Uzasadnienie
Wnioskodawczyni E. Z. w dniu 17.05.2016 r. wniosła o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po M. Z. (2) i przyjęcie takiego oświadczenia. Z wnioskiem podobnej treści wystąpił M. Z. (1). Sprawy te połączone zostały w oparciu o art. 219 kpc do łącznego prowadzenia rozstrzygnięcia, gdyż są ze sobą w związku i mogły zostać objęte jednym wnioskiem. Sprawa toczyła się z udziałem „ (...) Spółka z o.o. w S., która jest wierzycielem zmarłego M. Z. (2) i jego syna S. Z..
Sąd Rejonowy w Krotoszynie postanowieniem z dnia 20 września 2016 r. zatwierdził uchylenie się:
- 1. E. Z. córki J. i M. – żony spadkodawcy 2.
M. Z. (1) syna M. i E. - syna spadkodawcy od skutków prawnych niezłożenia w ustawowym terminie oświadczenia spadkowego po zmarłym w dniu 13 lipca 2013 r. w K., mającym ostatnie miejsce pobytu we W., M. Z. (2).
Rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach:
Spadkodawca M. Z. (2) zmarł 13.07.2013 r. W tutejszym Sądzie za sygnaturą I Ns 267/16 z wniosku (...) Sp. z o.o. w S., która jest wierzycielem zmarłego, toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku. Spadkobiercami ustawowymi M. Z. (2) są jego żona E. Z. i synowie M. Z. (1) i S. Z.. W toku postępowania spadkowego złożyli wniosek o przyjęcie oświadczeń o odrzuceniu spadku mimo upływu przepisanego terminu. Podali, że wcześniej nie wiedzieli o długach pozostawionych przez spadkodawcę. Wniosek S. Z. został jednak zwrócony z uwagi na nieusunięcie w terminie braków formalnych.
Przeciwko spadkodawcy w dniu 23.12.2010 r. wydany został przez Sąd Rejonowy w Lublinie XVI Wydział Cywilny nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. Powodem była (...) S. w G.. Nakaz ten został zaopatrzony klauzulą wykonalności w dniu 11.02.2011 r. Wierzytelność ta była przedmiotem obrotu i ostatecznie w dniu 29.09.2015 r. nabyła ją „ (...)
Spółka z o.o. w S..
Spadkodawca do śmierci mieszkał z żoną E.. Małżonkowie utrzymywali się z jego renty w wysokości 700 zł miesięcznie. Syn M. nie mieszkał z rodzicami od 2006/2007 roku ale pomagał rodzicom materialnie i w opiece nad nimi. O długach spadkowych wnioskodawcy dowiedzieli się dopiero przy okazji postępowania spadkowego. Dlatego dopiero teraz chcą złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku i wnieśli o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku.
Sąd ocenił, że wnioskodawcy działali pod wpływem błędu wynikającego z faktu, że nie wiedzieli wcześniej o długach spadkodawcy. Uwzględnił więc wniosek.
Apelację od tego rozstrzygnięcia złożył uczestnik postepowania (...) sp. z o.o. w S.. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania przez dowolną ocenę dowodów i naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwa interpretację art. 1019 k.c.
Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosków.
Wniosła również o przeprowadzenie dowodu:
- 1. z nakazu zapłaty, 2. zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z dnia 10.3.2011 r., 3. postanowienia o umorzeniu egzekucji, 4. pisma z dnia z dnia 12.12.014 r. kierowanego do wnioskodawczyni.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja zasługuje na uwzględnienie.
Rację ma skarżący, że Sąd I instancji przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów przyjmując, że wnioskodawczyni mieszkając ze spadkodawcą i prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe nie wiedziała o długach męża lub nie mogła się o nich dowiedzieć przy zachowaniu należytej staranności.
W związku z tym Sąd Okręgowy ustalił, co następuje
Spadkodawca M. Z. (2) zmarł (...) r. W tutejszym Sądzie za sygnaturą I Ns 267/16 z wniosku (...) Sp. z o.o. w S., która jest wierzycielem zmarłego, toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku. Spadkobiercami ustawowymi M. Z. (2) są jego żona E. Z. i synowie M. Z. (1) i S. Z.. W toku postępowania spadkowego złożyli wniosek o przyjęcie oświadczeń o odrzuceniu spadku mimo upływu przepisanego terminu. Podali, że wcześniej nie wiedzieli o długach pozostawionych przez spadkodawcę. Wniosek S. Z. został jednak zwrócony z uwagi na nieusunięcie w terminie braków formalnych.
Przeciwko spadkodawcy w dniu 23.12.2010 r. wydany został przez Sąd Rejonowy w Lublinie XVI Wydział Cywilny nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. Powodem była (...) S. w G.. Nakaz ten został zaopatrzony klauzulą wykonalności w dniu 11.02.2011 r. Wierzytelność ta była przedmiotem obrotu i ostatecznie w dniu 29.09.2015 r. nabyła ją (...) Spółka z o.o. w S..
Spadkodawca do śmierci mieszkał z żoną E.. Małżonkowie utrzymywali się z jego renty w wysokości 700 zł miesięcznie. Syn M. nie mieszkał z rodzicami od 2006/2007 roku ale pomagał rodzicom materialnie i w opiece nad nimi. O długach spadkowych wnioskodawcy wiedzieli.
Sąd Okręgowy nie dał wiary zeznaniom wnioskodawców, że dowiedzieli się o długu spadkodawcy dopiero przy okazji postępowania spadkowego. Nie działali więc pod wpływem błędu i dlatego ich wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku nie jest zasadny.
Należy podkreślić, że żona spadkodawcy jak i jego syn byli z sobą w poprawnych relacjach. Żona opiekowała się mężem i utrzymywała się z jego niewielkiej renty. S. wspomagał ojca finansowo i opiekował się nim w chorobie. Doświadczenie życiowe wskazuje, że w takich sytuacjach najbliższe osoby wiedzą o zobowiązaniach kredytowych swoich krewnych.
Tym bardziej, że na adres spadkodawcy przychodziła korespondencja dotycząca tych zobowiązań. Także żona spadkodawcy zastała zawiadomiona o długu męża w dniu 12 grudnia 2014 r.
Dowód:
- 1. pismo kierowane do E. Z. z dnia 12.12.2014 r. 2. zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia 22 marca 2011r.
- 3. postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji z dnia 15 lipca 2011 r.
Wnioskodawcy więc wiedzieli wcześniej o długu lub mogli się o nim przy zachowaniu należytej staranności dowiedzieć. (por. orzeczenie SN z dnia 22 listopada 2013 r., III CZP 77/13 Mając powyższe na uwadze należało, zgodnie z art. 386 k.p.c., orzec jak w sentencji postanowienia. Sąd nie obciążył wnioskodawców kosztami postępowania z uwagi na ich trudną sytuację majątkowa i życiową.
Małgorzata Pilarczyk Wojciech Vogt Janusz Roszewski