Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 września 2017 roku w sprawie sygn INs 905/15 Sąd Rejonowy w Końskich stwierdził, że (...) (...) w S. nabyły z dniem 01 lutego 2009r służebność przesyłu napowietrznej linii energetycznej średniego napięcia 15 kV relacji S. – F., odgałęzienie N. wraz ze słupami nr (...) na nieruchomości uczestników – działce oznaczonej nr (...), położonej w N., gmina S., objętej księgą wieczystą (...), pas gruntu oznaczony pkt (...) o powierzchni 0,07 ha na mapie zaewidencjonowanej w Starostwie Powiatowym w K. za nr (...) w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego działania umiejscowionych na niej urządzeń energetycznych eksploatacji tj. dystrybucji energii, przeprowadzania kontroli, konserwacji, modernizacji, remontów, usuwaniu awarii i wymianie w/w urządzeń (pkt I), pobrać od (...) na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Końskich) kwotę 3 787,93 złotych (trzy tysiące siedemset osiemdziesiąt siedem złotych, dziewięćdziesiąt trzy grosze) tytułem zwrotu kosztów sądowych (pkt II), ustalił, że koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie ponosi wnioskodawca i uczestnicy we własnym zakresie (pkt III).
Sygn. Akt NS 905/15
Sąd Rejonowy swoje rozstrzygnięcie oparł o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
Sąd Rejonowy ustalił, iż Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Architektury i Budownictwa w K. zatwierdził lokalizację szczegółowa linii 15kV i stacji dla poprawy warunków napięciowych w miejscowości N., N., N.. W/ w linia została wybudowana w 1962r. przez Zakłady (...), Zakład (...).
Decyzję administracyjną Urzędu Wojewódzkiego w K. (...) (po rozpatrzeniu wniosku Zakładu (...) w S. – K.) w sprawie przebudowy linii 15kV i stacji transformatorowej w N. i Wielkim i N. udzielono 4 X 1989r pozwolenia na przebudowę. Modernizacja nie wpłynęła na zmianę przebiegu trasy linii. Odebranie i przekazanie do eksploatacji nastąpiło na podstawie protokołu odbioru nr (...)
Lokalizacja linii i stacji miała miejsce na działce nr (...), która w ewidencji gruntów figurowała na Skarb Państwa - Państwowy Fundusz Ziemi.
Aktem Notarialnym (...) A. i D. małż. S. zakupili działkę (...) (w wyniku przetargu od Skarbu Państwa). Od daty budowy do chwili obecnej przedsiębiorstwo energetyczne nieprzerwanie eksploatuje urządzenia, prowadząc za ich pomocą dystrybucję energii elektrycznej, w razie konieczności prowadzi naprawy i remonty, dokonuje okresowych przeglądów w/w linii, wejście na teren nie było uzgadniane w właścicielem nieruchomości.
Sąd Rejonowy podniósł, że okoliczność posadowienia linii napowietrznej w 1962r nie była kwestionowana, jak i fakt, że linia ta od czasu posadowienia do chwili obecnej nie zmieniała przebiegu. Jak wynika z zeznań świadka Z. Z. (k. 107), stara linia była wybudowana w latach 60 –tych w ramach powszechnej elektryfikacji, na słupach drewnianych z przewodami żelaznymi.Remont polegał na wymianie słupów z drewnianych na betonowe w istniejących miejscach i wymianie przewodów. (...) powstała na gruntach Państwowego Funduszu Ziemi. Wg tego świadka jak i świadka K. M., nie były zgłaszane roszczenia do przedmiotowych urządzeń.
Linia energetyczna powstała w 1962r jako część przedsiębiorstwa państwowego, którego następcą jest wnioskodawca.
Fakt wybudowania trwałych i widocznych urządzeń w postaci napowietrznej stacji transformatorowej, linii średniego napięcia 15kV oraz ich użytkowanie spełnia przesłanki trwałego i widocznego korzystania z nieruchomości.
Początkowa data eksploatacji wynika z protokołu odbioru, w tym okresie do 1989r (zgodnie z zasadą jednolitej własności państwowej), właścicielem gruntu oraz posiadaczem służebności był ten sam podmiot - Skarb Państwa.
Uczestnicy nie do końca przyznają fakt, że posadowienie urządzeń miało miejsca na gruncie Skarbu Państwa, jednakże z załączonych dokumentów wynika, że był to grunt (...) (k. 18), a uczestnicy jak wynika z ich wyjaśnień nabyli w 2003r działkę (obecny nr (...) (...) Nabywana przez uczestników nieruchomość była zabudowania zarówno linia średniego zasięgu jak i stacją transformatorową.
Zatem do czasu posiadania wykonywanego przed rokiem 1989r przedsiębiorstwo energetyczne nie może doliczyć okresu posiadania po tej dacie. Po znowelizowaniu art. 128 kc., po dniu 31 stycznia 1989r przedsiębiorstwo państwowe jako państwowa osoba prawna do czasu jego uwłaszczenia ex lege mogło być posiadaczem służebności gruntowej w rozumieniu art. 352kc.,
Zgodnie z orzeczeniem SN z dnia 05 lipca 2012r IV CSK 606/11 okoliczność, że konieczność utrzymywania urządzeń przesyłowych na działce stanowiącej niegdyś własność Skarbu Państwa nie była kwestionowana przez aktualnego właściciela i jego poprzednika, pozwala na przyjęcie,że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające potraktowanie przedsiębiorstwa przesyłowego i jego poprzedników prawnych na równi z posiadaczami w dobrej wierze.
Zatem przyjmując za początkową datą biegu zasiedzenia 1.02. 1989r i dobrą wiarę po stronie posiadacza, zasiedzenie nastąpiło z upływem 20 lat tj 1. 09. 2009r.
Przedmiot zasiedzenia został naniesiony na mapę sporządzoną przez biegłego Zb Grudnia (k. 122), opinia biegłego nie była kwestionowana.
Apelację od powyższego postanowienia skarżąc go w całości wywiedli uczestnicy zarzucając:
1.naruszenie art 233§1 k.p.c;
- - przez bezpodstawne przyjęcie, że przebieg linii i stacji transformatorowej na nieruchomości stanowiącej obecnie własność uczestników nie uległa zmianie od 1962 roku podczas gdy zaświadczenie lokalizacyjne z 1961roku nie zawiera załącznika graficznego a decyzja Urzędu Wojewódzkiego w K. dotyczy przebudowy linii 15 kv i stacji transformatorowych w N. I Wielkim oraz N., a w 1997roku doszło do kolejnej rozbudowy stacji transformatorowej polegające na dobudowaniu odgałęzienia od słupa nr (...) i wybudowania dodatkowej stacji transformatorowej, na co uczestnik wskazywał w odpowiedzi na wniosek oraz zeznania świadków K. M. (2) i Z. Z.;
- - przez bezpodstawne przyjęcie dobrej wiary;
- - przez błędne przyjęcie początku biegu terminu zasiedzenia podczas gdy poprzez zniesienie zasady jednolitej własności Skarbu Państwa państwowe osoby prawne nie doprowadziło ex lege do przekształcenia stosunków własnościowych;
- 2. naruszenie prawa materialnego poprzez;
- - niewłaściwe zastosowanie art 292 i 172§1kc podczas gdy z materiału dowodowego wynika,że linia energetyczna oraz stacje transformatorowe były przebudowywane w latach 1989 i 1997 oraz użytkowane bez żadnego tytułu prawnego regulującego ich budowę i użytkowanie, co wyłącza dobrą wiarę a uczestnicy przerwali termin wnosząc o ustanowienie służebności z 21 lipca 2014roku oraz zapłatę za bezumowne korzystanie z gruntu
- - niewłaściwe zastosowanie art 292 kc i art 172 kc prze uznanie początku terminu zasiedzenia na 1 luty 1989 rok;
- - błędną wykładnię art 292kc i art 172kc prze pominięcie, że służebność przesyłu została wprowadzona do kodeksu z dniem 3 sierpnia 2008roku.
Wskazując na powyższe wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia przez oddalenie wniosku ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz uczestników kosztów postępowania za obie instancje oraz dopuszczenia dowodów zawnioskowanych w treści apelacji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja jest zasadna i doprowadziła do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż nie została rozpoznana istota sprawy (art 386§4 k.p.c w związku z art 13§2 k.p.c)..
Przede wszystkim nie został przez Sąd Rejonowy zidentyfikowany przedmiot wniosku o zasiedzenie. Faktycznie Sąd objął orzeczeniem grunt co do którego wnioskodawca nie składał wniosku o zasiedzenie, czym wyszedł poza żądanie wniosku.
Jak wynika z odpowiedzi na apelację, wnioskodawca na zarzuty dotyczące nieuwzględnianie przez Sąd zmiany przebiegu linii w 1997 roku kiedy to doszło do kolejnej rozbudowy stacji transformatorowej polegające na dobudowaniu odgałęzienia od słupa 6 i wybudowania dodatkowej stacji transformatorowej, wnioskodawca wskazał, że wnioskiem o zasiedzenie objął wyłącznie linię energetyczną średniego napięcia (bez stacji trafo) i do tych konkretnych urządzeń odnosi się sentencja zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem wniosku o zasiedzenie nie była stacja transformatorowa.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 20 marca 2018roku pełnomocnik wnioskodawcy przyznał, że mapa stanowiąca integralną część orzeczenia obejmuje nie tylko pas objęty wnioskiem o zasiedzenie służebności przesyłu wskazany we wniosku ale również i tę część gruntu, która została zajęta pod transformator w 1997roku.Takie samo stanowisko zajął także pełnomocnik uczestników.
Faktycznie wnioskodawca nie sprecyzował jednoznacznie wniosku, w uzasadnieniu wniosku była też mowa o transformatorze. Nie zareagował także, podobnie jak i pełnomocnik uczestników, na błędną mapę sporządzoną przez biegłego zgodnie z ogólnym zleceniem sądu.
Nie zwalniało to sądu z obowiązku kontroli prawidłowości mapy, szczególnie w świetle treści zeznań świadków Z. Z. i K. M. (2) oraz dokumentów ze sprawy Ns 704 /14, w tym protokołu rozprawy z 22 października 14 (k-170).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy jednoznacznie ustalić przedmiot wniosku i okoliczności faktyczne go uzasadniające.
Postanowienie podlega też uchyleniu, gdyż nie ustalono kto był właścicielem działki w dacie budowy linii i w dacie biegu zasiedzenia. Dowolne jest bowiem ustalenie, że w całym okresie był to Skarb Państwa, bo takiego wniosku nie można wyciągnąć, jak to uczynił Sąd Rejonowy, z faktu zakupu w 2003roku przez uczestników nieruchomości od Skarbu Państwa oraz z dokumentu z k-18. Dokument z karty 18 to nie wypis z rejestru gruntu, jak wskazał Sąd, lecz wykaz właścicieli gruntów jako załącznik do projektu przebudowy. Sąd Rejonowy w oparciu o dokumenty akt księgi wieczystej nr Kw (...) K., z której odłączono działkę uczestników i założono nową księgę (k-7) winien ustalić prawidłowy tytuł prawny do nieruchomości przed 2003 rokiem.
Brak ustalenia powyższego czyni przedwczesnym odnoszenie się przez Sąd Okręgowy do zarzutów dotyczących ustalenie złej lub dobrej wiary wnioskodawcy.
Wątpliwości Sądu Okręgowego budzi zlecenie mapy do zasiedzenia od razu biegłemu geodecie, zamiast poprzedzenia powyższego opinią biegłego z zakresu urządzeń przesyłowych.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy ustali jednoznacznie przedmiot wniosku i okoliczności faktyczne je uzasadniające, właściciela działki w dacie budowy linii i biegu terminu zasiedzenia, rozpozna wnioski dowodowe zawarte w apelacji i ewentualnie dalsze zgłoszone przez strony czy dopuszczone z urzędu i wówczas dopiero wyda orzeczenie, które uzasadni zgodnie z regułami z art 328 k.p.c.
SSO M Broda SSO T Kołbuc SSO M Klesyk(spr)