Uzasadnienie
Postanowieniem z 21 marca 2024 r. Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi sprawę M. R. oskarżonego o czyny z art. 79 pkt 4 ustawy o rachunkowości wskazując, że właściwość miejscowa uzasadniona jest siedzibą Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, XX Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Karnego, w którym oskarżony powinien złożyć sprawozdania finansowe.
Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi 19 kwietnia 2024 r. wszczął spór kompetencyjny wskazując, że sądem miejscowo właściwym jest sąd, w okręgu którego popełniono przestępstwa, tj. siedziba spółki (...).G. (...) sp. z o.o. oddział w P. której oskarżony jest prezesem.
Sąd Odwoławczy zważył, co następuje
Przy przestępstwach z zaniechania występuje jedno miejsce popełnienia przestępstwa, ale w praktyce mogą pojawić się również wątpliwości w ustaleniu sądu właściwego do rozpoznania sprawy tak jak w przedmiotowej sprawie. Należy rozważyć, czy w przestępstwach z zaniechania miejscem popełnienia czynu jest miejsce, gdzie sprawca mieszka (przebywa, ma siedzibę) i tam też nie podejmuje działań, do których jest zobowiązany, czy też miejsce popełnienia czynu jest wyznaczone przez miejsce pobytu czy siedziby podmiotu, wobec którego sprawca ma obowiązek działania, którego jednak zaniechał. Ta pierwsza koncepcja nie wydaje się prawidłowa, a przede wszystkim znacznie komplikuje możliwość ustalenia miejsca popełnienia czynu. Miejscem popełnienia czynu zabronionego byłoby bowiem nie tylko miejsce zamieszkania czy pobytu sprawcy, ale niemal każde miejsce, gdzie by on się znajdował, jeżeli w danej chwili trwałby w zaniechaniu wykonania obowiązku, który winien świadczyć. Zasadne jest zatem przyjęcie drugiej ze wskazanych koncepcji, która także czyni łatwiejszym ustalenie miejsca popełnienia przestępstwa, a tym samym pozwala na ustalenie właściwości miejscowej sądu.
Według kryterium miejsca zamieszkania (pobytu, siedziby) pomiotu, na rzecz którego sprawca ma obowiązek działania, miejscem popełnienia np. przestępstwa niealimentacji (art. 209 § 1 k.k.) będzie miejsca zamieszkania wierzyciela alimentacyjnego, czyli pokrzywdzonego. Sprawca ma obowiązek realizacji obowiązku alimentacyjnego bez względu na to, gdzie się znajduje, choćby przebywał na stałe zagranicą.
Konsekwentnie należy przyjąć, że jeżeli sprawca, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 69 ust. 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości, nie składa do Sądu Rejonowego odpowiedniego wydziału Krajowego Rejestru Sądowego, w terminie 15 dni od dnia zatwierdzenia, tj. do 15 lipca danego roku, sprawozdania finansowego i sprawozdania z działalności za rok poprzedni, wyczerpując swoim zachowaniem dyspozycję art. 79 pkt 4 ustawy o rachunkowości, to sądem właściwym jest sąd miejsca siedziby wydziału Krajowego Rejestru Sądowego, gdyż to w tym miejscu na sprawcy spoczywał obowiązek działania w postaci złożenia wskazanych dokumentów. Podobnie następuje ustalenie miejsca popełnienia czynów zabronionych polegających na zaniechaniu w kodeksie karnym skarbowym. Miejsce siedziby organu podatkowego wyznaczać będzie właściwość miejscową sądu w przypadku uporczywego uchylania się od obowiązku podatkowego poprzez nieujawnianie przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub niezłożenia deklaracji (art. 54 k.k.s.) czy uporczywego niewpłacania podatku w terminie (art. 57 § 1 k.k.s.).
Z uwagi na powyższe, sądem właściwym miejscowo w przedmiotowej sprawie jest Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi.