Wyrok Sądu Okręgowego w Słupskuz 23 marca 2026 r., sygn. akt I C 191/26

Uzasadnienie

Powód K. C. 3.11.2022 r. pozwał (...) (...) (...) Spółkę Akcyjną w L. za skutki wypadku drogowego z 16.08.2019 r., spowodowanego przez kierującego pojazdem, objętego ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej przez pozwanego ostatecznie o (vide pismo z datą 21.03.2024 r. – k. 268, wysłanym 26.03.2024 r.):

1. I. zapłatę 382 070,88 zł (z 108 427,28 zł):

1/ 334 200 zł z 84 100 zł zadośćuczynienia (czyli ponad wypłacone 65 800 zł ) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od:

1. - 84 100 zł od 21.11.2019 r. do dnia zapłaty,
2. - 250 100 zł od dnia doręczenia ww. pisma z 21.03.2024 r., czyli od 5.04.2024 r. do dnia zapłaty, 2/ 24 227,28 zł odszkodowania w zakresie kosztów opieki 1 (za 1596 h, dopłaty do wypłaconego 12 768 zł wg innej stawki za koszty opieki po wypadku) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1.09.2021 r. do dnia zapłaty,
3. 3. 23 643,60 zł skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby z odsetkami ustawowymi do 5.04.2024 r. do dnia zapłaty,
4. 4. 1390,80 zł renty na zwiększone potrzeby (opiekę), płatnej miesięcznie do 10 każdego miesiąca począwszy od kwietnia 2024 r.,
5. II. ustalenie odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku z 16.08.2019 r. mogące się ujawnić w przyszłości.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, wskazując, że wypłacone zadośćuczynienie2 i odszkodowanie za koszty opieki3 było adekwatne.

Co do ustalenia odpowiedzialności zauważył, że obecna regulacja przedawnienia umożliwia dochodzenie dalszych świadczeń, gdyby takie się pojawiły. Negował też wymagalność odsetek od daty poprzedzającej wyrok.

Sąd ustalił, co następuje

16.08.2019 r. kierujący pojazdem ubezpieczonym u pozwanego, spowodował wypadek drogowy, zderzając się z samochodem, którym kierował powód (ur. (...)).

bezsporne

Powód wobec doznanych obrażeń trafił do najbliższego szpitala, skąd w tym samym dniu został przetransportowany do H..

W następstwie wypadku powód doznał poważnych obrażeń głowy (częściowo strzaskana), licznych ran, złamania panewki stawu biodrowego kości udowej kończyny dolnej prawej ze zwichnięciem tylnym głowy kości udowej, złamania rzepiki, pourazowego zakażenia, które m.in. objęło płuca i górne drogi oddechowe. Od 16 do 22.08.2019 r. powód oddychał przy pomocy respiratora, a następnie jeszcze do 28.08.2019 r. był poddawany czynnościom podtrzymującym czynności życiowe. Wobec urazu nogi był stabilizowany wyciągiem szkieletowym.

Od 28.08.2019 r. do 16.09.2019 r. w trakcie dalszej hospitalizacji powód był operowany ortopedycznie, uzupełniano krew (transfuzja 2 jednostek krwi), wdrożono rehabilitację, przeprowadzono konsultację okulisty, chirurga plastycznego (zalecił operację przeszczepu powieki górnej oka prawego) i szczękowo-twarzowego.

Powód 16.09.2019 r. opuścił szpital z zaleceniami zakazu pionizacji przez co najmniej 6 tygodni, dalszej rehabilitacji, kontroli ortopedycznej, a także zalecenia okulistyczne (w tym od chirurga plastycznego w związku z ww. problemem powieki prawnej - także co do zabezpieczenia oka lewego) oraz związane ze skutkami zakażenia. Chirurg szczękowo-twarzowy zalecił dietę płynną na 8 tygodni, by kości twarzy zrosły się w miarę bez zniekształceń. Nadto powód otrzymał zalecenia do dalszego leczenia u kardiologa i pumologa, jak i kontynuował leczenie w poradni neurologicznej oraz był na wizytach w poradni zdrowia psychicznego (w związku z istotną zmianą samopoczucia w związku z dolegliwościami urazowymi, jak i odczuwaniem nowej sytuacji życiowej). Doszło do obajów padaczki.

Rekonstrukcja powieki prawej i łuku brwiowego lewego została przeprowadzona w czasie hospitalizacji 12-19.12.2019 r.

W czasie pobytu w szpitalu 24.06.2021 r. powód był poddany zabiegowi operacyjnemu uwolnienia nerwu łokciowego lewego z antepozycją celem usunięcia niedowładu kończyny górnej lewej z objawami niedoczulicy palców IV i V. Kończyna nadal jest słabsza.

Od 3 do 31.03.2020 r. i od 10 do 24.07.2020 r. powód przebywał w ośrodku leczenia rehabilitacyjnego.

26.11.2019 r. powód został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Po wyczerpaniu zasiłku chorobowego otrzymywał od 14.02 do 11.08.2020 r. świadczenie rehabilitacyjne. W efekcie przez 12 miesięcy powód był niezdolny do pracy.

Powód nadal porusza się z pomocą 2 kul łokciowych, powoli, z trudem pokonuje schody. Samodzielnie siada, ale powoli, jak i bardzo nieporadnie i z trudem wstaje. Nie jest w stanie sam wstać z pozycji leżącej do siedzącej na kozetce oraz ustać bez kul. Sam tylko częściowo jest w stanie się ubrać i rozebrać, np. przy butach pomaga sobie kulą, ale sam nie zakłada skarpetek i spodni.

Powodowi pozostały blizny: na przedniej powierzchni kolana lewego, ok. 20 cm na prawym pośladku, ok. 8 cm na wewnętrznej powierzchni łokcia lewego oraz po drenach w linii pachowej po obu stronach.

Urazy wiązały się z odczuwaniem bólu, szczególnie przez pierwsze 3-4 tygodnie (mógł się nasilać okresowo znaczenie).

Tryb życia powoda uległ zmianie, gdyż już nie może normalnie funkcjonować – zaczynając od niemożności podjęcia pracy, czy wykonywania czynności domowych i okołodomowych - po konieczność pozostania w domu, ograniczeń w poruszaniu się poza dom. Powód wciąż sięga po tabletki przeciwbólowe, jak i musi zażywać codziennie wiele leków. Ma problemy ze snem, wciąż roztrząsa, dlaczego znalazł się w takiej sytuacji.

Powód obecnie potrzebuje 2 h pomocy dziennie, ale po opuszczeniu szpitala pomoc była potrzebna w większym zakresie czasu, gdyż nie był w stanie samodzielnie poruszać się po mieszkaniu. Zakres dalszej pomocy będzie zależny od tego, jakie leczenie (w tym rehabilitacja) będzie jeszcze wdrożone (niezakończone jest leczenie ortopedyczne w obrębie opisanych urazów i po zakażeniu).

Powód doznał 125 % uszczerbku.

dowód: dokumentacja medyczna – k. 13-37, 124-182, 272-278, opinia biegłych – k. 217-241, orzeczenie o niepełnosprawności – k. 38, pismo w sprawę świadczenia rehabilitacyjnego – k. 39-43, zeznania żony powoda – k. 183v-184, zeznania powoda – k. 185-185v

Pismem z 9.10.2019 r. powód zgłosił szkodę pozwanemu, co pozwany potwierdził pismem z 21.10.2019 r. I pismem z 13.11.2019 r. po badaniu powoda poinformował o przyznaniu 22 500 zł zadośćuczynienia i 1680 zł kosztów opieki według godzin ze stawką 8 zł. Po informacjach o dalszym leczeniu powoda pozwany przyznał dalsze zadośćuczynienia – łączenie 65 800 zł (k. 74).

dowód: korespondencja stron – k. 44-94

Powództwo podlegało uwzględnieniu, gdyż materiał dowodowy potwierdził, że roszczenia powoda nie były wygórowane.

Wobec niekwestionowanej odpowiedzialności pozwanego wobec powoda jako ubezpieczyciela (art. 436 kc w zw. z art. 822 kc i art. 19 ust. 1, 34 ust. 1 cyt. ustawy z 22.05.2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych … Dz. U. Nr 124, p. 1152 ze zm), spór dotyczył wypłaty dalszych świadczeń w granicach odpowiedzialności cywilnej podmiotu objętego ubezpieczeniem, w tym z ustaleniem odpowiedzialności na przyszłość (na podstawie art. 361 kc oraz art. 445 § 1 w zw. z art. 444 § 1 i 2 kc, które zgodnie z art. 13 ust. 2, 36 w/w ustawy ubezpieczeniowej zakreślają ich rozmiar) oraz art. 322 kpc.

Zgromadzone dowody nie budziły wątpliwości co do swej wiarygodności. Jednocześnie tylko lektura całości pozwala w pełni na zobrazowanie, czego doświadczył powód. Stąd sąd w stanie faktycznym wskazał istotne elementy dookreślające sytuację powoda, jak i podkreślał, jakie kwestie zostały przyznane (w ten sposób widoczny jest także, że prawidłowe były obliczenia matematyczne dochodzonych należności przedstawione przez powoda).

zadośćuczynienie - art. 445 § 1 kc

Sąd podziela pogląd, iż: „subiektywny charakter krzywdy powoduje, że przydatność kierowania się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia sumami zasądzonymi z tego tytułu w innych przypadkach jest ograniczona. Jednakże ta przesłanka nie jest całkowicie pozbawiona znaczenia, pozwala bowiem ocenić, czy na tle innych podobnych przypadków zadośćuczynienie nie jest nadmiernie wygórowane. Dodatkowo jednolitość orzecznictwa sądowego w tym zakresie odpowiada poczuciu sprawiedliwości i równości wobec prawa (por. wyrok SN z dnia 26 listopada 2009 r., (...) OSNC-ZD 2010, nr 3, poz. 80, LEX nr (...)).”

Dlatego dokonując szacowania, sąd miał na uwadze inne rozstrzygnięcia, które analizuje w zestawieniu z informacją o średniej wysokości odszkodowania za 1 % uszczerbku na zdrowiu. Z publikacji w Rzeczpospolitej z 21.01. 2010 r. w wersji internetowej w artykule „Ubezpieczyciel sam wyliczy rekompensatę” – wynikało, że w sprawach o zadośćuczynienie średnio sądy zasądzają 2.500 zł za 1 % uszczerbku i wniosek ten nie odbiegał od weryfikacyjnych analiz orzecznictwa dokonywanych przez sąd z uwzględnieniem sytuacji rynkowej (tendencji zmian kosztów i dochodów)4. Uszczerbek jest bowiem podstawą szacowania wysokości roszczenia. Średnia oznacza występowanie odstępstw w górę i w dół przy badaniu konkretnej sytuacji. Dlatego miarkowanie wyliczenia końcowego wysokości szkody, sąd dokonuje, badając ogół okoliczności jak:

1. a) wiek poszkodowanego (zwykle większą krzywdą jest np. kalectwo u młodej osoby),
2. b) rodzaj i rozmiar doznanych obrażeń,
3. c) intensywność (natężenie, nasilenie) i rodzaj cierpień fizycznych i psychicznych, ich oraz czas trwania (ewentualnie stopień kalectwa),
4. e) nieodwracalność następstw uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (kalectwo, oszpecenie);
5. f) skutki uszczerbku w zdrowiu na przyszłość (np. niemożność wykonywania ulubionego zawodu, uprawiania sportów, pracy artystycznej, rozwijania swoich zainteresowań i pasji, zawarcia związku małżeńskiego, posiadania dzieci, utrata kontaktów towarzyskich, utrata możliwości chodzenia do teatru, kina, wyjazdu na wycieczki),
6. g) rodzaj dotychczas wykonywanej pracy przez poszkodowanego, który powoduje niemożność dalszego jej kontynuowania,
7. h) szanse na przyszłość, związane np. z możliwością kontynuowania nauki, z wykonywaniem wyuczonego zawodu, życiem osobistym,
8. i) poczucie nieprzydatności społecznej i bezradność życiowa powstałe na skutek zdarzenia, wywołującego obrażenia ciała,
9. j) konieczność korzystania ze wsparcia innych, w tym najbliższych, przy prostych czynnościach życia codziennego – oraz szereg innych czynników podobnej natury do wyżej wskazanych, ł) aktualne warunki oraz stopa życiowa społeczeństwa kraju, w którym mieszka poszkodowany,
10. m) konieczność przedstawiania przez sumę zadośćuczynienia odczuwalnej wartości ekonomicznej, przynoszącą poszkodowanemu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne – nie będącej jednakże wartością nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, co wynika z kompensacyjnego charakteru zadośćuczynienia.

Z pewnością wpływ na wielkość zasądzanych świadczeń ma także zakres żądań pozwu. W ten sposób powód dookreśla rozmiar odczuwalności swej krzywdy i stąd kwoty w różnych sprawach nie są ze sobą zupełnie proporcjonalnie skorelowane. Szczególnie można to zauważyć, gdy sąd uwzględnia całe powództwo, a strona żądała mniej niż średnia zasądzona w innej sprawie. Szacowanie wielkości krzywdy przez strony jest dość subiektywne, ale z pewnością występują także różnice w odczuwalności krzywdy.

Wobec powyższego zasądzono dopłatę do zadośćuczynienia zgodnie z ostatecznym żądaniem pozwu, gdyż nie tylko bardzo wysoki uszczerbek na zdrowiu stwierdzony u powoda, ale całokształt opisu doznanych obrażeń, leczenia – zakresu, długotrwałości, ich uciążliwość, jej zakres utrzymujący się na stałe, przekonywał o słuszności zasądzenia.

odszkodowanie za opiekę osób trzecich – art. 444 § 1 kc, renta z tytułu zwiększonych potrzeb – art. 444 § 2 kc

Wobec potwierdzonej linii orzeczniczej5 potrzeba korzystania z pomocy osób trzecich podlega uwzględnieniu nie tylko z perspektywy doznań poszkodowanego, ale jako odszkodowanie za świadczenie opieki na ich rzecz.

Między stronami nie było sporu co do zakresu opieki, jak i następnie potwierdziła ją opinia biegłych.

Sąd uwzględnił stawkę za godzinę opieki wskazaną przez powoda, mimo że:

1. - znana jest mu linia orzecznicza według której stawkę należy obliczać w wysokości podanej przez pozwanego,
2. - w innych sprawach ze względu na stały charakter opieki, odnosi się do określenia kosztów opieki jako wynagrodzenia minimalnego, wynikającego ze stałego zatrudnienia przy opiece.

W niniejszej sprawie bowiem opieka jest w rozmiarze wciąż dorywczym (tylko 2 h dziennie), a wówczas rynkowo wycena godzinny jest wyższa. Przy tym mimo, że obecnie opiekę sprawuje żona i wówczas w orzecznictwie przyjmuje się, że wynagrodzenie nie jest obciążone daninami publicznymi, to sąd oparł się na podanej przez powoda stawce z cennika (...) miejsca zamieszkania powoda, mając na uwadze, że chodzi o istotną pomoc, związaną ze stałym wysiłkiem fizycznym, więc podana kwota nie wydaje się wygórowana7 (zwł. wobec tego, co można kupić porównywalnie w zakresie dóbr i usług za odpowiednio 8 zł i 23,18 zł).

ustalenie odpowiedzialności na przyszłość

Sąd uwzględnił żądanie o ustalenia odpowiedzialności na przyszłość8, mimo że możliwości odrębnego dochodzenia praw, jeśli ujawni się taka potrzeba9. Potrzeba dalszego leczenia została wprost potwierdzona opinią biegłych, a także wynikała z dalszej dokumentacji medycznej.

Odsetki zasądzono kierując się podstawą: art. 481 § 1 i 2 kc, w zw. art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, czyli że profesjonalista działa na swoje ryzyko, oczekując na rozstrzygnięcie sądu. Przy tym widoczne jest ze stanowisk stron i ustaleń faktycznych, że powód dostosował żądanie o odsetki do wskazanej podstawy i wysłanych wezwań (w tym na dalszym etapie uwzględniając także art. 455 kc).

W konsekwencji o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i 1¹ kpc w zw. § 2 pkt. 6 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych z uwzględnieniem art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z 13 maja 2024 r.:

1. I. zasądził od pozwanego (...) (...) Spółki Akcyjnej w L. na rzecz powoda R. S.: A. 382.070,88 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od:
2. 1. 334 200 zł zadośćuczynienia od:
3. - 84 100 zł od 21.11.2019 r. do dnia zapłaty,
4. - 250.100 zł od 5.04.2024 r. do dnia zapłaty;
5. 2. 24.227,28 zł odszkodowania za koszty opieki od 1.09.2021 r. do dnia zapłaty;
6. 3. 23 643,60 zł skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby (koszty opieki) od 5.04.2024 r. do dnia zapłaty,

B. 1.390,80 zł renty na zwiększone potrzeby (koszty opieki), płatnej miesięcznie do 10-ego każdego miesiąca, począwszy od kwietnia 2024 r.,

1. II. ustalił odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku z 16.08.2019 r. mogące ujawnić się w przyszłości;
2. III. zasądził od pozwanego na rzecz powoda 20.839 zł kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;
3. IV. nakazał ściągnąć od pozwanego (...) (...) Spółki Akcyjnej w L. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w S. 5.142,84 zł nieuiszczonych kosztów sądowych.

W apelacji pozwany zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w S., w punkcie I lit. A ppkt 1 co do kwoty ponad 134.200 zł tytułem zadośćuczynienia, w punkcie I lit. A ppkt 2 w kwocie ponad 4.552,50 zł tytułem odszkodowania za koszty opieki, w punkcie I lit. A ppkt 3 ponad kwotę 14.694,92 zł tytułem skapitalizowanej renty, w punkcie I lit. B ponad kwotę 1.089,16 zł tytułem renty na zwiększone potrzeby i w punktach III i IV, co do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Zarzucając naruszenie art.233 § 1 k.p.c. oraz art.445 k.c. i art.444 § 2 k.c., skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w tej części i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania za obie instancje.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny w G. wyrokiem z 16 grudnia 2025 r. orzekł, że:

1. I. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I (pierwszym) litera A, w punkcie I (pierwszym) litera A ppkt 1 oraz w punkcie I (pierwszym) litera A ppkt 1 tiret drugie - w zakresie kwoty 200.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od tej kwoty od dnia 5 kwietnia 2024 r. do dnia zapłaty, a także w punkcie III (trzecim) i IV (czwartym), przekazując sprawę w tej części Sądowi Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego;
2. II. oddala apelację w pozostałej części.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że niniejsza sprawa dotyczy odpowiedzialności ubezpieczyciela za wypadek z 16 sierpnia 2019 r. Odpowiedzialność pozwanego jest poza sporem, natomiast spór w sprawie koncentruje się na kwestii wysokości zadośćuczynienia oraz odszkodowania i renty (w tym skapitalizowanej) na rzecz powoda, na podstawie art.445 § 1 k.c. i art.444 § 1 i 2 k.c.

Słuszny jest zarzut naruszenia art.445 § 1 k.c. z uwagi na brak ustalenia przez Sąd I instancji odpowiedniej - w rozumieniu tego przepisu - sumy zadośćuczynienia na podstawie oceny krzywdy doznanej przez powoda, według indywidulanych kryteriów, co pozbawia także możliwości dokonania przez Sąd odwoławczy kontroli instancyjnej w ramach zarzutów naruszenia art.233 § 1 k.p.c.

Zgodnie z art.445 § 1 k.c. sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z 8 grudnia 1973 r., (...) (OSNC 1974, nr 9, poz. 145), zadośćuczynienie jest przede wszystkim środkiem rekompensaty krzywdy. Ten kompensacyjny cel zadośćuczynienia ma polegać, zgodnie z językowym znaczeniem, na - z natury rzeczy niedoskonałym - wynagrodzeniu krzywdy przez zaspokojenie w większym zakresie potrzeb poszkodowaneg o. W tym celu poszkodowany powinien otrzymać od osoby odpowiedzialnej za szkodę sumę pieniężną o tyle w konkretnych okolicznościach odpowiednią, ażeby mógł za jej pomocą zatrzeć lub co najmniej złagodzić odczucie krzywdy i odzyskać równowagę psychiczną.

W nowszym orzecznictwie podnosi się, że zadośćuczynienie przyznawane na podstawie art.445 § 1 k.c. ma charakter kompensacyjny, stanowi sposób naprawienia szkody niemajątkowej wyrażającej się krzywdą w postaci doznanych cierpień fizycznych i psychicznych. Niewymierny w pełni charakter krzywdy zaś sprawia, że sąd przy ustalaniu jej rozmiaru i tym samym sumy zadośćuczynienia ma pewną swobodę (zob.m.in. wyroki SN z 8.9.2017 r„ (...) i z 28.8.2017 r„ (...)). S woboda ta, zwana prawem sędziowskim, nie oznacza dowolności, gdyż przyznanie odpowiedniej sumy tytułem kompensacji krzywdy, jak i jej odmowa, muszą być osadzone w stanie faktycznym sprawy i jeżeli jest sporządzane uzasadnienie powinny okoliczności te znaleźć obiektywny wyraz w motywach wyroku.

Sąd Okręgowy ustalił odpowiednią kwotę zadośćuczynienia na podstawie średniej wysokości odszkodowania za 1% uszczerbku na zdrowiu, według publikacji dziennika,, Rzeczpospolita” (2.500 zł za 1%), przyjmując na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że powód w wyniku wypadku doznał 125 % uszczerbku na zdrowiu (bezsporne) i długiego leczenia z czym związane są uciążliwości. Podsumował, że według słuszności żądane pozwem i zasądzone zadośćuczynienie jest odpowiednie.

Ustalona procentowo wysokość uszczerbku na zdrowiu nie może jednak automatycznie określać wysokości zadośćuczynienia, ponieważ ta sama liczba może wyrażać uszczerbki o różnym charakterze oraz stopniu uciążliwości dotykające poszkodowanego w wykonywaniu różnych czynności zawodowych lub osobistych. Podstawowym kryterium określającym rozmiar należnego zadośćuczynienia na podstawie art.445 § 1 k.c. jest rozmiar doznanej krzywdy, tj. rodzaj, charakter, długotrwałość cierpień fizycznych, ich intensywność i nieodwracalność ich skutków. Ocenie podlegają również cierpienia psychiczne związane zarówno z ich przebiegiem, jak i w razie ich nieodwracalności ze skutkami, jakie wywołują w sferze życia prywatnego i zawodowego. Rozgraniczać należy te sytuacje, w których doznane urazy zostały wyleczone i nie będą miały dalszych skutków i wpływu ma życie poszkodowanego w przyszłości od tych, w których urazy będą powodowały dalsze cierpienia i krzywdę oraz będą rzutowały na poziom życia i jego jakość (zob. wyrok SN z 9.9.2015 r., (...)).

Także wiek poszkodowanego jest powszechnie brany pod uwagę przy orzekaniu o zadośćuczynieniu za skutki uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia (zob. zamiast wielu wyrok SN z 16.3.2016 r„ IV CSK (...), OSNC 2017, nr 1, poz.12).

W konsekwencji uszczerbek na zdrowiu musi być każdorazowo odnoszony do indywidualnych uwarunkowań determinujących rozmiar krzywdy konkretnego poszkodowanego (zob. wyrok SN z 3.10.2019 r„ (...) i z 12.1.2023 r., (...)).

Taka ocena, podsumowana określeniem zadośćuczynienia na poziomie 334.200 zł (pozwany kwestionuje obecnie kwotę ponad 134.200 zł), nie została dokonana. Sąd Apelacyjny dostrzega, że Sąd a quo w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odwołał się do wyżej wymienionych, przyjętych w orzecznictwie kryteriów ustalenia wysokości zadośćuczynienia, jednak prawidłowo sformułowane w zaskarżonym wyroku kryteria nie znalazły - co należy podkreślić - żadnego odniesienia do konkretnych okoliczności sprawy obrazujących rozmiar krzywdy doznanej przez powoda. Brak analizy tych kryteriów, dokonanej in casu powoduje, że doszło w tym zakresie do nierozpoznanie istoty sprawy w kontekście zadośćuczynienia z art.445 § 1 k.c. Wprawdzie w art.445 § 1 k.c. nie sprecyzowano zasad ustalania wysokości zadośćuczynienia, to jednak decydujące znaczenie ma rozmiar doznanej krzywdy, którego Sąd I instancji nie ustalił na potrzeby zastosowania art.445 § 1 k.c. Innymi słowy, zważywszy, że spór w sprawie sprowadza się do wysokości zadośćuczynienia, Sąd Okręgowy poprzez brak oceny doznanej przez powoda krzywdy, zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania.

Niedopuszczalność przyjęcia wysokości zadośćuczynienia na podstawie odwołania się do wartości liczbowej procentowego ustalenia uszczerbku na zdrowiu (125 x 2.500 zł + 312.500 zł) powoduje zarazem, że uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego dla ustalenia zadośćuczynienia w kwocie 400.000 zł (z uwzględnieniem wypłaconej przez pozwanego 65.800 zł) nie poddaje się w tym zakresie kontroli instancyjnej. Trudno oprzeć się wrażeniu, że rozważania dotyczące zadośćuczynienia, bez wskazania kwoty już wypłaconej powodowi i zasądzonej sumy zadośćuczynienia, są wzorcem na potrzeby uzasadniania roszczenia z art.445 § 1 k.c. pasującym niemalże do każdej sprawy o zadośćuczynienie (Sąd nie wskazał nawet w uzasadnieniu kwoty 400.000 zł); gdyby przyjąć nietrafny pogląd Sądu a quo, że o wysokości zadośćuczynienia decyduje przede wszystkim rachunek średniej wysokości odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu - z odstępstwem w górę i w dół.

Należy także dostrzec, że art.357 § 6 k.p.c. nie ma zastosowania do wyroków, natomiast ustalenia kwoty zadośćuczynienia zgodnie z żądaniem pozwu sprowadza się w gruncie rzeczy do takiego uzasadniania.

Wzgląd na ujednolicenie orzecznictwa w zakresie zasądzenia zadośćuczynienia (argument Sądu I instancji), wobec porównywania podobnych sytuacji życiowych, w większym stopniu dotyczy zadośćuczynienia na podstawie art.446 § 4 k.c., natomiast na podstawie art.445 § 1 k.c. rzecz jest bardziej skomplikowana, ponieważ odnosi się do zupełnie różnej krzywdy. Poza tym, Sąd Okręgowy nawet nie przywołał judykatów dotyczących zasądzonych zadośćuczynień w podobnych stanach faktycznych.

Z tych względów, na podstawie art.386 § 4 i art.108 § 2 k.p.c. orzeczono, jak w punkcie I wyroku.

W uzasadnieniu uchwały z 25 czerwca 2009 r., (...) (OSNC 2010, nr 2, poz. 26) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w razie kumulacji wyłącznie roszczeń majątkowych, na podstawie art.21 k.p.c. dochodzi do zsumowania wartości wszystkich roszczeń i obliczenia wartości przedmiotu sporu, która stanowi samoistną przesłankę wyliczenia właściwej stawki wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Z uwagi na uchylenie wyroku Sądu I instancji w zakresie jednego z roszczeń o zapłatę (o zadośćuczynienie), sprawa dotycząca kosztów wymaga oceny wyniku całego postępowania (uwzględnienia proporcji, w jakich uwzględnione zostały stanowiska stron odnośnie całej kwoty żądanej pozwem), dlatego dopiero w orzeczeniu rozstrzygającym o rencie, można będzie orzec o kosztach procesu obejmujących koszty zastępstwa procesowego i koszty sądowe (art.108 § 2 k.p.c.).

Sąd Apelacyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art.374 k.p.c.

Sąd Okręgowy w S. po ponownym rozpoznaniu sprawy – zasądził należność w zakresie, w jakim został uchylony poprzedni wyrok, gdyż nic nowego w sprawie nie zaistniało.

Strony także podtrzymały swoje stanowiska. Sąd umożliwił im pełne wypowiedzenie się na piśmie, jak i nastąpiło to na rozprawie, ale nadal stanowiska stron może podsumować tak- jak to już nastąpiło w ich początkowych pismach procesowych.

Uzasadnienie należy zacząć od tego, że sąd II instancji dokonał wybiórczej lektury uzasadnienia sądu I instancji, wskazując, że: „ Sąd Okręgowy ustalił odpowiednią kwotę zadośćuczynienia na podstawie średniej wysokości odszkodowania za 1% uszczerbku na zdrowiu, według publikacji dziennika,, Rzeczpospolita” (2.500 zł za 1%), przyjmując na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że powód w wyniku wypadku doznał 125 % uszczerbku na zdrowiu (bezsporne) i długiego leczenia z czym związane są uciążliwości. Podsumował, że według słuszności żądane pozwem i zasądzone zadośćuczynienie jest odpowiednie ”, jak i dokonując dalszej analizy na tym błędnym założeniu.

Tymczasem sąd I instancji podziela pogląd, że uzasadnienie orzeczenia nie jest kolejną czynnością procesową, gdyż powstaje ono w toku rozpoznawania sprawy, gdy sąd i strony komunikują się poprzez podejmowane czynności, czego wynikiem jest rozstrzygnięcie, a wobec tego uzasadnienie jest swoistym podsumowaniem przeprowadzonego procesu poprzez pryzmat wydanego rozstrzygnięcia (akta sprawy są więc jego samoistnym uzupełnieniem, a właściwie uzasadnienie je uzupełnia jako synteza)10. W konsekwencji i zgodnie z metodologią sporządzania uzasadnienia także stanowi ono całość. Stąd sąd I instancji w stanie faktycznym przytoczył opis faktów dookreślających szkodę powoda, gdyż daje ona obraz krzywdy, która następnie została w części zważeń opisana dodatkowo argumentami prawnymi, z których odniesienie się do wyceny za 1 % uszczerbku na zdrowiu, co wynika z omówienia zawartego już w uzasadnieniu, było tylko jednym z elementów.

Sąd I instancji nie stosuje bowiem metodyki znanej z innych sądów, by poprzestać tylko na rachunku matematycznym przemnożenia procentu uszczerbku przez przyjmowaną na terenie danej apelacji kwotę rekompensaty. W ocenie sądu zastosowana metodologia uzasadnienia odpowiada postulatowi art. 327¹kpc (jak i art., 130 kpc, który statuuje pewną zasadę ogólną dla pisemnej części procesu), które wprowadzono wobec od dawna zauważonej w systemie patologii bizantyjskich uzasadnień, potęgowanych akceptacją, że powstają one przez przepisywanie akt przez asystentów zamiast zawierać ocenę wyników postępowania. Dlatego sąd nie powtórzy już przeprowadzonego wywodu, ale doda, że do obrazu szkody ze stanu faktycznego – wskazał, jakie elementy weryfikowalności z zakresu oceny prawnej stosuje, czyli: wspomnianą informację o średniej należności za 1 % uszczerbku przy zauważeniu, że w danej sprawie może on ulegać zwyżce lub zniżce, co zależy od różnych elementów, zaczynając od wysokości żądania, przez szereg elementów, które należy mieć na uwadze, w tym związanych z miejscem uszkodzenia, długotrwałością leczenia, dolegliwością odczuwania.

I zestawienie obrazu ze stanu faktycznego z opisem stosowanej do niego oceny prawnej wskazuje, dlaczego kwota wskazana przez powoda mieści się w przedstawionym kontekście lub nie. Wysokość uszczerbku i wysokość świadczenia za 1 % uszczerbku z 2010 r.11 przy sprawie wniesionej w 2022 r. i później modyfikowanej, prowadziło do akceptacji zadośćuczynienia z wyższą wyceną uszczerbku. Łączenie powód oszacował je na 400 000 zł (dochodził niewypłaconej części), co oznacza przy prostym przeliczeniu matematycznym, które można użyć tylko weryfikacyjnie, a nie automatycznie – 3200 zł za 1 % przy 125 % uszczerbku, a więc mniej więcej jak w apelacji (...), gdzie przyjmowano tyle ok. 2015 r. (przechodzono też z 3000 na 3500 zł12). Z przyczyny wynikających z obrazu szkody powoda i całokształtu zważeń, sąd zatem uznał dochodzoną przez niego kwotę za zasadną. W konsekwencji zasądzono też odsetki, jak już uprzednio uzasadniono z uwzględnieniem skutków modyfikacji powództwa.

Wobec akcentowanej przez pozwanego kwestii, że początkowo powód wnosił o znacznie mniejszą kwotą, a więc uważał ją za wystarczającą, można tylko zauważyć, że nie tylko z procesów tego typu wiadomym jest, że strona ze względu na ryzyko procesowe, zwł. wobec niepewności co do możności pozyskania biegłych sądowych i ich oceny sprawy, wnosi o kwotę z zastrzeżeniem modyfikacji po zapoznaniu się z wynikami. Sąd miał na też uwadze, że postępowanie trwało w czasie zmiany siły nabywczej pieniądza, o czym już wspominał, a automatycznie nie zmienia ona wielkości zasądzonych kwot, więc także uznał, że wielkość dochodzonej należności, która powinna być realna mimo toku procesu, przebieg zmian, ewentualność ich wpływu na orzecznictwo – uzasadniał przyjęte daty wymagalności.

Nadmienić też można, że referent jako uczestnik projektu dotyczącego standaryzacji zadośćuczynień13 badał kwestię zadośćuczynień za szkody na osobie w szerszym zakresie, jak i miał możność zapoznania się z orzecznictwem spoza tutejszego terenu, co wywołało szereg wniosków, a tu poprzestanie na wskazaniu linku do zbioru orzecznictwa14, które potwierdzić może, że zadośćuczynienie oszacowane według metodologii przedstawionej w niniejszej sprawie - nie jest wygórowane (zwł. przy porównaniu z orzecznictwem apelacji ściany wschodniej, gdzie jak wiadomo z danych powszechnie dostępnych średnia dochodów jest niższa w porównaniu do średniej krajowej, choć jednocześnie inne wnioski mogą być przy bezpośrednim zestawieniu z orzecznictwem apelacji (...), (...), a przy danych z apelacji (...) także powinno nie być nietypowe)15.

Na zakończenie można zauważyć, że sąd w sprawach tak niewymiernych, stara się przybliżyć kontekst po którym się porusza, mając na uwadze art. 322 kpc, gdyż nie ma możliwości skonkretyzowania 0-1 tegu typu zważeń. Polegają ona na balansowaniu zaczynając od żądanej kwoty przez opisane meandry, gdzie sprawdza się, czy wobec możliwych ustaleń, wpisuje się ona w kontekst prawny.

W konsekwencji o kosztach orzeczono jak poprzednio, gdyż w całości sąd orzekał jeszcze raz, pomijając na podstawie art. 102 kpc koszty postępowania apelacyjnego, skoro orzekano ponownie wobec powyżej przedstawionej sytuacji procesowej.

1 zgodnie bowiem z opinią sporządzoną w niniejszej sprawie powód wymaga 2 h opieki dziennie, więc miesięcznie 60 h ze stawkę za usługi opiekuńcze z (...) jego miejsca zamieszkania 23,18 zł 2 kwota w odpowiedzi na pozew była inna niż wpierw podał powód (choć także w pozwie pojawiła się w dwóch wysokościach), ale w toku sprawy wyniknęło, że nie została prawidłowo przytoczona 3 w odpowiedzi na pozew pozwany potwierdził ten sam zakres opieki co w pozwie, ale ze stawką godzinową netto wynagrodzenia minimalnego, czyli 8 zł, które mimo wzrostu (14,70 zł brutto w 2019 r. i 17 zł w 2020 r.) wciąż jest niższe niż wskazał powód, zob. też k. 183 4 mając na uwadze, że powód odwołał się do publikacji z późniejszej analizy orzecznictwa, sąd zauważy, że dla zachowania porównywalności orzeczeń poprzestał na wskazanej przez siebie publikacji, mając na uwadze, że zaszły ostatnio istotne zmiany w zakresie siły nabywczej PLN, ale m.in. przy uwzględnieniu także długotrwałości postępowań sądowych przełożenie na wysokość zasądzanych należności należy miarkować ostrożnie 5 Uchwała SN z 22 lipca 2020 r., (...) 6 zmienność tej kwoty można zweryfikować na stronie internetowej 7 przy tym standardem jest już także tzw. opieka wytchnieniowa, co będzie wiązać się z usługą innej osoby 8 zasada potwierdzona uchwałą SN w sprawie (...) 9 w uchwale z dnia 24 lutego 2009 r., (...) (OSNC 2009, Nr 12, poz. 1680) Sąd Najwyższy stwierdził, że pod rządem art. 442¹ § 3 k.c. powód dochodzący naprawienia szkody na osobie może mieć interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości.

Wyjaśnił, że w stanie prawnym wprowadzonym przez art. 442 można zasadnie twierdzić, że wyeliminowane zostało niebezpieczeństwo upływu terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie wcześniej niż szkoda ta się ujawniła. Wprowadzenie uregulowania, że bieg terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie rozpoczyna się z chwilą dowiedzenia się przez poszkodowanego o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia (bo tak należy odczytać § 3 art. 442¹ k.c.) oznacza, że nie został w żaden sposób ograniczony czas, w jakim może ujawnić się szkoda na osobie, prowadząc do powstania (zaktualizowania się) odpowiedzialności pozwanego za skutki danego zdarzeni 10 tu nawiązanie do wypowiedzi sędziego D. D. w czasie debaty na konferencji Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury „W poszukiwaniu optymalnego modelu uzasadnienia orzeczenia sądu” ((...) -22.09.2021 r.), które jest przytoczeniem ze słuchu, więc może nie był dokładnym cytatem, ale sąd w niniejszym przypadku podziela pogląd w sposób, który zapisał i we własnym zakresie doprecyzował 11 choć badania wskazywały i na wyższą kwotę (...) 12 (...) 13 (...) 14 (...) 15 bezpośrednie dane dostępne w orzecznictwie z uzasadnieniami dostępnymi w internecie