Uzasadnienie
M. W. wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego w Płocku od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. z dnia 16 listopada 2017 r. odmawiającej prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W odwołaniu wniósł o uwzględnienie do stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16-tego roku życia od 7 kwietnia 1971 r. do 28 października 1974 r., od 8 października 1976 r. do 31 grudnia 1982 r.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. nie uwzględnił do stażu zatrudnienia pracy w gospodarstwie rodziców od 7 kwietnia 1971 r. do 28 października 1974 r., od 8 października 1976 r. do 31 grudnia 1982 r., ponieważ w spornym okresie wnioskodawca nie pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami ani nie zamieszkiwał na terenie gospodarstwa. Ponadto nie uwzględniano okresu pracy w gospodarstwie rolnym jako domownika od 1 stycznia 1983 r. do 31 lipca 1986 r., gdyż nie udokumentował faktu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne przez rodziców za niego jako domownika.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny
M. W. złożył w dniu 7 września 2017r. wniosek o świadczenie przedemerytalne. Od dnia 15 lutego 2017 r. wnioskodawca był zarejestrowany w Miejskim Urzędzie Pracy w P. i po upływie 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, wystąpił o wnioskowane świadczenie.
Przed wystąpieniem z wnioskiem odwołujący był zatrudniony w (...) spółka cywilna od 4 sierpnia 2015 r. do 31 stycznia 2017r. na czas określony na podstawie umowy o pracę. Umowa została rozwiązana za wypowiedzeniem przez pracodawcę na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 k.p. z powodu likwidacji stanowiska pracy.
(dowód: umowa o pracę w aktach ZUS- brak numeracji karty, świadectwo pracy w aktach ZUS- brak numeracji karty)
Odwołujący w okresie od 1.09.1971 r. do 20.06.1972 r. uczęszczał do szkoły rolniczej w G.. Rodzice odwołującego na stałe mieszkali w G., natomiast w R. posiadali gospodarstwo rolne o pow. 8 ha, o profilu sadowniczym. Od wiosny tj. od miesiąca marca do końca października każdego roku faktycznie przebywali w R. i opracowywali przy pielęgnacji sadów. Odwołujący w czasie nauki w szkole przebywał w R. przez okres wakacji tj. lipiec i sierpień, wykonując prace przy przycince drzew, uprawiał ziemię między drzewami, wykonywał opryski, zbierał jabłka. Po ukończeniu szkoły 20 czerwca 1972 r. wnioskodawca pracował w sadownictwie od 1 marca do 31 października każdego roku, do czasu pójścia do wojska w dniu 28 października 1974 r. Służbę wojskową zakończył 8 października 1976 r. i począwszy od tej daty do 31 grudnia 1982 r. pracował wspólnie z rodzicami przy pracach sadowniczych w R.. Pracował co najmniej 4-5 godzin dziennie, a okresie zbioru jabłek także dłużej. Rodzice wnioskodawcy czasami wynajmowali pracowników do pracy w sadzie.
(dowód: zeznania świadka A. G. – k. 20 oraz odwołującego- k. 19-19 verte, k. 20 verte)
W okresie od 1 listopada do końca lutego każdego roku odwołujący nie pracował w gospodarstwie rodziców, gdyż kończył się sezon. Na terenie gospodarstwa była przechowalnia jabłek. Wnioskodawca wraz z rodzicami przyjeżdżał po jabłka i zajmował się ich sprzedażą w G. i okolicach. Następnie od 1 sierpnia 1986 r. pracował we własnym gospodarstwie rolnym, zajmował się sadownictwem,, miał tunele z warzywami.
Wnioskodawca przed organem rentowym udowodnił łącznie 28 lat stażu pracy, w tym 9 lat, 9 miesięcy i 11 dni okresów składkowych i 19 lat, 1 miesiąc oraz 15 dni okresów uzupełniających.
Zaskarżoną decyzją z dnia 16 listopada 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił odwołującemu prawa do świadczenia przedemerytalnego, bowiem nie udowodnił co najmniej 35- letniego okresu uprawniającego do emerytury.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach ZUS, w oparciu o zeznania świadka A. G. – k. 20 oraz odwołującego- k. 19-19 verte, k. 20 verte.
Spór dotyczył zaliczenia pracy odwołującego w gospodarstwie rolnym w R. po ukończeniu 16-tego roku życia od 7 kwietnia 1971 r. do 28 października 1974 r., od 8 października 1976 r. do 31 lipca 1986 r.
W przedmiotowej sprawie należy wyróżnić dwa okresy, które według wnioskodawcy winny podlegać zaliczeniu do prawa do świadczenia: od 7 kwietnia 1971 r. do 28 października 1974 r., od 8 października 1976 r. do 31 grudnia 1982 r. oraz od 1 stycznia 1983 r. do 31 lipca 1986 r.
Pierwszy okres związany jest z pracą po ukończeniu 16-tego rok użycia do 31 grudnia 1982 r., gdyż do tej daty nie było obowiązku opłacania składek za domownika rolnika.
W powyższym okresie, od 1.09.1971 r. do 20.06.1972 r. odwołujący chodził do szkoły w G., zatem w ocenie Sądu można uwzględnić do okresów uzupełniających jedynie okres od 1 lipca 1971 r. do 31 sierpnia 1971 r. oraz od 21 czerwca 1972 r. do 31 sierpnia 1972 r. Następnie wnioskodawca zaczął pracować w gospodarstwie, przyjeżdżając na sezony prac sadowniczych od 1 marca do 31 października danego roku.
Świadek A. G. potwierdził, że odwołujący pracował w sezonie od wiosny do pierwszych przymrozków co najmniej 4-5 godzin dziennie. W okresie szkolnym pracował tylko w wakacje. Uprawiał ziemię między drzewami, zrywał owoce, przycinał drzewa. Świadek zeznał także, że w okresie zimowym nikt nie przyjeżdżał do gospodarstwa, bowiem wówczas rodzice odwołującego sprzedawali owoce.
Sąd ocenił zeznania świadka jako wiarygodne, pokrywają się one z relacją wnioskodawcy, który podał, iż od wiosny do 1 listopada trwały prace w sadzie. Natomiast na zimę całą rodziną wracali do G.. Z uwagi na dużą powierzchnię sadu logiczne jawią się zeznania świadka i odwołującego, że pomoc wnioskodawcy wymagała pracy co najmniej 4-5 godzin dziennie. Realne są też depozycje świadka odnośnie pracy wnioskodawcy po ukończeniu zasadniczej szkoły zawodowej, a zatem że przez cały okres od wiosny do pierwszych przymrozków pracował w gospodarstwie sadowniczym. Z uwagi na nieprecyzyjne zeznania świadka odnośnie czasokresu pracy sezonowej w sadownictwie, Sąd przyjął, że termin do wiosny do pierwszych przymrozków może zostać umownie przyjęty jako okres od 1 marca do 31 października, nie przeczy to zeznaniom odwołującego, który określił, że prace w sadownictwie trwały od wiosny do 1listopada każdego roku.
Sąd uznał jednak, że z uwagi na święto kościelne 1 listopada odwołujący nie świadczył wówczas pracy, bowiem jest to dzień, w którym wszyscy powstrzymują się od pracy. Generalnie każdy ma w rodzinie osobę zmarłą i odwiedza w tym dniu cmentarze.
Sąd zważył, co następuje
Odwołanie jest niezasadne.
W myśl art. 2 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o oświadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2148), nazwanej dalej ustawą, prawo świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. poz. 1065, 1292, 1321, 1428 i 1543), w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 60 lat mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla mężczyzn.
Za okres uprawniający do emerytury uważa się okres ustalony zgodnie z przepisami art. 5-9, art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1383) ze zm.) nazywanej ustawą emerytalną.
Świadczenie przedemerytalne przysługuje po upływie co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki:
- 1) nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna;
- 2) w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych;
- 3) złożył wniosek o przyznanie świadczenia w terminie nie przekraczającym 30 dni od daty wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu potwierdzającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.
W niniejszej sprawie niesporne jest, że odwołujący rozwiązał stosunek pracy na podstawie art. 2 pkt 29 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, jednak nie spełnił przesłanki 35-letniego stażu pracy obejmującego okresy składkowe wymienione w art. 6, okresy nieskładkowe wymienione w art. 7 i okresy uzupełniające wymienione w art. 10 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W świetle wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 5.10.2017 r.,III AUa 1532/16,LEX nr 2396199:Przepis art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych jednoznacznie wskazuje i nie daje tym samym żadnego pola do interpretacji odnośnie wymaganego 35-letniego "okresu uprawniającego do emerytury".
Na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy emerytalnej przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe:
- 1) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki,
- 2) przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,
- 3) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Odwołujący wnosił o zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym w R. po ukończeniu 16-tego roku życia od 7 kwietnia 1971 r. do 28 października 1974 r., od 8 października 1976 r. do 31 lipca 1986 r.
Zgodnie z art.6 ust.2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przez domownika - rozumie się osobę bliską rolnikowi, która:
- a) ukończyła 16 lat,
- b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,
- c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.
Kwestia łączenia pracy w gospodarstwie rolnym z nauką w szkole była wielokrotnie przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądowym. W judykaturze wykształcił się pogląd, iż o uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych okresów pracy w gospodarstwie rolnym sprzed objęcia rolników obowiązkiem opłacania składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne domowników (tj. przed dniem 1 stycznia 1983 r.) przesądza wystąpienie dwóch okoliczności: po pierwsze - wykonywanie czynności rolniczych powinno odbywać się zgodnie z warunkami określonymi w definicji legalnej "domownika" z art. 6 pkt 2 ustawy o u.s.r. i po drugie - czynności te muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie (por. wyrok SA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 1996 r., III AUr 833/95 (OSA 1998, z. 4, poz. 15) i wyroki SN: z dnia 28 lutego 1997 r., II UKN 96/96 (OSNAPiUS 1997, nr 23, poz. 473), z dnia 13 stycznia 1998 r., II UKN 433/97 (OSNAPiUS 1998, nr 22, poz. 668), z dnia 13 listopada 1998 r., II UKN 299/98 (OSNAPiUS 1999, nr 24, poz. 799), z dnia 3 lipca 2001 r., II UKN 466/00 (OSNPUSiSP 2003, nr 7, poz. 186).
W powyższych orzeczeniach kładzie się nacisk na stałość wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, co nie musi jeszcze oznaczać codziennego wykonywania czynności rolniczych, ale gotowość (dyspozycyjność) do podjęcia pracy rolniczej, z czym wiąże się też wymóg zamieszkiwania osoby bliskiej rolnikowi co najmniej w pobliżu gospodarstwa rolnego. Tym kryteriom zazwyczaj nie odpowiada praca domownika (najczęściej dziecka rolnika), które uczyło się w szkole położonej w innej miejscowości niż miejsce gospodarstwa rolnego. Z kolei przesłanka określonego czasu pracy domownika w gospodarstwie rolnym w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie tj. połowy czasu pracy obowiązującego pracowników została przyjęta w orzecznictwie SN na mocy rozciągnięcia zakresu zastosowania art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy rewaloryzacyjnej (a obecnie art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o e.r.FUS) na przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia. Zwolnienie domowników z tego wymogu spowodowałoby uprzywilejowanie tych osób w stosunku do pracowników.
Odnośnie sezonowej pracy domownika - ucznia w gospodarstwie rolnym (np. podczas przerwy wakacyjnej) w ocenie Sądu orzekającego należy przyjąć, że dopuszczalna wydaje się taka interpretacja pracy domownika-ucznia w gospodarstwie rolnym, która uwzględnia spełnienie warunku "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" w okresie wakacji, gdy osoba bliska rolnikowi przebywa dłuższy czas w gospodarstwie (co najmniej 2 miesiące), jest dyspozycyjna, nie ma obowiązku dojeżdżania do szkoły poza miejscem zamieszkania, a praca nie jest dorywcza i wykonywana w rozmiarze niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.
Materiał dowodowy zebrany w sprawie dał podstawę do oceny, że odwołujący pracował w gospodarstwie rolnym rodziców jako domownik w okresach od 1 lipca 1971 r. do 31 sierpnia 1971 r. oraz od 21 czerwca 1972 r. do 31 sierpnia 1972 r. (łącznie 4 miesiące i 9 dni przez okresy wakacyjne), dalej od 1 września 1972 r. do 31 października 1972 r., (2 miesiące), od 1 marca do 31 października 1973 r. (8 miesięcy), od 1 marca do 28 października 1974 r.(7 miesięcy, 28 dni), od 8 października 1976 r. do 31 października 1976 r. (24 dni), od 1 marca do 31 października 1977 r. (8 miesięcy), od 1 marca do 31 października 1978 r. (8 miesięcy), od 1 marca do 31 października 1979 r. (8 miesięcy), od 1 marca do 31 października 1980 r. (8 miesięcy), od 1 marca do 31 października 1981r. (8 miesięcy), od 1 marca do 31 października 1982 r. (8 miesięcy). Były to okresy pracy wykonywanej codziennie w wymiarze czasu pracy obejmującym co najmniej 4 godziny dziennie.
Sąd nie uwzględnił natomiast pracy w gospodarstwie rodziców w okresach od 1 listopada do końca lutego każdego roku, gdyż M. W. nie wykonywał prac rolniczych. Odwołujący zajmował się wówczas sprzedażą jabłek, była to typowa praca w handlu nie związana bezpośrednio z rolnictwem, ponadto w tym okresie zamieszkiwał poza gospodarstwem w G.. W ocenie Sądu możliwe jest uwzględnienie pracy tylko związanej z sezonowością prac w rolnictwie o profilu sadowniczym, bowiem poza tym okresem żadne czynności pielęgnacyjne sadu nie były wykonywane.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że odwołujący wykazał przed sądem, że wykonywał pracę jako domownik rolnika wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie. Łącznie zatem okresy zaliczane wyniosły 5 lat, 11 miesięcy i 1 dzień. Okresy uznane przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji wyniosły 28 lat, 11 miesięcy i 12 dni. Wnioskodawca nie spełnił jednak przesłanki stażu pracy wynoszącego co najmniej 35 lat, bowiem udowodnił z okresami pracy w rolnictwie na podstawie art. 10 ustawy emerytalnej 34 lata, 10 miesięcy i 13 dni. Okres pracy w rolnictwie od 1 stycznia 1983 r. do 31 lipca 1986 r. mógłby zostać uwzględniony do ogólnego stażu, gdyby wnioskodawca bądź jego rodzice opłacali składki za domownika. Skoro składek nie opłacano, toteż na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 3 nie zostały uwzględnione do prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Mając na uwodzę powyższe, Sąd na podstawie art. 477¹⁴§1 k.p.c. odwołanie oddalił.
SSO Hanna Parzybut-Dan