Uzasadnienie
W. C., przed Sądem Rejonowym w Ostrowcu Świętokrzyskim, domagał się stwierdzenia nabycia spadku (wraz z wchodzącym w jego skład gospodarstwie rolnym), na podstawie ustawy, po J. C. (2), M. C. oraz J. C. (2).
Uczestnicy T. D., T. C., J. C. (1), H. C. (2), H. L., H. C. (1), H. C. (3), przyłączyli się do wniosku.
Postanowieniem z dnia 27.05.2013r. Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim stwierdził, że:
- - spadek po J. C. (2) na podstawie ustawy nabyli: żona M. C. oraz dzieci – J. C. (2), T. D., H. L. – po ¼ części każde z nich, przy czym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyli – J. C. (2) i H. L. – po ½ części każde z nich;
- - spadek po M. C., nabyły dzieci - J. C. (2), T. D., H. L. – po 1/3 części każde z nich, przy czym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyli – J. C. (2) i H. L. – po ½ części każde z nich;
- - spadek po J. C. (2), nabyli – żona H. C. (3) oraz dzieci – T. C., W. C., J. C. (1) – po 1/4 części każde z nich.
W uzasadnieniu Sąd Rejonowy, przytaczając poczynione ustalenia faktyczne oraz powołując obowiązujące w dacie otwarcia każdego ze spadków podstawy ustawowego porządku dziedziczenia, także w zakresie obejmującym przesłanki do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, doszedł do wniosku, że w przypadku J. C. (2) oraz M. C., krąg spadkobierców jest taki na jaki wskazuje w/w postanowienie, natomiast, spadek po J. C. (2) na podstawie ustawy nabyli: żona H. C. (1) oraz dzieci – H. C. (3), T. C., W. C., J. C. (1) (czyli częściowo odmiennie niż stwierdzało to w/w postanowienie).
Postanowienie w zakresie dotyczącym stwierdzenia nabycia praw do spadków po J. C. (2) i M. C., w części w jakiej obejmowały one gospodarstwo rolne – na rzecz H. L. oraz w zakresie dotyczącym braku stwierdzenia praw do spadku po J. C. (2) na rzecz córki H. C. (3), zaskarżył W. C.. Zarzucił:
- - sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego, a także naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, co w efekcie doprowadziło do błędnego przyjęcia, że H. L. spełniała przesłanki do dziedziczenia gospodarstwa rolnego;
- - naruszenie art. 931 par. 1 kc poprzez pominięcie w kręgu spadkobierców ustawowych po J. C. (2), jego córki H. C. (3).
W związku z powyższym, wniósł o: 1/ o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie iż:
- - wchodzące w skład spadku po J. C. (2) gospodarstwo rolne dziedziczy żona M. C. i syn J. C. (2) – po ½ części każde z nich, natomiast wchodzące w skład spadku po M. C. gospodarstwo rolne, dziedziczy syn J. C. (2);
- - spadek po J. C. (2) dziedziczy także córka – H. C. (3);
2/ ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co na następuje
Apelacja, jest zasadna, o ile prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, a w granicach zaskarżenia bierze pod uwagę z urzędu nieważność postępowania (art. 378 par. 1 kpc), a więc także i to, że skład sądu orzekającego w I instancji pozostawał sprzeczny z przepisami prawa (art. 379 pkt. 4 kpc).
Postępowanie przed Sądem Rejonowym w Ostrowcu Świętokrzyskim, na skutek którego zapadło zaskarżone postanowienie, zostało dotknięte właśnie taką nieważnością. Tej treści wniosek Sąd Okręgowy wyprowadził po dokonanej z urzędu analizie treści dokumentu z dnia 26.11.2012r., stwierdzającego przeniesienie z dniem 1.01.2013r. Sędziego Sądu Rejonowego w Opatowie M. B. do Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim, a podpisanego z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości W. H..
Przewidziane w treści art. 75 par. 3 wz wz art. 75 par. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 27.07.2001r. (j.t. Dz.U. z 2013r., poz. 427) Prawo o ustroju sądów powszechnych uprawnienie do przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe przysługuje wyłącznie Ministrowi Sprawiedliwości, w związku z czym nie może być przekazane innej osobie, w tym sekretarzowi lub podsekretarzowi stanu. W tej sytuacji decyzja o takim przeniesieniu, podjęta przez jedną z tych dwóch ostatnio wymienionych osób, jest wadliwa (bezprawna),a sędzia którego ona dotyczy nie może wykonywać władzy jurysdykcyjnej w obszarze sądu, do którego został przeniesiony. Skład orzekający z jego udziałem, pozostaje sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt. 4 kpc. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 17.07.2013r. oraz jej uzasadnieniu (III CZP 46/13, Biul. SN 2013/7/8, Lex nr 1350216).
Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny- Odwoławczy, a więc i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni podziela i aprobuje tej treści stanowisko wraz całokształtem argumentacji, która po pierwsze uwzględnia fundamentalne podstawy ustrojowe (wynikające z istoty trójpodziału władzy) i wynikające stąd granice pomiędzy administrowaniem wymiarem sprawiedliwości, a poszanowaniem zasady niezależności sądu powszechnego oraz niezawisłości orzekających w nim sędziów, po drugie - aktualny stan prawny, który prowadzi do takich, a nie innych konsekwencji, także w zakresie nieważności postępowania, o ile w składzie orzekającym brał udział sędzia w ten sposób „przeniesiony”. Jak słusznie podkreśla Sąd Najwyższy, uchwała pełnego składu SN z dnia 14.11.2007r. (BSA I- 4110-5/07), nie może mieć żadnego znaczenia z punktu widzenia analizowanego zagadnienia, albowiem dotyczy innej sytuacji, tj. delegowania sędziego do innego sądu, za jego zgodą.
Tym samym czynność Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości w zakresie delegowania sędziego (z jego woli) do orzekania w innym sądzie, wpisuje się tylko i wyłącznie w sferę administrowania wymiarem sprawiedliwości, a więc nie ma charakteru konstytutywnego, w tym znaczeniu, że miałaby kreować nowy stan w zakresie przydziału służbowego sędziego na skutek zniesienia sądu, a więc niezależnie od woli samego sędziego. Na tym polega istota rozróżnienia tych dwóch stanów faktycznych, a w konsekwencji tego i odpowiedź na pytanie o zakres uprawnień Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości i sferę powinności Ministra Sprawiedliwości, co Sąd Najwyższy w w/w uchwale z dnia 17.07.2013r. w sposób przekonujący wyeksponował.
W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 par. 2 kpc w zw.z art. 13 par. 2 kpc orzekł, jak w sentencji.