Uzasadnienie
Decyzją z dnia 31.10.2012 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. orzekł, że odwołująca J. Z. jako wspólnik spółki cywilnej, działającej pod nazwą (...) D. H., J. Z. odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze wspólnikiem tejże spółki cywilnej (...) za należności z tytułu składek na fundusze obsługiwane przez ZUS, obciążające płatnika składek spółkę cywilną działającą pod nazwą (...) D. H., J. Z. w wysokości: na ubezpieczenia społeczne za okres 06/2008, 02/2009, (...), od 09/2009 do 10/2009, od 01/2010 do 01/2011, od 02/2012 do 08/2012 z tytułu składek w kwocie 385 744,07 zł i z tytułu odsetek w kwocie 87 695 zł, na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2009,09/2009, od 04/2010 do 08/2010, (...), od 02/2012 do 08/2012 z tytułu składek w kwocie 77 857,34 zł i z tytułu odsetek w kwocie 13 088 zł, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 03/2007 do 05/2007, (...), (...), od 05/2010 do 01/2011, od 04/2011 do 08/2011, od 10/2011 do 08/2012 z tytułu składek 36 582,33 zł i z tytułu odsetek w kwocie 7018 zł.
W odwołaniu od tej decyzji J. Z. wnosiła o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie, że nie jest odpowiedzialna za zaległości płatnika składek (...) D. H., (...) spółka cywilna oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odwołująca zarzuciła, że wydanie decyzji było przedwczesne, albowiem zaległe należności są sukcesywnie spłacane przez płatnika składek - spółkę cywilną i należy uznać, że dotychczasowe działania podjęte przez ZUS w celu wyegzekwowania zaległych należności są skuteczne. Ponadto, zarzuciła, że wysokość zaległości składkowych została zawyżona i nie zostały uwzględnione dokonane przed wydaniem zaskarżonej decyzji wpłaty wspólników z dnia 17.10.2012 r. oraz wpłaty dokonane przez wspólników po wydaniu zaskarżonej decyzji w dniach 14.11.2012 r. i 17.12.2012 r.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Organ rentowy wywodził, jak w zaskarżonej decyzji a ponadto, wskazał, że na gruncie art. 115 ustawy Ordynacja podatkowa i aktualnego orzecznictwa sądów nie ma żadnych przesłanek, których spełnienie skutkuje odpowiedzialnością lub uwolnieniem wspólnika spółki cywilnej od odpowiedzialności za zaległości składkowe tej spółki, w tym również przesłanki bezskuteczności egzekucji i dlatego zarzut o przedwczesności decyzji jest bezzasadny. Podniósł również, że rozliczenie konta płatnika składek zostało dokonane prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami i zadłużenie na dzień wydania zaskarżonej decyzji zostało pomniejszone o wpłaty wspólników z dnia 17.10.2012 r. Natomiast rozliczenie dokonane na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie ujmuje wpłat dokonanych po dacie wydania i doręczenia stronom zaskarżonej decyzji, albowiem wpłaty te zmniejszyły obecny stan zaległości odwołującej, jednak oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji należy dokonać według stanu, który istniał w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Organ rentowy wskazał, że drugą decyzją z tej samej daty orzekł o odpowiedzialności za przedmiotowe zaległości składkowe również drugiego wspólnika tej spółki (...), która również wniosła odwołanie.
Drugą decyzją z dnia 31.10.2012 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. orzekł, że odwołująca D. H. jako wspólnik spółki cywilnej, działającej pod nazwą (...) D. H., J. Z. odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze wspólnikiem tejże spółki cywilnej (...) za należności z tytułu składek na fundusze obsługiwane przez ZUS, obciążające płatnika składek spółkę cywilną działającą pod nazwą (...) D. H., J. Z. w wysokości: na ubezpieczenia społeczne za okres 06/2008, 02/2009, (...), od 09/2009 do 10/2009, od 01/2010 do 01/2011, od 02/2012 do 08/2012 z tytułu składek w kwocie 385 744,07 zł i z tytułu odsetek w kwocie 87 695 zł, na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2009,09/2009, od 04/2010 do 08/2010, (...), od 02/2012 do 08/2012 z tytułu składek w kwocie 77 857,34 zł i z tytułu odsetek w kwocie 13 088 zł, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 03/2007 do 05/2007, (...), (...), od 05/2010 do 01/2011, od 04/2011 do 08/2011, od 10/2011 do 08/2012 z tytułu składek 36 582,33 zł i z tytułu odsetek w kwocie 7018 zł.
W odwołaniu od tej decyzji D. H. wnosiła o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie, że nie jest odpowiedzialna za zaległości płatnika składek (...) D. H., (...) spółka cywilna oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odwołująca zarzuciła, że wydanie decyzji było przedwczesne, albowiem zaległe należności są sukcesywnie spłacane przez płatnika składek spółkę cywilną i należy uznać, że dotychczasowe działania podjęte przez ZUS w celu wyegzekwowania zaległych należności są skuteczne. Ponadto, zarzuciła, że wysokość zaległości składkowych została zawyżona i nie zostały uwzględnione dokonane przed wydaniem zaskarżonej decyzji wpłaty wspólników z dnia 17.10.2012 r. oraz wpłaty dokonane przez wspólników po wydaniu zaskarżonej decyzji w dniach 14.11.2012 r. i 17.12.2012 r.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Organ rentowy wywodził, jak w zaskarżonej decyzji a ponadto, wskazał, że na gruncie art. 115 ustawy Ordynacja podatkowa i aktualnego orzecznictwa sądów nie ma żadnych przesłanek, których spełnienie skutkuje odpowiedzialnością lub uwolnieniem wspólnika spółki cywilnej od odpowiedzialności za zaległości składkowe tej spółki, w tym również przesłanki bezskuteczności egzekucji i dlatego zarzut o przedwczesności decyzji jest bezzasadny. Podniósł również, że rozliczenie konta płatnika składek zostało dokonane prawidłowo zgodnie z obowiązującymi przepisami i zadłużenie na dzień wydania zaskarżonej decyzji zostało pomniejszone o wpłaty wspólników z dnia 17.10.2012 r. Natomiast rozliczenie dokonane na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie ujmuje wpłat dokonanych po dacie wydania i doręczenia stronom zaskarżonej decyzji, albowiem wpłaty te zmniejszyły obecny stan zaległości odwołującej, jednak oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji należy dokonać według stanu, który istniał w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art.219 k.p.c Sąd połączył sprawy z obu odwołań do wspólnego rozpoznania, albowiem pozostają ze sobą w związku i wezwał do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanej (...) spółkę cywilną D. H., J. Z. w B. (v. k. 49 a.s.).
Sąd ustalił, co następuje
(...) spółka cywilna D. H., J. Z. w B. jako płatnik składek na dzień wydania zaskarżonych decyzji zalegała z zapłatą należności składowych za okresy i w kwotach podanych w zaskarżonych decyzjach. Ponadto, płatnik zalega również ze składkami na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne FP i FGŚP od lipca 2000 r. a łączne zadłużenie za okres od 07/2000 do 08/2012 wynosi 738 657, 71 zł + odsetki. Ze względu na przedawnienie wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za okres do (...) zaskarżonymi decyzji organ rentowy objął jedynie okres od grudnia 2006 r.
W okresie powstania powyższych zaległości składkowych, tak jak i obecnie wspólnikami tej spółki cywilnej były odwołujące J. Z. i D. H..
Organ rentowy nie zawarł z płatnikiem składek (...) spółką cywilną D. H., J. Z. w B. umowy o rozłożeniu spłaty zaległości na raty, albowiem nie zostały opłacone zaległe składki w części finansowanej przez ubezpieczonych i nie były regulowane składki bieżące.
Powyższe okoliczności faktyczne były w sprawie bezsporne i zostały ustalone przez Sąd na podstawie akt ZUS w tym stanu rozliczeń na koncie dla płatnika składek, dokumentacji z (...), w tym rozliczenia zadłużenia płatnika według stanu dokumentacji (...) na dzień 26.10.2012 r., rozliczenia stanu konta płatnika składek na dzień 26.10.2012 r., uwzględniającego wpłaty dokonane 17.10.2012 r., wyliczenia sum zaległości składkowych, objętych zaskarżonymi decyzjami (k. 26-39 a.s.), zeznań odwołującej J. Z. (k. 57 a,s, 00:07:54 nagrania).
Sąd nie dał wiary zeznaniom odwołującej J. Z., że organ rentowy zawarł z płatnikiem składek układ ratalny co do spłaty zaległości składkowych, albowiem nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym zebranym w sprawie.
Sąd zważył, co następuje
Odwołania nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art.31 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio: art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 33, art. 33a, art. 33b, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62 § 1, 3-5, art. 72 § 1 pkt 1 i 4 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1 i 5, art. 77b § 1 i 2, art. 91, art. 93, art. 93a-93c, art. 93e, art. 94, art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101, art. 105 § 1 i 2, art. 106 § 1 i 2, art. 107 § 1, 1a, i 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 4, art. 110 § 1, § 2 pkt 2, § 3, art. 111 § 1-4 i 5 pkt 1, art. 112, art. 113, art. 114, art. 115, art. 116, art. 116a, art. 117, art. 118 § 1 i 2 oraz art. 119 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r.,poz. 749).
Z mocy art.32 cytowanej ustawy systemowej wszystkie wymienione w art. 31 tej ustawy przepisy Ordynacji podatkowej mają odpowiednie zastosowanie do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne.
Zgodnie zatem z art. 115 Ordynacji podatkowej wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości składkowe spółki cywilnej, wynikające z działalności spółki.
Wynikiem postępowania dowodowego w sprawie jest ustalenie, że obecnymi wspólnikami spółki cywilnej (...).” są odwołujące, tak jak w dacie powstania przedmiotowych zaległości, które na dzień wydania zaskarżonych decyzji stanowiły kwoty określone w tych decyzjach.
Prawidłowo zatem organ rentowy stwierdził, że spełnione zostały obie przesłanki do orzeczenia solidarnej odpowiedzialności odwołujących za zaległości składkowe spółki cywilnej wraz z odsetkami za zwłokę.
Spór w rozpoznanej sprawie dotyczy natomiast kwestii, czy orzeczenie o odpowiedzialności wspólnika spółki cywilnej jest uzależnione od wykazania przez organ rentowy bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec samej spółki.
Zgodnie z treścią art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku platnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna.
Przeniesienie odpowiedzialności za zaległości składkowe spółki cywilnej na jej wspólników w trybie art. 115 Ordynacji podatkowej nie jest zatem uzależnione od wykazania bezskuteczności egzekucji z majątku spółki w całości lub w części, gdyż art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej reguluje wyłącznie dopuszczalność prowadzenia egzekucji.
Tym samym, powołany wyżej przepis określa jedynie możliwą datę wszczęcia egzekucji zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji przenoszącej odpowiedzialność na osobę trzecią. Wynika z niego wyłącznie, że egzekucja ta nie może być wszczęta zanim nie okaże się, że bezskuteczna jest egzekucja prowadzona wobec samego płatnika, czyli spółki. Przepis ten w ogóle nie normuje kwestii dotyczącej chwili wydania decyzji przenoszącej odpowiedzialność na osobę trzecią. Nie stoi on na przeszkodzie, ażeby przed ukończeniem postępowania egzekucyjnego przeciwko podatnikowi, wydana została decyzja o odpowiedzialności osób trzecich za ciążące na nim zaległości składkowe. Decyzja o odpowiedzialności za składki wspólnika spółki cywilnej może zatem zostać wydana bez względu na skuteczność egzekucji prowadzonej wobec spółki.
Zaznaczyć należy, że z konstrukcji art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, iż odpowiedzialność wspólnika spółki osobowej ma charakter osobisty, solidarny, ale i subsydiarny, ponieważ egzekucja wobec wspólnika będzie mogła być podjęta jedynie w przypadku bezskuteczności (w całości lub w części) postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki. (...) spółki cywilnej, odpowiadający za zaległości składowe Spółki, ma zatem zapewnioną ochronę prawną przed przedwczesnym skierowaniem egzekucji do jego majątku. Ochrona ta wyrażona została wprost w zakazie określonym w art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej.
Z przepisu art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej wynika jedynie zasada solidarnej odpowiedzialności wspólnika (byłego wspólnika) m.in. spółki cywilnej oraz samej spółki i pozostałych wspólników. Nie wynika z niego jakiekolwiek uzależnienie orzeczenia o odpowiedzialności wspólnika od wyniku egzekucji prowadzonej wobec spółki. Z przepisu tego nie można wyprowadzić żadnych wniosków co do przedwczesności orzeczenia w sprawie o odpowiedzialności za zaległości składkowe odwołujących. Takie uzależnienie występuje natomiast przy orzekaniu o odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych i spółek kapitałowych w organizacji (art. 116 Ordynacji podatkowej).
A contrario żaden przepis Ordynacji podatkowej nie ustanawia takiego warunku do samego orzekania o odpowiedzialności wspólników (byłych wspólników) spółek osobowych, a jedynie do prowadzenia egzekucji zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności.
Zarzuty odwołujących w tym zakresie są zatem bezzasadne.
Sądowa kontrola legalności decyzji dotyczy stanu rzeczy istniejącego w chwili wydania tejże decyzji. O nim bowiem organ rentowy orzeka decyzją, której zgodność z prawem pod względem formalnym oraz merytorycznym bada i ocenia sąd. W sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego, jej treść wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Zaskarżone w sprawie decyzje określają stan zadłużenia składkowego płatnika składek na dzień wydania tych decyzji. Przedmiotem badania i rozstrzygnięcia Sądu w tej sprawie może być zatem tylko to, czy zaskarżone decyzje właściwie określają zadłużenie na tą datę.
Ewentualne zmiany stanu zadłużenia płatnika powstałe po wydaniu zaskarżonych decyzji na przykład wskutek uregulowania w części zaległości składkowych nie mogą być przedmiotem badania i rozstrzygnięcia Sądu.
Zatem okoliczność, że odwołujące uregulowały po dacie wydania zaskarżonych decyzji część zaległych należności nie ma żadnego znaczenia dla orzekania w tej sprawie.
Z tych przyczyn Sąd w oparciu o wyżej cyt. przepisy oraz art. 477¹⁴§ 1 k.p.c. oddalił odwołania wobec braku podstaw do ich uwzględnienia.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art.98 k.p.c. w związku z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163,poz. 1349 ze zm.), albowiem niniejsza sprawa dotyczyła przeniesienia odpowiedzialności za zaległości składkowe spółki cywilnej na wspólników tej spółki, a nie świadczeń z ubezpieczenia społecznego (v. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 05.06.2009 r. sygn. I UZP 1/09).
SSO Ewa Wyrwas-Wystrychowska