. pozwana Gmina przystąpiła do realizacji inwestycji polegającej na budowie w miejscowości Z. kanalizacji sanitarnej wraz z urządzeniem przepompowni zlokalizowanym na należącej do powodów działce nr (...). Prace zostały ukończone wiosną 2003 r. Powodowie powyższą decyzję zaskarżyli, podnosząc, że ich zgoda na zaprojektowanie i budowę przez Urząd Miasta i Gminy w S. kanalizacji sanitarnej zgodnie z planem sytuacyjnym nie obejmowała zgody na zlokalizowanie na ich działce, obok przewodów tłoczonych, również studzienki mieszczącej przepompownię ścieków. Decyzją z dnia 30 czerwca 2004 r., znak (...). (...) Wojewoda (...) odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty K..
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po odwołaniu powodów decyzją z dnia 17 sierpnia 2005 r., nr (...), uchylił decyzję Wojewody (...) i stwierdził nieważność decyzji Starosty K. z dnia 28 marca 2001 r. w części dotyczącej lokalizacji przepompowni na działce nr (...) w Z. stwierdzając, że oświadczenie powodów wyrażające zgodę na budowę kanalizacji sanitarnej nie dotyczyło usytuowania przepompowni na ich nieruchomości.
Na skutek skargi Gminy i Miasta S. z dnia 9 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2005 r., sygn. akt VII Sa/Wa 1765/04, uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzając, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Kolejną decyzją z dnia 26 stycznia 2006 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Starosty K. z dnia 28 marca 2001 r., która została zaskarżona przez powodów.
Decyzją z dnia 24 stycznia 2007 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Starosty K. z dnia 28 marca 2001 r. w części dotyczącej pozwolenia na budowę przepompowni na działce nr (...) w Z., w tym zakresie orzekając o stwierdzeniu jej nieważności.
Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt (...) S.A. / (...) Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę Gminy i Miasta S. na powyższą deczyję.
Powodowie wytoczyli powództwo przed Sądem Okręgowym w Kaliszu przeciwko Gminie i Miastu S. o zasądzenie kwoty 85.000 zł i zobowiązanie do wykupu ich działek. W toku procesu rozszerzyli powództwo o kwotę 30.000 zł tytułem ponoszenia opłat czynszowych (za okres od marca 2004 r. do marca 2009 r.). Roszczenie to zostało rozszerzone do kwoty 43.000 zł.
W związku z uznaniem przez pozwaną na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. roszczenia powodów w zakresie usunięcia z ich nieruchomości urządzenia w postaci przepompowni, prawomocnym wyrokiem częściowym z dnia 9 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy zobowiązał Gminę i Miasto S. do usunięcia urządzenia wodno-kanalizacyjnego w postaci przepompowni ścieków znajdującego się na nieruchomości powodów, położonej w S., dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadzi księgę wieczystą nr KW (...). Przepompownia została usunięta.
Roszczenie co do zapłaty kwoty z tytułu ponoszenia opłat za lokal, w którym mieszkają powodowie, zostało prawomocnie oddalone; Sąd uznał, że pozwana Gmina nie posiada legitymacji biernej, a adresatem żądania może być Starosta K..
Powództwo o zobowiązanie Gminy do nabycia nieruchomości zostało prawomocnie oddalone.
Strony prowadziły negocjacje co do wykupienia przez Gminę nieruchomości powodów, lecz zakończyły się one fiaskiem z powodu różnicy w oferowanej cenie.
Powodowie wraz z dziećmi zamieszkują u brata powódki. Partycypują w kosztach zużycia wody, energii elektrycznej i opału.
Wyrok ten – apelacją z dnia 8 kwietnia 2014 r. – powodowie zaskarżyli w istocie w całości. Wnieśli oni o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie ich powództwa w całości i zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów procesu. Równocześnie powodowie złożyli ewentualny wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.
Pozwany wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja nie jest zasadna.
Sąd Okręgowy podziela ustalenia i wywody Sądu Rejonowego.
W tym miejscu pozostaje podnieść, co następuje.
Sąd Rejonowy prawidłowo stwierdził, iż pozwany skutecznie podniósł zarzut przedawnienia. Swoje stanowisko w tym względzie Sąd I instancji należycie uzasadnil.
Zgłoszenie zarzutu przedawnienia nie stanowi tu naruszenia prawa.
Sąd tylko wyjątkowo może nie uwzględnić zarzutu upływu terminu przedawnienia roszczenia (por. np. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1993 r., III CZP 8/93; OSNCP 1993, nr 9, poz. 153; a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 604/00; OSNC 2002, nr 3, poz. 32). W tym wypadku nie ma takich wyjątkowych okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie w tym względzie art. 5 k.c. Za ową wyjątkowością nie przemawiają wywody skarżących zawarte w ich apelacji.
W tym miejscu za Sądem Rejonowym należy podkreślić, że nawet gdyby nie uwzględnić zarzutu upływu terminu przedawnienia roszczenia, to z przyczyn szczegółowo wskazanych w końcowej części pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
Przy postępowaniu zmierzającym do ustalenia faktów sprawy należy uwzględniać rozkład ciężaru dowodu. Zwrot ten jest używany w dwóch podstawowych znaczeniach: formalnym (procesowym) i materialnoprawnym. W znaczeniu formalnym (procesowym) wskazuje on podmioty, które powinny przejawiać inicjatywę w zbieraniu dowodów i wykazywaniu twierdzeń. W znaczeniu materialnoprawnym określa on, kto ponosi ujemne konsekwencje tego, że istnienie doniosłego dla rozstrzygnięcia sprawy faktu nie zostało w toku postępowania sądowego udowodnione. Kwestię tę rozstrzyga art. 6 k.c. stanowiąc, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jeżeli więc ktoś powołuje się przed sądem na pewien fakt, z którym prawo wiąże jakieś korzystne dla niego konsekwencje prawne, a fakt ten nie zostanie udowodniony, wówczas przegra sprawę, czyli jego roszczenie nie zostanie przez sąd uwzględnione (por. Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2005, s. 64-65).
Sąd Rejonowy trafnie zwrócił uwagę m.in. na to, że aby uznać szkodę powodów za uzasadnioną, powinni oni wykazać realne możliwości prowadzenia inwestycji; to jednak nie zostało udowodnione.
W myśl art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału. Sąd Rejonowy dokonując tej oceny nie naruszył reguł oznaczonych w powołanym tu unormowaniu, dającym wyraz obowiązywaniu zasady swobodnej oceny dowodów.
Cechą istotną swobodnej oceny dowodów jest ich bezstronna ocena (por. np. K. Piasecki, w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do artykułów 1 - 505¹⁴, pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2006, t. I, s. 1026). Takiej właśnie – tj. bezstronnej oceny – dokonał Sąd I instancji.
Wszechstronne rozważenie zebranego materiału oznacza uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych środków dowodowych, a mających znaczenie dla ich mocy i wiarygodności (por. W. Siedlecki, Realizacja zasady swobodnej oceny dowodów w polskim procesie cywilnym, NP 1966, nr 4, s. 20). Sąd Rejonowy wszechstronnie rozważył zebrany w tej sprawie materiał. Swoje twierdzenia Sąd I instancji przekonująco i należycie uzasadnił.
W tej sytuacji apelacja podlega oddaleniu (art. 385 k.p.c.). O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie m.in. art. 102 k.p.c. oraz § 6 pkt 6 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 490).
K., dnia 30 czerwca 2014 r.