Uzasadnienie
Decyzją z 16.02.2026r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w T. odmówił W. B. prawa do rekompensaty z uwagi na nieudokumentowanie co najmniej 15 lat pacy w szczególnych warunkach.
Nie podzielając powyższej decyzji, pełnomocnik strony ustanowiony w sprawie złożył odwołanie, wnosząc o zaliczenie do szczególnych warunków zatrudnienia od 5.05.1982 – 30.06.1988, 1.12.1988 – 28.02.2006 i przyznanie wnioskodawcy prawa do rekompensaty i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na odwołanie ZUS wnosił o jego oddalenie.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny
W. B., ur. (...)
W okresie od 1.12.1988 – 28.02.2006, odwołujący był zatrudniony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w Zakładzie (...). Była to cegielnia, w której produkowano pustaki ceramiczne. W zależności od tego ile było surowca, to tyle produkowanych było pustaków. Na jednej zmianie robiło się 6-7 tys. sztuk, a były dwie zmiany. Był jeden piec do wypału, 10 tuneli suszarni, dwie taśmy produkcji cegły. Był piec do wypału cegły, na wózkach cegła wpychana była do pieca, opalanego miałem z węgla. Suszarnia była ogrzewana częściowo elektrycznie, a częściowo z pieca. Cegielnia pracowała latem i zimą. Był suwnicowy, dwóch odbierających cegłę, wózkowy, który wpychał cegłę do pieca. Na produkcji na jednej zmianie pracowało ok. 15-20 osób. Piecem zajmowali się palacze, piec nie miał żadnych postojów. Wnioskodawca był mechanikiem. Zajmował się naprawą maszyn do produkcji cegły, tj.: taśmy, prasy, kołognioty.
Pracował na hali razem z produkcją. Jak była potrzeba to był kierowany na maszyny; pracował na dwie zmiany. Na zmianie było dwóch takich pracowników jak wnioskodawca. Wnioskodawca podlegał pod warsztat, ale pracował na produkcji. Warsztat znajdował się w tym samym zakładzie, obok produkcji, dzieliły się te oddziały drzwiami. Wnioskodawca pracował w zapyleniu, jak reszta pracowników. Wszyscy pracownicy mieli dodatki szkodliwe do pensji. Były zupy i mleko. Maszyny często się psuły, awarie były non stop. Wnioskodawca przebierał się w ubranie robocze. Przerabiacz maszynowy to obsługa maszyny, która urabia glinę do produkcji cegły. To urządzenie gniecie glinę. To idzie na taśmę i dalej. Przerabiacz maszynowy pilnuje maszyny i obsługuje tą maszynę, to dzieje się na produkcji.
Wnioskodawca obsługiwał wszystkie urządzenia na produkcji, zajmował utrzymaniem ruchu mechanicznego. Maszyny chodziły, psuły się, jak np. wysiadło łożysko, rolka to musiał to naprawić, bo zakład by stał. Zajmował się usuwaniem awarii, aby zakład szedł. Piec chodził na okrągło, nie był wyłączany. Wnioskodawca pracował na hali, gdzie było imadło, spawarka, aby naprawić dane urządzenie, a niektóre urządzenia musiał naprawić na miejscu, gdzie stało dane urządzenie. Później zakład zmienił nazwę, przekształcił się na W.. W pracy mechanika uciążliwy był hałas maszyn (zeznania wnioskodawcy, zeznania świadków: W. R., V. D. - na nagraniu CD – 00:04:42 – 00:33:39 k. 62/akta sprawy; akta osobowe).
W dniu 3.12.2025r., odwołujący złożył w ZUS wniosek o rekompensatę (wniosek/akta ZUS).
Decyzją z 16.02.2026r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w T. odmówił W. B. prawa do rekompensaty z uwagi na nieudokumentowanie co najmniej 15 lat pacy w szczególnych warunkach na dzień 1.01.2009r. (decyzja/akta ZUS).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w postępowaniu przed organem rentowym. Okoliczności dotyczące zatrudnienia i charakterystyki pracy wnioskodawcy w Zakładzie (...) w latach 1982 – 2006, Sąd ustalił na podstawie niekwestionowanych zeznań świadków:
W. R., V. D., zeznań wnioskodawcy, którym dał wiarę. W poczet materiału dowodowego Sąd przyjął także akta osobowe wnioskodawcy.
Sąd Okręgowy zważył
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 2 pkt 5 ustawy z 9.12.2008r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2017r., poz. 644 ze zm.), rekompensata - odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
Jak wynika z art. 21 cyt. ustawy, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. W taki sposób istotę rekompensaty określa zresztą sam ustawodawca, definiując ją w art. 2 pkt 5 ustawy o e. p.
Definicję pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniającą do wcześniejszej emerytury reguluje art. 32 ustawy emerytalno – rentowej oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z §3 i §4 cyt. rozporządzenia, pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury jeżeli łącznie spełnia warunki: mężczyzna jeżeli osiągnął wiek 60 lat, ma wymagany „okres zatrudnienia” 25 lat, w tym przepracował co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że wnioskodawca spełnił sporną przesłankę zatrudnienia w szczególnych warunkach, uprawniającą do uzupełnienia stażu w szczególnych warunkach, uprawniającego do przyznania prawa do rekompensaty. W okresie zatrudnienia od 1.12.1988 – 28.02.2006, odwołujący wykonywał pracę w szczególnych warunkach, o której mowa w wykazie A dział XIV, poz. 2 załącznika do Rozporządzenia RM z 7.02.1983r.
Tutejszy Sąd przyłącza się do utrwalonego orzecznictwa, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy (por. wyrok SN z 10.04.2014r., II UK 395/13).
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477¹⁴§2k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł, jak w pkt 1 wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98§1 i §1¹k.p.c. w zw. z §9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2026.118 t.j.) pkt 2 wyroku.