Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8.05.2014r. Sąd Rejonowy w Kielcach utrzymał w mocy dokonany przez Referendarza sądowego w dniu 14.01.2014r. wpis hipoteki przymusowej w dziale IV księgi wieczystej (...) w kwocie 219 627 zł – na wniosek M. P. (1) złożony w dniu 27.11.2013r. W uzasadnieniu wskazał w szczególności, że: zostały spełnione wymogi dla uwzględnienia wniosku, a wynikające z przepisów regulujących postępowanie wieczystoksięgowe (art. 626 ¹ – 626 ¹³ kpc); postępowanie Referendarza sądowego było prawidłowe, gdyż co do samej zasady jest on związany stanem rzeczy istniejącym w chwili złożenia wniosku, a wpis może nastąpić jako rezultat złożenia i badania dołączonych dokumentów i treści księgi wieczystej; zarzuty podnoszone w skardze są oczywiście niezasadne, gdyż poprzednio – w dniu 24.10.2013r. M. P. (2) złożył dwa wnioski wieczystoksięgowe, które zawierały żądania wpisu dwóch hipotek przymusowych, każda do pełnej wysokości stwierdzonej nakazem zapłaty wysokości, a ponadto do żadnego z nich nie dołączył dokumentu potwierdzającego tożsamość osoby dłużnika (różnica co do określenia siedziby Spółki, w nakazie zapłaty widnieją K., a w księdze wieczystej - W.); natomiast tym kolejnym wnioskiem, M. P. (1) domagał się już wpisu hipoteki przymusowej wyłącznie w jednej księdze wieczystej, a ponadto dołączył do wniosku pełny odpis z KRS, z którego wynika zmiana siedziby (...) – spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - z W. na K.; z tych względów na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wniosek o wpis hipoteki przymusowej był zasadny.
Uczestnik (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą w K. w wywiedzionej apelacji zaskarżyła w/w postanowienie w całości, zarzucając, że dokonanie wpisu narusza art. 626 ⁸ § 2 kpc oraz art. 199 § 1 pkt. 2 w zw.z art. 13 § 2 kpc, albowiem analiza treści wniosku i dołączonych do niego dokumentów oraz treści księgi wieczystej uzasadnia przekonanie, iż referendarz sądowy w sposób nieprawidłowy dokonał badania przesłanek wpisu, pomijając element analizy formalno – prawnej przesłanek umożliwiających merytoryczne rozpoznanie nowego wniosku oraz dokonał wpisu w sytuacji oczywistego braku podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku, co powinno skutkować jego odrzuceniem. Zdaniem skarżącego brak było racjonalnych argumentów przemawiających za uznaniem, iż zakres obydwu wniosków (tj. tego z dnia 24.10.2013r. oraz z dnia 28.11.2013r.) był w odniesieniu do tej samej nieruchomości objętej księgą wieczystą inny.
Niezależnie od tego, w ocenie apelującego brak było możliwości wpisania hipoteki bez przynajmniej jednoczesnego złożenia przez wnioskodawcę wniosku o dokonanie zmiany wpisu uczestnika, któremu przysługuje użytkowanie wieczyste, będące przedmiotem obciążenia hipoteką oraz pozytywnego rozpoznania tego wniosku, zwłaszcza w sytuacji, w której dokument mogący stanowić podstawę takiego wpisu został przedłożony przez wnioskodawcę do akt księgi wieczystej. Jeżeli zatem Sąd Odwoławczy uzna, że prawidłowym było stanowisko Sądu I Instancji w przedmiocie braku podstaw do odrzucenia wniosku, to aktualnym stanie się konieczność zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie wpisu i oddalenie wniosku z uwagi na przeszkodę wynikającą z treści art. 34 ukwh. Wobec tego wszystkiego apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uchylenie w/w wpisu oraz odrzucenie wniosku ewentualnie o jego oddalenie.
Wnioskodawca w odpowiedzi na apelacje wniósł o jej oddalenie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja nie jest zasadna i jako taka podlegała oddaleniu.
Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego pozostaje prawidłowe. Sąd Okręgowy w całości podziela przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia prawną ocenę tych niespornych okoliczności faktycznych, które stały się podstawą orzeczenia Sądu I instancji i przyjmuje to wszystko za własne. W pierwsze kolejności stwierdzić należy, że nie ma racji apelujący, o ile w kontekście oddalonego wniosku o wpis hipoteki w dwóch księgach wieczystych, a więc także i tej o nr (...) (postanowieniem z dnia 20.11.2013r.- k.1121-1122) dostrzega bezwzględną negatywną przesłankę procesową w postaci stanu powagi rzeczy osądzonej, która miałaby skutkować koniecznością odrzucenia wniosku. Wbrew stanowisku prezentowanemu także w apelacji, to zagadnienie było przedmiotem zainteresowania Sądu Rejonowego, a wyprowadzone przez niego wnioski nie budzą wątpliwości.
W związku z tym, raz jeszcze podkreślić należy, że dla przyjęcia stanu powagi rzeczy osądzonej (art. 199 § 1 pkt. 2 kpc) w konkretnej sprawie, koniecznym jest stwierdzenie, czy zapadło już rozstrzygnięcie w innej sprawie co do tego, co stanowi przedmiot sporu pomiędzy tymi samymi stronami także w tym kolejnym postępowaniu (art. 366 kpc). Innymi słowy, chodzi o jednoznaczną odpowiedź na pytanie, o tożsamość podmiotową i przedmiotową obu spraw. Przy czym o tożsamości roszczeń można mówić wówczas, gdy identyczny jest nie tylko przedmiot, ale i podstawa sporu, z kolei dla tożsamości podstawy sporu niezbędna pozostaje podstawa faktyczna i prawna roszczenia (p. m.in. postanowienia SN - z dnia 9.06.1971r., IICz 59/71, OSNCP 1971 nr 12, poz. 226, LexisNexis nr 354601, z dnia 22.04.1967r., I Cr 570/66, OSPiKA 1968, nr 7-8, p. 158, LexisNexis nr 325449; z dnia 24.02.2009r. I UK 239/08, Lex nr nr 736714; wyroki SN – z dnia 29.03.2006r., II PK 163/05, OSNP 2007, nr 5-6, poz. 71, LexisNexis nr 1204791, z dnia 13.04.2007r., ICSK 479/06, LexisNexis nr 1909791, z 15.11.2012r.
V CSK 515/11 LexisXexis nr 5046111). Odnosząc to odpowiednio także do postępowania wieczystoksięgowego, nie można było nie wykluczyć stanu powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu wywołanym wnioskiem w niniejszej sprawie, jak trafnie uczynił to najpierw Referendarz sądowy, a następnie Sąd Rejonowy. Brak było bowiem tak pojmowanej tożsamości roszczeń, skoro istniała różnica pomiędzy ich podstawą faktyczną, jak i prawną. O ile w tym poprzednim postępowaniu chodziło o wpisanie dwóch hipotek w dwóch księgach wieczystych i to bez rozdzielenia kwoty wierzytelności na części, których zabezpieczenie każda z hipotek miałaby stanowić, co już wykluczało zastosowanie art. 109 ust. 1 ukwh, ale także czyniło zasadnym rozważenie jej przez pryzmat art. 111 ¹ ust. 1 (z jednoczesnym stwierdzeniem braku przesłanek do zastosowania i tego przepisu), to w niniejszej sprawie żądanie opiewało już tylko na wpis jednej hipoteki w w/w księdze wieczystej i na podstawie art. 109 ust. 1 ukwh.
Niezależnie od tego, gdyby nawet założyć istnienie owej „tożsamości” (do czego podstaw brak, to istnieje druga przesłanka, która nie tyle zdecydowałaby o braku stanu powagi rzeczy osądzonej, co o jej „zgaśnięciu”. Wśród przesłanek decydujących o takim stanie jest sytuacja, w której nowe okoliczności nie zostały jeszcze stwierdzone innym nowym prawomocnym orzeczeniem, lecz wymagają ustalenia przez sąd w danym procesie, w którym badane jest zagadnienie stanu powagi rzeczy osądzonej. Przyjmuje się bowiem, że stan powagi rzeczy osądzonej nie występuje, jeżeli uległy zmianie okoliczności których istnienie było przyczyną oddalenia pierwotnego powództwa (p. m.in. wyrok SN z dnia 18.04.1980r., IV Cr 85/80, nr 11, poz. 214, LexiNexis nr 296479; uchwała SN z dnia 8.05.1990r., IIICZP 20/90, OSNCP 1991r., nr 1, poz. 6, LexisNexis nr 302231). Uwzględniając to odpowiednio w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz biorąc pod uwagę jego specyfikę w zakresie kognicji sądu wyznaczonej treścią art. 628 ⁸ § 2 kpc, jest rzeczą oczywistą, że w tym pierwszym postępowaniu, Referendarz nie mógł uczynić nic więcej dla zbadania zagadnienia tożsamości podmiotu ujawnionego jako użytkownik wieczysty z podmiotem wskazanym w podstawie wpisu hipoteki obciążającej użytkowanie wieczyste.
Natomiast, ostatecznie wykluczając ten stan, tylko wobec podstaw ówcześnie zaoferowanych przez wnioskodawcę, także i z tej przyczyny oddalił wniosek o wpis hipoteki. Natomiast w niniejszym postępowaniu, zarówno Referendarz sądowy, jak i Sąd Rejonowy, byli zobligowani do ponownego zbadania tej okoliczności, a to wobec przedłożenia przez wnioskodawcę odpisu pełnego z KRS (k.1130-1131), z treści którego ponad wszelką wątpliwość wynikała tożsamość pomiędzy podmiotem ujawnionym jako użytkownik wieczysty w/w księdze wieczystej, a tym, którego obowiązek zapłaty został stwierdzony w orzeczeniu stanowiącym podstawę wpisu hipoteki, którego wnioskodawca się domagał na zabezpieczenie swojej wierzytelności. Już tylko porównanie samego nr REGON Spółki ujawnionej w w/w księdze wieczystej, z tą cechą identyfikacyjną Spółki ujawnionej w KRS, pozwalało przyjąć, że podmiot dłużnika ujawniony w odpisie nakazu zapłaty to ten sam, który jako użytkownik wieczysty jest ujawniony w w/w księdze wieczystej. Z tych wszystkich względów, skoro zarzut powagi rzeczy osądzonej nie jest zasadny, to i żądanie odrzucenia wniosku z tej przyczyny nie znajdowało podstaw.
Niezależnie od tego, nie znajduje usprawiedliwienia i ten zarzut apelacji, który, w ocenie skarżącego miałby prowadzić do oddalenia wniosku. Już dotychczas przedstawione przez Sąd Okręgowy spostrzeżenia oraz uwagi pozwalają na jednoznaczne wykluczenie tezy o braku podstaw do uwzględnienie wniosku o wpis hipoteki przymusowej, wobec tego, że podstawa tego wpisu miałaby wskazywać na inny podmiot, niż ten, którego prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej i miałoby zostać obciążone tą hipoteką. To jest ta sama Spółka, a wykazana właściwym dokumentem zmiana jej siedziby tej tożsamości z oczywistych względów nie eliminuje.
Zatem bezprzedmiotowe staje się bliższe rozważanie tego, co zdaniem skarżącego winien był uczynić jeszcze wnioskodawca, a co Sąd wieczystoksięgowy, by „usunąć” tą „podmiotową” przeszkodę do dokonania wpisu hipoteki. Należy poprzestać na stwierdzeniu, że ta po prostu nie istniała. Wobec tego i to alternatywne żądanie apelacji (zmiana zaskarżonego orzeczenia i oddalenie wniosku o wpis), także nie mogło spotkać się z aprobatą Sądu II instancji.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc orzekł jak w sentencji.
Z: odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi uczestnika.