Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 6

Wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkachz 15 października 2026 r., sygn. akt III U 288/26

III Wydział Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychTekst u wydawcy: SAOS

Metryka

Wydany
15 października 2026 r.
Sąd
Sąd Okręgowy w Suwałkach
Wydział
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Skład
sędzia Cezary Olszewski przewodniczący
Rozpoznanie
na rozprawie w dniu 15 października 2026r. w X.
Sprawa
sprawy B. X. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w V. o prawo do renty rodzinnej w związku z odwołaniem B. X.
Od orzeczenia
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w V. z dnia (...) r. znak (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje rentę rodzinną B. X. od dnia (...) roku.

(...)

Uzasadnienie

Decyzją z dnia (...) r., znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w V. przyznał B. X. rentę rodzinną po zmarłym mężu G. X. od dnia (...) r., przyjmując, że wniosek o świadczenie został zgłoszony dopiero (...) r.

B. X. zaskarżyła decyzję w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia, domagając się jej zmiany przez przyznanie renty rodzinnej od dnia (...) r. Wskazała, że wniosek złożyła już (...) r. w placówce ZUS w P.. Wyjaśniła, że po wypełnieniu formularzy i uzupełnieniu danych przekazała dokumenty pracownicy organu rentowego, która je sprawdziła, wykonywała czynności przy komputerze, a następnie zwróciła dokumenty, informując o zakończeniu obsługi. Odwołująca była przekonana, że jej żądanie zostało prawidłowo przyjęte i zostanie rozpoznane.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Podniósł, że wniosek nie został zarejestrowany w (...) 2026 r., a dokumenty papierowe nie pozostały w placówce. W jego ocenie skuteczne zgłoszenie wniosku nastąpiło dopiero (...) r.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

Mąż odwołującej, G. X., zmarł (...) r. W dniu (...) r., krótko po jego pogrzebie, B. X. udała się wraz z siostrą S. Z. do placówki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. w celu wystąpienia o rentę rodzinną oraz świadczenia określane przez nią jako renta wdowia. Odwołująca pozostawała w trudnym stanie emocjonalnym po śmierci męża i korzystała z pomocy siostry przy załatwianiu formalności.

Obsługująca ją pracownica ZUS, S. W., udostępniła odpowiednie formularze i udzielała wskazówek dotyczących ich wypełnienia. W toku sporządzania dokumentów doszło do omyłki w numerze PESEL. Zgodnie ze wskazaniem pracownicy błędny zapis został przekreślony, wpisano prawidłowy numer i dokonano parafowania poprawki.

Po wypełnieniu formularzy odwołująca przedstawiła je pracownicy do sprawdzenia. Ujawniony wówczas brak numeru rachunku bankowego w jednym z formularzy został uzupełniony przez S. Z. bezpośrednio przy stanowisku obsługi, przez przepisanie numeru z drugiego dokumentu. Po tej czynności formularze ponownie znalazły się w dyspozycji pracownicy ZUS.

Pracownica sprawdzała dokumenty i wykonywała czynności przy komputerze. Na zakończenie obsługi poinformowała, że wszystko jest dobrze i że to już wszystkie czynności, po czym podsunęła dokumenty odwołującej. B. X. zabrała je, pozostając w przekonaniu, że wniosek został przyjęty, a sprawie nadano bieg.

Wniosek nie został jednak zarejestrowany w systemie organu rentowego ani przekazany do rozpoznania.

W kolejnych tygodniach odwołująca oczekiwała na decyzję. Pod koniec (...) 2026 r., wobec braku odpowiedzi, skontaktowała się z infolinią ZUS przy pomocy V. O.. Uzyskała informację, że w systemie nie odnotowano wniosku o rentę rodzinną, oraz wskazówkę, aby ponownie zgłosiła się do placówki, w której załatwiała sprawę.

W dniu (...) r. B. X. przyjechała do placówki ZUS w P. w towarzystwie V. O.. Przedstawiła te same dokumenty, które zostały sporządzone podczas wizyty marcowej. Co istotne i godne odnotowania to fakt, że na końcu wniosku widnieje data marcowa wpisana przez wnioskodawczynię podczas pierwszej wizyty, po której wniosek jej zwrócono. Wniosek został przyjęty i opatrzony majową datą wpływu, bez dokonywania kolejnych poprawek, zgodnie z relacją świadka V. O..

Na podstawie tak zarejestrowanego wniosku organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.

Powyższe ustalenia Sąd poczynił na podstawie dokumentów przedstawionych w sprawie oraz zeznań świadków S. Z., V. O. i częściowo S. W.. Wyjaśnienia informacyjne odwołującej przedstawiały przebieg zdarzeń zgodny z okolicznościami wynikającymi z przeprowadzonych dowodów.

Oceniając materiał dowodowy zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c., Sąd uwzględnił nie tylko treść poszczególnych wypowiedzi, ale również ich wzajemną zgodność, zakres bezpośrednich spostrzeżeń świadków oraz zasady logiki i doświadczenia życiowego.

Sąd dał wiarę zeznaniom S. Z.. Świadek bezpośrednio uczestniczyła w wizycie (...) r., pomagała wypełniać formularze, a następnie uzupełniła numer rachunku bankowego przy stanowisku obsługi. Jej relacja zawierała konkretne szczegóły dotyczące poprawienia numeru PESEL, sprawdzania dokumentów i sposobu zakończenia obsługi. Po okazaniu wniosku rozpoznała swoje pismo oraz poprawkę dotyczącą numeru PESEL.

Świadek rozróżniała przy tym czynności, w których osobiście uczestniczyła, od rozmowy prowadzonej przez odwołującą przy okienku w czasie, gdy sama pozostawała przy stoliku. Nie twierdziła zatem, że słyszała całą rozmowę. Wyraźnie wskazała natomiast, że po podejściu do stanowiska, uzupełnieniu numeru rachunku i ponownym sprawdzeniu formularzy usłyszała informację o prawidłowości dokumentów i zakończeniu czynności. Takie przedstawienie zakresu własnych spostrzeżeń przemawiało za wiarygodnością zeznań.

Pokrewieństwo świadka z odwołującą wymagało uwzględnienia przy ocenie dowodu, lecz samo w sobie nie uzasadniało odmowy wiary jej relacji. Brak jest konkretnych okoliczności świadczących o świadomym przedstawieniu nieprawdziwego przebiegu wizyty.

Zeznania V. O. Sąd uznał za wiarygodne w odniesieniu do kontaktu z infolinią oraz wizyty (...). Świadek nie uczestniczyła w wizycie (...), wobec czego jej wypowiedzi nie stanowiły bezpośredniego dowodu przebiegu tamtej obsługi. Potwierdzały jednak późniejsze zachowanie odwołującej, ponowne przedstawienie wcześniej sporządzonych formularzy oraz przyjęcie ich bez dalszych poprawek. Okoliczności te pozostawały zgodne z relacją S. Z., według której błędy wskazane w (...) zostały wówczas usunięte.

Zeznania pracownicy ZUS S. W. zasługiwały na uwzględnienie w części potwierdzającej wizytę dwóch kobiet w sprawie renty rodzinnej, ich trudny stan emocjonalny oraz sprawdzanie i poprawianie formularzy. Świadek nie potwierdziła jednak całej wersji odwołującej. W odniesieniu do zasadniczej spornej kwestii, czyli przyczyn niezatrzymania wniosku, jej relacja była niepełna i w znacznej mierze opierała się na opisie zwykle stosowanego sposobu postępowania.

Świadek wielokrotnie odwoływała się do niepamięci. Nie pamiętała dokładnej daty wizyty, tego, czy sama wydała formularze, ani szczegółów późniejszego przyjęcia dokumentów. Mimo to z braku rejestracji wyprowadzała stanowczy wniosek, że wniosek nie został skutecznie złożony. Była to jednak ocena skutków zdarzenia, a nie odtworzenie jego przebiegu na podstawie konkretnych wspomnień.

Rozumowanie, według którego brak rejestracji dowodzi niezłożenia wniosku, nie mogło być rozstrzygające, skoro przedmiotem postępowania było właśnie ustalenie, czy pracownica zaniedbała przyjęcia i zarejestrowania przedstawionego jej żądania. Brak wpisu w systemie potwierdzał, że nie wykonano czynności ewidencyjnej. Nie wyjaśniał natomiast, dlaczego jej nie wykonano.

Sąd nie podzielił również stanowiska świadka, że nie mogła przyjąć wniosku zawierającego błędy. Przepisy przewidują tryb uzupełniania braków wniosku. Samo stwierdzenie omyłki nie uzasadnia traktowania zgłoszonego żądania jako nieistniejącego. W tej sprawie dodatkowo wiarygodne zeznania S. Z. wskazywały, że ujawnione podczas wizyty omyłki zostały poprawione na miejscu.

Z punktu widzenia doświadczenia życiowego istotny był cały ciąg zachowań odwołującej. Przyjechała do ZUS krótko po śmierci męża, zapewniła sobie pomoc siostry, pobrała formularze, wypełniła je, poprawiła wskazane błędy i przedstawiła dokumenty pracownicy. Następnie oczekiwała na decyzję, a wobec jej braku podjęła działania zmierzające do wyjaśnienia stanu sprawy. Zachowania te tworzą spójną całość, odpowiadającą zamiarowi skutecznego uzyskania świadczenia.

Nie ujawniono racjonalnej przyczyny, dla której odwołująca po wykonaniu wszystkich tych czynności miałaby świadomie odstąpić od złożenia wniosku. Sama trudna sytuacja emocjonalna nie przesądzała sprawy na jej korzyść, ale wyjaśniała korzystanie z pomocy siostry i poleganie na wskazówkach pracownicy organu. W połączeniu z treścią zeznań świadków przemawiała za ustaleniem, że zabranie dokumentów było następstwem przekonania o zakończeniu procedury, a nie rezygnacji z żądania.

Przekonanie to było zrozumiałe również dlatego, że pracownica sprawdzała formularze i wykonywała czynności przy komputerze. Osoba nieznająca wewnętrznego obiegu dokumentów w ZUS mogła przyjąć, że dane zostały utrwalone, a zwracane dokumenty nie muszą pozostać w placówce. Sąd nie ustalał na tej podstawie, że rzeczywiście złożono wniosek elektroniczny. Okoliczność ta wyjaśniała jednak, dlaczego odwołująca odebrała formularze bez wątpliwości co do skuteczności dokonanych czynności.

Znaczenie pomocnicze miała również relacja V. O. o wypowiedzi pracownicy podczas wizyty (...), dotyczącej próby odnalezienia odwołującej po jej wyjściu. S. W. nie potwierdziła stanowczo, że wybiegła za odwołującą, lecz nie wykluczyła takiej sytuacji, powołując się na niepamięć.

Sama próba odszukania interesantki nie dowodzi jeszcze popełnienia błędu przez pracownika. W powiązaniu z pozostałymi dowodami wskazywała jednak na dostrzeżenie, że obsługa zakończyła się bez zatrzymania dokumentów niezbędnych do nadania sprawie biegu. Nie dawało to podstaw do przerzucenia następstw nieprawidłowego zakończenia obsługi na odwołującą.

Sąd zważył, co następuje.

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.

Spełnienie przez B. X. materialnych przesłanek prawa do renty rodzinnej nie było sporne. Organ rentowy przyznał jej to świadczenie na stałe. Spór dotyczył daty zgłoszenia wniosku i wynikającego z niej początku realizacji uprawnienia.

Zgodnie z art. 116 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na wniosek zainteresowanego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis art. 129 ust. 1 tej ustawy wiąże początek wypłaty zasadniczo z miesiącem zgłoszenia wniosku, z uwzględnieniem szczególnej regulacji renty rodzinnej zawartej w ust. 2. Stosownie do § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe wnioskiem jest zgłoszone na piśmie lub ustnie do protokołu w organie rentowym żądanie przyznania świadczenia. Rozporządzenie nakłada ponadto na organ obowiązek udzielania informacji, wskazówek i wyjaśnień dotyczących warunków i dowodów wymaganych do ustalania świadczeń (§ 2) oraz przewiduje postępowanie w razie braków wniosku (§ 4).

W rozpoznawanej sprawie odwołująca nie ograniczyła się do uzyskania informacji albo pobrania formularzy. Przedstawiła pracownicy organu pisemny, podpisany wniosek, zawierający żądanie przyznania renty rodzinnej. Wskazane podczas obsługi omyłki zostały poprawione, a dokument ponownie przekazano do sprawdzenia. Żądanie zostało zatem uzewnętrznione w wymaganej formie i dotarło do pracownika organu rentowego w toku wykonywania przez niego obowiązków służbowych.

Rejestracja wniosku w systemie i opatrzenie go prezentatą dokumentują jego wpływ. Nie stanowią jednak dodatkowych, zależnych wyłącznie od pracownika przesłanek skuteczności żądania. Odmienne stanowisko oznaczałoby, że zaniedbanie czynności ewidencyjnej mogłoby samo pozbawić zainteresowanego skutków prawnych prawidłowo zgłoszonego wniosku.

Późniejsze zwrócenie formularzy przez pracownicę nie uzasadniało również przyjęcia, że odwołująca cofnęła żądanie. Z ustalonego przebiegu wizyty nie wynikało żadne oświadczenie ani zachowanie wyrażające wolę rezygnacji z rozpoznania sprawy. Odebranie dokumentów nastąpiło po informacji o zakończeniu obsługi, w przekonaniu, że wymagane czynności zostały wykonane.

Obowiązek właściwego poinformowania odwołującej znajdował dodatkowe oparcie w art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., stosowanych w postępowaniu przed organem rentowym na podstawie art. 124 ustawy emerytalnej. Organ powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie oraz udzielać niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby strona nie poniosła szkody wskutek nieznajomości prawa. W ustalonych okolicznościach wymagało to jednoznacznego wyjaśnienia, czy dokumenty zostały przyjęte oraz czy odwołująca ma wykonać jeszcze jakąkolwiek czynność.

Podstawą uwzględnienia odwołania nie było jednak samo naruszenie obowiązków informacyjnych ani względy słuszności. Rozstrzygające znaczenie miało ustalenie, że pisemny wniosek rzeczywiście przedstawiono organowi (...) r., a brak jego dalszego procedowania wynikał z niedopatrzenia podczas obsługi. Zasady dotyczące informowania strony wzmacniały ocenę tego zdarzenia, lecz nie zastępowały wymaganej czynności zgłoszenia żądania.

Ponowne przedstawienie tych samych formularzy (...) r. służyło doprowadzeniu do rozpoznania sprawy, której odwołująca nadała bieg już w (...). Nie uzasadniało przyjęcia (...) jako miesiąca pierwszego wystąpienia o świadczenie.

Uwzględniając art. 129 ust. 2 ustawy emerytalnej, należało zauważyć, że wniosek został zgłoszony w miesiącu bezpośrednio następującym po miesiącu śmierci męża. Regulacja ta przewiduje możliwość wypłaty renty rodzinnej od dnia śmierci, nie wcześniej niż od spełnienia warunków do świadczenia. W niniejszej sprawie odwołująca wyraźnie domagała się jednak przyznania renty od (...) r. i tak określiła zakres żądanej zmiany decyzji. Sąd rozstrzygnął w tych granicach, stosownie do art. 321 § 1 k.p.c.

W konsekwencji przyjęcie przez organ rentowy daty (...) r. było nieprawidłowe. Stanowiło następstwo utożsamienia daty późniejszej rejestracji dokumentu z datą rzeczywistego zgłoszenia żądania, mimo że przeprowadzone dowody wykazały przedstawienie wniosku już (...) r.

Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 477¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał B. X. rentę rodzinną od dnia (...) r., zgodnie z żądaniem odwołania.

Sędzia Cezary Olszewski

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.