Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w D. decyzją z dnia (...). przyznał Ł. P. zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od (...), tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
Wskazał, jak wyliczył wysokość emerytury na kwotę (...) zł brutto, zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025r., poz. 1749 ze zm.), i że wypłata emerytury podlega zawieszeniu, a emerytura ma charakter zaliczkowy (art. 50 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009. Prowadzone jest bowiem postępowanie wyjaśniające z Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w zakresie uprawnień do świadczenia rolnego oraz przepisów, jakie mają zastosowanie w sprawie niezbędnych do ustalenia prawa do wypłaty emerytury z ZUS, postępowanie z niemiecką instytucją ubezpieczeniową w zakresie potwierdzenia okresów ubezpieczenia na terenie Niemiec oraz że na koncie ubezpieczeniowym widnieją nieprawidłowości w zakresie odprowadzanych składek dokumentów rozliczeniowych przez zakład pracy. Ostateczną wysokość emerytury oraz jej wypłatę podejmą po zakończeniu danych postępowań, o czym Ł. P. będzie poinformowany w odrębnej decyzji.
W odwołaniu od tej decyzji Ł. P. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 477¹ § 3 kpc, ponieważ uchybienie nie jest nadmierne – niecałe (...) miesiące. Odwołanie też nie zostało złożone w terminie, bowiem liczył, że zawieszenie wypłaty świadczenia nie będzie trwało tak długo. Wypłata emerytury jest już wstrzymana przez (...) miesięcy, a on pozostaje bez środków do życia.
Wniósł też o zmianę zaskarżonej decyzji i podjęcie wypłaty zawieszonego świadczenia w kwocie zaliczkowej od (...)
Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 50 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z 16.09.2009r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, który to przepis organ rentowy powołuje, zawieszając wypłatę przyznanego świadczenia.
Przepis ten bowiem w żadnym miejscu nie stanowi o zawieszeniu świadczeń przyznanych w kwocie zaliczkowej. Wręcz przeciwnie. Nakłada na organy rentowe obowiązek wypłaty przyznanej zaliczki. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, instytucja, która w trakcie rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczeń, ustali, że - na podstawie mającego zastosowanie ustawodawstwa - wnioskodawca jest uprawniony do niezależnego świadczenia, niezwłocznie dokonuje wypłaty tego świadczenia. Jeżeli jego kwota mogłaby ulec zmianie po zakończeniu rozpatrywania wniosku, płatność ta traktowana jest jako płatność tymczasowa. Co więcej, z ust. 2 wynika, że w każdym przypadku, gdy z dostępnych informacji jasno wynika, że wnioskodawca jest uprawniony do otrzymywania płatności od danej instytucji, instytucja ta wypłaca mu zaliczkę w kwocie jak najbardziej odpowiadającej kwocie, która prawdopodobnie zostanie wypłacona.
Również ustawa o emeryturach i rentach z FUS nie przewiduje zawieszenia wypłaty świadczenia w razie przyznania jej w kwocie zaliczkowej, kiedy prawo do świadczenia jest bezsporne. Co więcej, zaliczka stanowi część kwoty świadczenia nie budzącą wątpliwości co do jej wysokości. Toczące się postępowania z zagraniczną instytucją ubezpieczeniową, albo w ZUS co do wysokości budzących wątpliwości składników wynagrodzenia, nie powodują automatycznego wstrzymania wypłaty, chyba że zachodzą inne przyczyny, takie jak kontynuacja pracy czy przekroczenie limitów dochodowych.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o odrzucenie odwołania z uwagi na brak drogi sądowej, ewentualnie wniesienie odwołania po terminie i zasądzenie zwrotu kosztów procesu.
W przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie odwołania wniósł o jego oddalenie, też z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania, uzasadniając jak w zaskarżonej decyzji. Uzasadniając zaś wniosek o odrzucenie odwołania wskazał, że zgodnie z art. 199 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 477⁹ § 1 kpc w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 13.10.1998r. droga sądowa w takiej sprawie jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 120 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z 17.12.1998r., jeżeli prawo do świadczeń zostało udowodnione, ale zainteresowany nie przedłożył dowodów niezbędnych do ustalenia wysokości świadczeń, organ rentowy przyznaje zainteresowanemu świadczenia w kwocie zaliczkowej zbliżonej do kwoty przewidywanych świadczeń. Organ rentowy nie ustalił ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji w przedmiocie wysokości świadczenia, lecz nadal prowadzi w tym przedmiocie postępowanie wyjaśniające.
W zakresie odrzucenia odwołania wskazał również, że odwołanie zostało złożone po terminie. Decyzja została wydana (...). i wysłana do ubezpieczonego. Ubezpieczony potwierdził wniesienie odwołania z naruszeniem terminu, tj. (...) miesiące. Zgodnie z art. 477⁹ § 1 kpc odwołanie od decyzji wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia.
Sąd ustalił i zważył, co następuje
Termin do złożenia odwołania należało przywrócić, a samo odwołanie uznać za uzasadnione.
Zgodnie z art. 477⁹§ 3 kpc Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się.
Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy uznać należało, że przekroczenie przez odwołującego się terminu do złożenia odwołania nie było nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. Wynika to przede wszystkim z tego, że nie został on pouczony o złożeniu odwołania od zaskarżonej decyzji. Termin więc do jego złożenia nie biegł. Poza tym za uzasadnione uznać należało jego tłumaczenia, że nie odwoływał się od decyzji, gdyż liczył, że zawieszenie wypłaty nie będzie długo trwało. Wszakże kwestie podniesione w decyzji nie wymagały jakiegoś długiego czasu do ich wyjaśnienia. Odwołującego się natomiast w ogóle nie poinformowano, czy podjęto w tym przedmiocie już jakieś czynności. W aktach nadesłanych do Sądu brak zaś jest w ogóle zapytania do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego co do uprawnień do świadczenia rolniczego.
Nie można też odrzucić odwołania od zaskarżonej decyzji, dlatego że nie przysługuje od niej odwołanie. Od każdej bowiem decyzji organu rentowego odwołanie przysługuje. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie wyłączają bowiem żadnej decyzji, od której przysługuje odwołanie. Już w wyroku z dnia 11.05.2018r. w sprawie III AUa 297/17 Sąd Apelacyjny w Poznaniu jednoznacznie wskazał, że żaden przepis ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie wyłącza decyzji zaliczkowej z katalogu decyzji, od których przysługuje odwołanie. Decyzja ta ma charakter decyzji określonej w punkcie 4 i 5 art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ przyznaje prawo do świadczenia i określa jego wysokość.
Rozpoznając więc merytorycznie sprawę uznać należało, że przyznana emerytura zaliczkowa nie mogła być zawieszona. Odwołujący się wskazał, że nigdzie nie pracuje, zatem po upływie miesiąca od doręczenia decyzji emerytura winna być wypłacana, czego nie uczyniono. Jak wskazał odwołujący się, tylko w przypadku kontynuowania zatrudnienia bądź przekroczenia limitów zatrudnienia możliwe jest zawieszenie wypłaty emerytury w oparciu o przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepisy „unijne” również nie przewidują zawieszenia emerytury zaliczkowej. Przepisy tak polskie, jak i „unijne”, wprost nakazują wypłatę emerytury zaliczkowej, jeżeli ustali się do niej uprawnienia.
Organ rentowy winien więc tak ustalić emeryturę zaliczkową, aby kwota świadczenia nie budziła wątpliwości co do jej wysokości, i podjąć jej wypłatę. Kwestia więc tego, że na koncie ubezpieczeniowym widnieją nieprawidłowości winne być zawczasu wyjaśniane, aby nie wstrzymywały wypłaty emerytury. Tymczasem z przekazanych przez organ rentowy akt Ł. P., brak jest informacji, czy takie występują, i jakie. Kwestia natomiast jakichś wyjaśnień z Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie ma w ogóle znaczenia dla wysokości emerytury zaliczkowe odwołującego się. Została ona ustalona tylko ze składek „pracowniczych” i kapitału początkowego. Nie odnosi się w żadnym razie do składek ze społecznego ubezpieczenia rolniczego. Zresztą odwołujący się nie wnosił o doliczenie takich składek do emerytury. Ustalona emerytura zaliczkowa nie odnosi się też do kwestii okresów ubezpieczenia na terenie Niemiec. Jeżeli takie wystąpią, jej wysokość może być ponownie ustalona, jak i w sytuacji wystąpienia składek na ubezpieczenie społeczne.
Mając więc powyższe na uwadze, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w zakresie dotyczącym zawieszenia wypłaty emerytury i ustalił, że winna być ona wypłacana Ł. P. bez zawieszenia, zgodnie z ustaloną wysokością zaliczkową po uprawomocnieniu się decyzji, z wyrównaniem od dnia (...)
PW/mmw