Wyrok Sądu Okręgowego w Katowicachz 2 lipca 2014 r., sygn. akt X U 3355/13

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 13.IX.2013r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił ubezpieczonej W. R. przyznania prawa do emerytury na mocy art. 184 ustawy emerytalnej w związku z art. 32 tej ustawy i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.II.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), albowiem uznał, że ubezpieczona na dzień 1.I.1999r. udokumentowała 20 lat, 4 miesiące i 19 dni okresów składkowych oraz 1 rok i 13 dni okresów nieskładkowych, co łącznie wynosi 21 lata, 5 miesięcy i 2 dni. Jednakże uznał, że nie udowodniła żadnego okresu pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych.

W odwołaniu od wyżej wymienionej decyzji ubezpieczona W. R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do świadczenia emerytalnego oraz o przesłuchania świadków K. D., W. G. oraz H. K.. Podała, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu rentowego, bowiem ze świadectwa pracy z dnia 16.VIII.2007r. wynika jednoznaczniew okresie od dnia 1.VIII.1977r. do dnia 17.VI.1982r. świadczyła pracę na stanowisku, które w świadectwie pracy określone zostało, jako „ciągacz drutu”, jednak ze wskazaniem, że jest ono wymienione w dziale III, poz. 45, pkt 1 zarządzenia nr 1 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.III.1985r., co odpowiada poz. 45 w dziale III wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.II.1983r.

Ponadto z tego samego świadectwa pracy wynika, że w okresie od dnia 1.II.1983r. do dnia, że31.I.1992r. świadczyła pracę na stanowisku, które w świadectwie pracy zostało określone, jako „szlifierz", ze wskazaniem, że jest ono wymienione w dziale III, poz. 78, pkt. 6 zarządzenia nr 1 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego, co odpowiada poz. 78 w dziale III wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów. Ze świadectwa pracy z dnia 31.VII.2007r. wynika natomiast, że od dnia 1.II.1992r. do dnia 31.VII.2007r. świadczyła pracę na stanowisku, które zostało określone w tym świadectwie pracy, jako „szlifierz” i że jest to praca, o której mowa w dziale III, poz. 78, pkt 6 zarządzenia nr 1 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego, co odpowiada poz. 78 w dziale III wykazu A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.II.1983r. Według ubezpieczonej fakt nieprecyzyjnego wskazania przez pracodawcę w poszczególnych świadectwach pracy nazw stanowisk, na którychświadczyłapracę niestanowi, że praca ta nie była wykonywana w szczególnych warunkach. Powołała się na orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21.III.2013r. wydane w sprawie III AUa 1613/12, zgodnie, z którym, dla oceny czy pracownik pracował w szczególnych warunkach nie ma znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy, rzeczywiście wykonywanych zadań.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podając, że uznał, iż przedłożone świadectwo pracy w szczególnych warunkach wystawione przez (...) Spółka akcyjna nie daje podstaw do zaliczenia okresu pracy ubezpieczonej od dnia 1.VIII.1977r. do dnia 17.VI.1982r., od 1.II.1983r. do 31.I.1992r., od 1.II.1992r. do 31.XII.1998r. (w ilości 20 lat, 4 miesięcy i 17 dni), jako pracy w warunkach szczególnych, bowiem stanowisko „ciągacz drutu” oraz „szlifierz” wykazane w świadectwie pracy, nie odpowiada stanowiskom „ciągacz drutu i prętów” (na i zimno i gorąco) wymienionym w wykazie A, dziale III, poz. 54 pkt. 1 zarządzenia Nr 1 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.III.1985r., „szlifierz, krajacz metali tarczą ścierną” wymienionym w wykazie A, dział III, poz. 78, pkt. 6 zarządzenia cyt. wyżej.

Sąd ustalił i zważył, co następuje

W dniu 29.VIII.2013r. ubezpieczona W. R. urodzona (...) zgłosiła w organie rentowym wniosek o ustalenie uprawnień do emerytury na mocy art. 184 ustawy z dnia 17.XII.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.)

Organ rentowy uznał, iż na dzień 1.I.1999r. ubezpieczona udokumentowała 20 lat, 4 miesiące i 19 dni okresów składkowych oraz 1 roki 13 dni okresów nieskładkowych, a także, że nie wykazała żadnych okresów pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych.

W okresie od dnia 1.VIII.1977r. do dnia 31.I.1992r. ubezpieczona pracowała w (...) Fabryce (...) w C. ul. (...) (ten zakład z czasem został przejęty przez inwestora strategicznego – nkt cables), a od dnia 1.II.1992r. do dnia 31.VII.2007r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowo-Handlowym (...) Sp. z o.o. w C. ul. (...) (gdy doszło do przekształcenia wydziału narzędziowni w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.).

Ubezpieczona przedłożyła do akt emerytalnych:

I.świadectwowykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 16.VIII.2007r. wystawione przez N. C. w C. - D., iż w okresie:

1. - od dnia 1.VIII.1977r. do dnia 17.VI.1982r. pracowała na stanowisku „ciągacz drutu” wymienionym w dziale III, poz. 45, pkt 1 wykazuA stanowiącego załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.III.1985r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładzie pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego,
2. - od dnia 1.II.1983r. do dnia31.I.1992r.pracowała na stanowisku „szlifierz” wymienionym w dziale III, poz. 78, pkt 6 wykazuA stanowiącego załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.III.1985r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładzie pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego oraz
3. II. świadectwo wykonywania pracy w szczególnychwarunkach z dnia 31.VII.2007r. wystawione przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe (...) w C. stwierdzające, iż w okresie:
4. - od dnia 1.II.1992r. do dnia 31.VII.2007r. pracowała na stanowisku „szlifierz” wymienionym w dziale III, poz. 78, pkt 6wykazu A stanowiącego załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.III.1985r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładzie pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz. Urz. M. H.i P.M. Nr 1 – 3 poz. 1).

Okresy od dnia od dnia 1.VIII.1977r. do 17.VI.1982r., od 1.II.1983r. do 31.I.1992r., od 1.II.1992r. do 31.XII.1998r. są okresami spornymi w sprawie.

Na podstawie wyjaśnień ubezpieczonej (k- 14-16 i 34a.s) zeznań świadków H. K. (k -30-31 a. s.), W. G. (k - 31 – 33 a. s.), K. D. (k-33-34a.s.) Sąd ustalił, że ubezpieczona pracowała na wydziale ciągarni od sierpnia 1977r. do czerwca 1982r., od lutego1983r. przeszła do wydziału narzędziowni - szlifierni. Przerwy w wykonywaniu tej pracy były związane z korzystaniem przez ubezpieczoną z urlopu wychowawczego. Fabryka mieściła się w C. przy ul. (...). W momencie, gdy ubezpieczona podejmowała w niej pracę, fabryka była dużym zakładem. W wydziale ciągarni pracowało około 100 pracowników, przy czym pracę wykonywali oniw systemie trzy zmianowym. Na hali ciągarni stały maszyny J. (...), (...) 3B – te maszyny to ciągarki. Tych maszyn na hali wydziału ciągarni było bardzo dużo. Na te maszyny nakładano druty o różnej średnicy od 2,5 do 2,00 –miedziane, posrebrzane i przeciągało przez te maszyny w celu uzyskania drutu o mniejszej średnicy.

Ciągarki pracowały na zimno. Jeden pracownik obsługiwał jedną lub kilka ciągarek na raz. Gdy praca była wykonywana na grubociagu, służącym do przeciągania drutu, prętu o grubości małego palca u ręki–to praca ta była wykonywana wtedy tylko na tej jednej maszynie. Tę ciągarkę z reguły obsługiwali mężczyźni. Wydział narzędziowni składał się ze szlifierniciągadeł i wytwórni narzędzi do przewodów elektrycznych. W szlifierni ciągadeł posługiwano się maszynami o nazwie (...) produkcji angielskiej oraz maszynami produkcji polskiej - służącymi do regeneracji ciągadełdiamentowych i ciągadeł z węglika spiekanego. Pracownicy pracowali na ultradźwiękach, na ciągarkach diamentowych i węglikach spiekanych. Pracując na ciągarkach diamentowych – pracownicy korzystali z mikroskopu, a przy węgliku spiekanym przy stożkarkach – z lupy. Na hali szlifierni znajdowały się także maszyny druciarki służące do polerowania diamentów, wykorzystywanych przy przeciąganiu drutu miedzianegow ciągarkach.

Praca szlifierza ciągadeł była zaliczona do I kategorii zatrudnienia-co zostało ustalone przez Instytut Medycyny Pracy w S., jeszcze w okresie funkcjonowania (...) Fabryki (...) (zeznania świadka K. D.).

Sąd dał wiarę zeznaniom świadków, bowiem, świadkowie ci razem z ubezpieczoną pracowali w tym samym zakładzie przez wiele lat, pracowali na tym samym oddziale, zgodnie potwierdzili sposób pracy i rozdział czynności pomiędzy pracownikami tego oddziału i tak:

1. - świadek H. K. - była pracownikiem (...) Fabryki (...) w okresie od dnia 1.VII.1970r. do dnia 30.IX.1994r., posiada uprawnienie emerytalne od X/1994r. nabyte na podstawie decyzji z dnia 5.VIII.1994r. – jako EW90.Pracowała na wydziale ciągarni w okresie od 1970-1983, wykonywała takie same czynności jak ubezpieczona, otrzymała z zakładu pracy (...) Fabryki (...) świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych, w którym stwierdzono, że pracowała od dnia 1.VII.1970r. do dnia 31.I.1983r. - jako – ciągacz drutu na stanowisku, o którym mowa w zarządzeniu Nr 3 MH i PM z dnia 30.III.1985r. Wykaz A, dział III, poz. 45, pkt 1 (dowód: akta emerytalne świadka ZUS oddział w B. k- 11 a.e.oraz akta osobowe nadesłane przez nkt cables Sp.A.). Od 1983 świadek pracował w charakterze pracownika magazynowego.
2. - świadek W. G. - była pracownikiem (...) Fabryki (...) w okresie od dnia 16.VII.1964r. do dnia 23.III.1992r., od dnia 24.III.1992r. podjęła pracę w PPUH (...), posiada uprawnienie emerytalne od stycznia 1997r. nabyte na podstawie decyzji z dnia 28.XI.1996r.,
3. – jako EW90. Pracowała na wydziale ciągarni w okresie od 1970-1973, następnie w wydziale narzędziowni - szlifierni od listopada 1973r. do marca 1992r., wykonywała takie same czynności jak ubezpieczona. Otrzymała z zakładu pracy:
4. - (...) Fabryki (...) świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych, w którym stwierdzono, że pracowała od dnia 16.VII.1964r. do dnia 31.XII.1971r. - jako – emaliernik (dział III, poz. 73, pkt 1), od dnia 1.I.1972r. do 31.X.1973r. jakociągacz drutu na stanowisku o którym mowa w zarządzeniu Nr 3 MH i PM z dnia 30.III.1985r. Wykaz A, dział III, poz. 45, pkt 1, od dnia 1.XI.1973r. do 23.III.1992r. jakoszlifierz na stanowisku o którym mowa w zarządzeniu Nr 3 MH i PM z dnia 30.III.1985r. Wykaz A, dział III, poz. 78, pkt 6,
5. - Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego (...) świadectwo pracy z dnia 2.I.1997r., w którym w punkcie VIII świadectwa zostało potwierdzone wykonywanie przez świadka pracy w warunkach szczególnych w okresie od dnia 24.III.1992r. do dnia 31.XII.1996r. na stanowisku szlifierza ciągadeł (dowód: akta emerytalne świadka ZUS oddział w B. k- 7 i 21a.e. oraz akta osobowe nadesłane przez nkt cables Sp.A.i akta osobowe z Archiwum Państwowego w K.).
6. - świadek K. D. - pracował w (...) Fabryce (...) w okresie od dnia 24.VI.1977r. do dnia 31.I.1992r. Był kierownikiem wydziału narzędziowni, w skład, której wchodziła: szlifiernia ciągadeł oraz wytwórnia narzędzi do przewodów elektrycznych. W latach 90-tych doszło do przekształcenia wydziału narzędziowni w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą (...). Pracownicy w spółce pracowali nadal w tym samym miejscu, na tych samych maszynach, co pracownicy szlifierni w fabryce (akta osobowe świadka nadesłane przez nkt cables i Archiwum Państwowe w K.).

Z akt osobowych ubezpieczonej nadesłanych przez N. cables bezsprzecznie wynika, że wnioskodawczyni pracowała na stanowiskach ciągacza drutu w wydziale ciągarni oraz szlifierza ciągadeł i polerowacza w wydziale narzędziowni, co potwierdzają angaże (16 sztuk). Nadto na powyższych angażach znajdują się zapisy, iż stanowiska szlifierza ciągadeł i polerowacza zaliczane są do stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach. W aktach osobowych z PPUH (...) nadesłanych przez Archiwum Państwowe w K. znajdują się także angaże potwierdzające pracę ubezpieczonej na stanowisku szlifierza, szlifierza ciągadeł.

Stosownie do artykułu 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r., poz. 1440) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1. 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2. 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (ust. 1), przy czym emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).

Przepis art. 32 ustawy o FUS stanowi, że ubezpieczonym urodzonym przed 1.I.1949r. zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1, czyli w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn (ust. 1). Na mocy art. 46 cytowanej ustawy przepis ten ma zastosowanie także do osób urodzonych po dniu 31.XII.1948r., a przed 1.I.1969r. Dla celów ustalenia uprawnień do tej emerytury za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i otoczenia (art. 32 ust. 2). Wiek emerytalny, o którym mowa w ustępie 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ustępie 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 32 ust. 4).

Zachowują w tym zakresie moc prawną przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.II.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43), w szczególności § 2 ust. 1 rozporządzenia stanowiący, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, § 4 – 8 określające wiek emerytalny i okres wykonywania prac w szczególnych warunkach pracowników wykonujących prace wyszczególnione w wykazach A i B stanowiących załączniki do rozporządzenia.

Wedle § 4 cytowanego rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1. 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
2. 2) ⁷ (skreślony),
3. 3) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego Sąd uznał, że ubezpieczona w okresach spornych datujących się od dnia 1.VIII.1977r. do dnia 17.VI.1982r., od dnia 1.II.1983r. do dnia 31.I.1992r. oraz od dnia 1.II.1992r. do 31.XII.1998r. wykonywała pracę na stanowisku ciągacza drutu oraz szlifierza i polerowacza, o których mowa w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.III.1985r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz. U.. Nr 1-3, poz. 1) - wykaz A, dział III, poz. 45, pkt 1 (ciągacz drutu na zimno –pracujący przy obsłudze agregatów do ciągnienia wraz z urządzeniami pomocniczymi i wykańczającymi) oraz wykaz A, dział III, poz. 78, pkt. 6 (szlifierz) i pkt.5 (polerowacz) – wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne.

Należy wskazać, że poz. 45 dotyczy obsługi agregatów do walcowania, tłoczenia i ciągnienia wraz z urządzeniami pomocniczymi i wykańczającymi. Pracownicy wydziału ciągarni obsługiwali tego typu urządzenia z tym, że głównie agregaty do ciągnienia. Wymóg, aby był to ciągacz drutu i prętów wynika z zarządzenia, nie z rozporządzenia z dnia 7.II.1983r. Zatem zdaniem Sądu wystarczającym jest, w celu zaliczenia danej pracy do pracy w warunkach szczególnych, aby praca była wykonywana na stanowisku ciągacza drutu. Rozporządzenie również nie wymaga, aby szlifierz był jednocześnie krajaczem metali tarczą ścierną. Zdaniem Sądu są to dwa odrębne stanowiska ujęte w zarządzeniu Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego. Pamiętać należy, bowiem, że wykazy resortowe mają charakter informacyjny, techniczno-porządkujący i uściślający – podstawę zaliczenia danego rodzaju pracy do pracy w warunkach szczególnych stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7.II.1983r. cyt. wyżej.

Sąd stwierdza, że ubezpieczona posiada, co najmniej 15-letni okres pracy w warunkach szczególnych.

Zatem należy stwierdzić, iż z dniem 2.VI.2013r. ubezpieczona spełniła wszystkie warunki do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury – wynikające z art. 184 ustawy emerytalnej, jednakże wobec zgłoszenia wniosku o przyznanie świadczenia emerytalnego w dniu 29.VIII.2013r. – Sąd przyznał ubezpieczonej to świadczenie od pierwszego dnia miesiąca, w którym zgłosiła wniosek - co odpowiada treści art. 129 ustawy z dnia 17.XII.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.)

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd na mocy art. 477 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.

SSO. Barbara Reszczyńska.