Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 września 2020 roku wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns 100/19 zagr Sąd Rejonowy w Ełku I Wydział Cywilny umorzył postępowanie w sprawie.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd zaznaczył, że postanowieniem z dnia 05 lipca 2019 roku postępowanie w sprawie I Ns 100/19 zostało zawieszone, gdyż wnioskodawczyni nie wykonała w zakreślonym terminie zarządzenia, obligującego do przedłożenia postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym uczestniku postępowania M. B. (lub dowodu wszczęcia takiego postępowania).
Przytaczając treść regulacji zawartej w art. 182 § 1 k.p.c. wskazał, iż Sąd umorzy postępowanie zawieszone z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt. 6 k.p.c. o ile wniosek o jego podjęcie nie zostanie zgłoszony w ciągu trzech miesięcy od daty wydania postanowienia o zawieszeniu.
Na gruncie powyższego Sąd Rejonowy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie do daty orzekania nie wpłynął wniosek o podjęcie postępowania, co skutkowało jego umorzeniem na podstawie art. 355 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Powyższe postanowienie zaskarżyła zażaleniem uczestniczka postępowania A. D. wnosząc o jego uchylenie i kontynuowanie postępowania zgodnie z intencją wnioskodawczyni. W ramach podnoszonych zarzutów wskazywała na zastosowanie błędnej podstawy prawnej przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia tj.: art. 355 § 1 i 2 k.p.c. Ponadto zdaniem uczestniczki wydając postanowienie o umorzeniu Sąd Rejonowy dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, z uwagi na przyjęcie, iż od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, w dniu 05 lipca 2019 roku, do daty wydania skarżonego postanowienia nie zgłoszono wniosku o podjęcie postępowania, podczas gdy 30 września 2019 r. wnioskodawczyni złożyła pismo zawierające wnioski dowodowe zaś w dniu 19 listopada 2019 roku wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie. Przedstawione okoliczności świadczyło zdaniem uczestniczki postępowania o konieczności uchylenia postanowienia Sądu I instancji.
Postanowienie Sądu Rejonowego zaskarżyła również wnioskodawczyni W. P.. Zarzucała zaskarżonemu postanowieniu błędne ustalenia w następstwie których stwierdzono, że w sprawie nie złożono wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, podczas gdy taki wniosek został złożony przez wnioskodawczynię 19 listopada 2019 roku. Naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 177 § 1 pkt. 6 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w następstwie przyjęcia jako podstawy prawnej do umorzenia postępowania okoliczności niewskazania adresów uczestników postępowania, podczas gdy dane uczestników (potencjalnych spadkobierców) wskazano w dniu 31 maja 2019 roku. Równocześnie zdaniem skarżącej Sąd Rejonowy dopuścił się zaniechania - z uwagi na brak podjęcia czynności z urzędu mimo informowania przez wnioskodawczynię o podjętych działaniach kolejnymi pismami z dnia: 20 września, 19 listopada i 10 grudnia 2019 roku oraz 25 marca 2020 roku.
W tak zaprezentowanych okolicznościach wnioskodawczyni wnosiła o zmianę skarżonego postanowienia i podjęcie postępowania zgodnie z wnioskiem.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Zażalenia były zasadne i skutkowały uchyleniem skarżonego postanowienia.
Regulacja zawarta w art. 182 k.p.c. zawiera katalog przyczyn zawieszenia postępowania, które uzasadniają jego obligatoryjne umorzenie, o ile wniosek o podjęcie postępowania w sprawie nie zostanie zgłoszony w stosownym terminie, od daty wydania postanowienia o zawieszeniu.
W niniejszej sprawie wskazaną podstawą umorzenia zawieszonego postępowania był brak terminowego zgłoszenia wniosku o podjęcie postępowania (art. 182 § 1 pkt. 1 k.p.c.). Podkreślić jednakże w tym miejscu należy, iż umarzając postępowanie na podstawie art. 182 § 1 k.p.c. sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek obiektywnego badania rzeczywistych przyczyny zawieszenia postępowania.
Możliwość umorzenia postępowania stanowi odstępstwo od obowiązku merytorycznego rozpoznania sprawy wniesionej przez stronę. Dokonywana z tego punktu widzenia wykładnia 182 § 1 k.p.c. prowadzi do wniosku, że umorzenie postępowania jest dopuszczalne, jeżeli rzeczywiście zachodzą wskazane w nim przyczyny jego uprzedniego zawieszenia, a nie kiedy zostały one błędnie zakwalifikowane w postanowieniu o zawieszeniu postępowania.
W tym kontekście Sąd Okręgowy przychylił się do stanowisk zaprezentowanych w zażaleniach. Istotnie bowiem Sąd Rejonowy zawieszając postępowanie w sprawie na podstawie jednej z przesłanek z art. 177 § 1 pkt. 6 k.p.c. nie dostrzegł, iż w prowadzonej sprawie, dnia 19 listopada 2019 roku, wpłynął wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania z uwagi na podjęcie stosownych działań zmierzających do ustalenia kręgu spadkobierców. Ponadto zauważyć należało, że pismem z dnia 09 grudnia 2019 roku oraz dalszymi pismami m.in.: z dnia 24 marca 2020 roku pełnomocnik wnioskodawczyni zastosował się do zobowiązania nałożonego na stronę zarządzeniem z dnia 14 czerwca 2019 roku.
Zważywszy na wszystko powyższe, a w szczególności na fakt, iż wnioskodawczyni podjęła czynności mające na celu ustalenie kręgu uczestników postępowania o dział spadku, zaskarżone postanowienie należało uchylić na zasadzie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. i przekazać sprawę dla Sądu Rejonowego do merytorycznego rozpoznania.
W konsekwencji Sąd Okręgowy postanowił jak na wstępie.
SSO Aneta Ineza Sztukowska SSO Agnieszka Kluczyńska SSO Cezary Olszewski