Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 6

Wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkachz 7 października 2026 r., sygn. akt III U 371/26

III Wydział Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychTekst u wydawcy: SAOS

Metryka

Wydany
7 października 2026 r.
Sąd
Sąd Okręgowy w Suwałkach
Wydział
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Skład
sędzia Piotr Witkowski przewodniczący
J. C. protokolant
Rozpoznanie
na rozprawie w dniu 7 października 2026r. w P.
Sprawa
sprawy Ł. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o świadczenie wspierające w związku z odwołaniami Ł. S.
Od orzeczenia
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia (...). znak (...) oraz z dnia (...) znak (...) oddala odwołania od obu decyzji.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. przyznał Ł. S. prawo do świadczenia wspierającego na okres od (...) do (...) w kwocie (...) miesięcznie.

Wskazał, iż miesięczna wysokość przyznanego świadczenia wspierającego stanowi (...) renty socjalnej, zaokrąglonej do pełnych złotych w górę. Miesięczna wysokość świadczenia wspierającego stanowi odpowiedni procent kwoty renty socjalnej obowiązującej w danym miesiącu i zależy od liczby punktów przyznanych w decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, wydanej przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Osobie, której potrzebę wsparcia ustalono na poziomie (...) punktów, świadczenie wspierające przysługuje w wysokości stanowiącej (...) renty socjalnej, zaokrąglonej do pełnych złotych w górę. Kwotę świadczenia wspierającego należną za niepełny miesiąc ustala się poprzez podzielenie kwoty świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymany wynik mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Tak obliczoną kwotę za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

Prawo do świadczenia wspierającego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, do którego wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności określił uprawniającą liczbę punktów. Świadczenie wspierające jest wypłacane w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca.

W odwołaniu od powyższej decyzji Ł. S. zaskarżyła ją w części dotyczącej daty początkowej prawa do świadczenia wspierającego, tj. w zakresie, w jakim organ rentowy nie ustalił prawa do tego świadczenia za okres od (...) r. do (...) r., wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego od organu rentowego. Wskazała, że wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia złożyła w dniu (...) r. Decyzja (...) została wydana w dniu (...) r. Po uzyskaniu możliwości skutecznego wystąpienia o świadczenie wspierające złożyła wniosek do ZUS z zachowaniem ustawowego terminu. Spór nie dotyczy poziomu potrzeby wsparcia ustalonego przez (...) ani prawidłowości samej decyzji (...). Przedmiotem niniejszego odwołania jest wyłącznie prawidłowa wykładnia przepisów ustawy o świadczeniu wspierającym, określających datę początkową prawa do świadczenia ustalonego przez ZUS. Twierdziła więc, że art. 26 ust. 1 ustawy przewiduje zasadę, zgodnie z którą prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do ZUS.

Ustawodawca w art. 26 ust. 2 ustanowił jednak wyraźny wyjątek: jeżeli wniosek do ZUS zostanie złożony w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, prawo do świadczenia ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Wniosek do ZUS został złożony (...) r., tj. przed upływem wskazanego powyżej terminu. Miesiącem złożenia wniosku do (...) był (...) r., a zastosowanie art. 26 ust. 2 skutkuje ustaleniem prawa do świadczenia od (...) r., a nie od dnia (...) r., tj. od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Art. 26 ust. 2 jest przepisem szczególnym dotyczącym początkowej daty prawa w przypadku terminowego przejścia z pierwszego etapu postępowania przed (...) do drugiego etapu przed ZUS. Wykładnia, według której sama data wskazana w decyzji (...) zawsze wyłącza zastosowanie art. 26 ust. 2, prowadziłaby w sprawach wszczynanych w 2026 r. do istotnego ograniczenia zakresu tego przepisu bez wyraźnej podstawy ustawowej.

Ustawodawca nie uchylił art. 26 ust. 2 z dniem 1 stycznia 2026 r., nie dodał do niego zastrzeżenia dotyczącego wniosków składanych od tej daty i nie przewidział, aby regulacja ta miała obowiązywać jedynie w latach 2024–2025. Zasada lege non distinguente przemawia więc przeciwko wprowadzaniu takiego ograniczenia w drodze wykładni. Dla wniosków o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia składanych w latach 2024 i 2025 obowiązywały przepisy szczególne, odnoszące się do sposobu określenia przez (...) początku okresu potrzeby wsparcia. Brak analogicznego przepisu przejściowego dla 2026 r. wywołuje obecnie spór interpretacyjny, nie oznacza jednak sam przez się uchylenia materialnoprawnej normy zawartej w art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym. Przepisy przejściowe regulowały sposób temporalnego ukształtowania decyzji (...). Art. 26 ust. 2 reguluje natomiast odrębnie datę, od której ZUS ustala prawo do świadczenia przy zachowaniu ustawowego terminu.

Zrównanie tych dwóch regulacji prowadziłoby do pominięcia różnicy między postępowaniem orzeczniczym (...) a postępowaniem o świadczenie przed ZUS. Podkreśliła, że nie kwestionuje liczby punktów ustalonej przez (...) ani nie domaga się zmiany decyzji (...) w niniejszym postępowaniu. Odwołanie dotyczy wyłącznie tego, jaki skutek prawny ZUS powinien nadać terminowemu złożeniu wniosku w świetle art. 26 ust. 2 ustawy. Wykładnia prezentowana przez organ prowadzi do sytuacji, w której dwie osoby, które w tym samym miesiącu złożyły wnioski do (...) i dochowały wszystkich ustawowych terminów, mogą otrzymać świadczenie za różne okresy wyłącznie dlatego, że ich sprawy zostały rozpoznane przez (...) w różnym czasie. Taki rezultat pozostaje w wyraźnej sprzeczności z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą równego traktowania.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego odrzucenie, powołując się na art. 477⁹ § 1 k.p.c., zgodnie z treścią którego odwołanie od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał zaskarżoną decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Informacją natomiast z dnia (...) r., wydaną na podstawie przepisów ustawy o świadczeniu wspierającym przyznał odwołującej świadczenie wspierające za okres od (...) r. do (...) r., nie wydając jednak w tym zakresie decyzji. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 2 powołanej ustawy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do sądu na zasadach określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. Przepisy art. 83 ust. 3 oraz ust. 5–7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stosuje się w tym przypadku odpowiednio. Ponieważ (...) decyzją z dnia (...) r. ustalił potrzebę wsparcia na poziomie (...) punktów jedynie na okres od (...) r. do (...) r., brak jest więc podstaw do wypłaty świadczenia wspierającego za wcześniejszy okres wskazany w odwołaniu.

Sprawę zarejestrowano pod sygn. (...).

Decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., w odpowiedzi na wniosek Ł. S. z dnia (...) r., odmówił jej prawa do świadczenia wspierającego za okres od (...) r. do (...) r. Wskazał, że prawo do świadczenia wspierającego oraz jego wysokość są ustalane przez ZUS na podstawie decyzji (...), w której określa się okres jej obowiązywania oraz liczbę przyznanych punktów potrzeby wsparcia. (...) decyzją z dnia (...) r. ustalił poziom potrzeby wsparcia ubezpieczonej na (...) punktów na okres od (...) r. do (...) r.

W odwołaniu od powyższej decyzji Ł. S. domagała się jej zmiany i ustalenia, że przysługuje jej prawo do świadczenia wspierającego od (...) r., a w konsekwencji – przyznania i wypłaty wyrównania tego świadczenia za okres od (...) r. do (...) r. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu Odwołująca powieliła argumentację zaprezentowaną w odwołaniu w sprawie o sygn. (...).

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.

Podtrzymał w całości podstawy zaskarżonej decyzji i dodatkowo wskazał, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 wskazanej ustawy, świadczenie wspierające przysługuje osobie w wieku od ukończenia 18. roku życia, posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 6b3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 100, z późn. zm.), w której potrzebę wsparcia określono na poziomie od 70 do 100 punktów w skali potrzeby wsparcia.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy świadczenie wspierające przysługuje miesięcznie w wysokości:

⚫ 220% renty socjalnej – jeżeli potrzebę tę określono na poziomie od 95 do 100 punktów;

⚫ 180% renty socjalnej – jeżeli potrzebę tę określono na poziomie od 90 do 94 punktów;

⚫ 120% renty socjalnej – jeżeli potrzebę tę określono na poziomie od 85 do 89 punktów;

⚫ 80% renty socjalnej – jeżeli potrzebę tę określono na poziomie od 80 do 84 punktów;

⚫ 60% renty socjalnej – jeżeli potrzebę tę określono na poziomie od 75 do 79 punktów;

⚫ 40% renty socjalnej – jeżeli potrzebę tę określono na poziomie od 70 do 74 punktów.

Zgodnie z art. 71 ustawy weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 2024 r., z wyjątkiem przepisów wprowadzających poszczególne progi punktowe etapowo: progi 85–86 pkt, 80–84 pkt oraz 78–79 pkt weszły w życie z dniem 1 stycznia 2025 r., natomiast progi 75–77 pkt oraz 70–74 pkt (art. 4 ust. 1 pkt 6) weszły w życie z dniem 1 stycznia 2026 r.

Zgodnie z treścią art. 26 ustawy:

  1. 1. Prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu rentowego.
  2. 2. Jeżeli w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, zostanie złożony wniosek o świadczenie, prawo to ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
  3. 3. Jeżeli osoba, o której mowa w art. 3 ust. 2, złoży wniosek w okresie 3 miesięcy od dnia ukończenia przez nią 18. roku życia, prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca ukończenia przez tę osobę 18. roku życia.
  4. 4. W przypadku złożenia do sądu odwołania od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia termin, o którym mowa w ust. 2, liczy się od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
  5. 5. Prawo do świadczenia wspierającego ustala się na czas ważności decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności tej decyzji.
  6. 6. Kwotę świadczenia wspierającego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wspierającego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

Organ rentowy wskazał, że zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o treść powołanych wyżej przepisów. Z zebranego w sprawie materiału wynika, że (...) decyzją z dnia (...) ustalił poziom potrzeby wsparcia ubezpieczonej Ł. S. na (...) punktów na okres od (...) r. do (...) r. Ustalając prawo do świadczenia wspierającego ZUS zobowiązany jest do uzyskania i weryfikacji informacji oraz dokumentów drogą elektroniczną z własnych rejestrów oraz z rejestrów publicznych. Wnioski o świadczenie wspierające rozpatrywane są w oparciu o dane zawarte w tych rejestrach.

Zgodnie zaś z art. 23 ustawy o świadczeniu wspierającym, ZUS ma obowiązek samodzielnego uzyskiwania i weryfikacji danych drogą elektroniczną. Przepisy regulują również tryb postępowania w przypadku awarii systemów (pisemna wymiana informacji w terminie do 14 dni) oraz sytuacje, w których konieczne jest wezwanie wnioskodawcy do przedstawienia dokumentów z przyczyn niezależnych od organu. Brak jest podstaw do przyznania prawa do świadczenia za sporny okres, gdyż zostało ono przyznane w pełni zgodnie z orzeczeniem (...).

Odwołanie zostało zarejestrowane pod sygn. akt (...).

Postanowieniem z dnia (...) r. Sąd połączył oba odwołania do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia z uwagi na ich tożsamość faktyczną oraz prawną i prowadził za sygn. Akt (...)

Sąd ustalił i zważył, co następuje

Odwołań za uzasadnione nie można uznać było.

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 873 z późn. zm.) celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. Świadczenie wspierające przysługuje osobie w wieku od ukończenia 18. roku życia posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 4b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, 1301, 1665 i 1746 oraz z 2026 r. poz. 26), zwanej dalej „decyzją ustalającą poziom potrzeby wsparcia”, w której potrzebę wsparcia określono na poziomie od 70 do 100 punktów w skali potrzeby wsparcia.

Jak stanowi art. 4 ust. 1 powołanej ustawy, świadczenie wspierające przysługuje miesięcznie w zależności od liczby punktów w skali potrzeby wsparcia:

220% renty socjalnej – dla poziomu od 95 do 100 punktów;

180% renty socjalnej – dla poziomu od 90 do 94 punktów;

120% renty socjalnej – dla poziomu od 85 do 89 punktów;

80% renty socjalnej – dla poziomu od 80 do 84 punktów;

60% renty socjalnej – dla poziomu od 75 do 79 punktów;

40% renty socjalnej – dla poziomu od 70 do 74 punktów.

Natomiast jak stanowi art. ustawy:

1.Prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.

2. Jeżeli w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, zostanie złożony wniosek, prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.

3.Jeżeli osoba, o której mowa w art. 3 ust. 2, złoży wniosek w okresie 3 miesięcy od dnia ukończenia przez nią 18. roku życia, prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca ukończenia przez tę osobę 18. roku życia.

  1. 4. W przypadku złożenia do sądu odwołania od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia termin, o którym mowa w ust. 2, liczy się od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
  2. 5. Prawo do świadczenia wspierającego ustala się na czas ważności decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności tej decyzji.
  3. 6. Kwotę świadczenia wspierającego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wspierającego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

Ł. S. (ur. (...)) w dniu (...) r. wystąpiła do (...) w L. z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Decyzją z dnia (...) r. (...) ustalił poziom potrzeby wsparcia ubezpieczonej na (...) punktów, określając okres jego trwania od (...) r. do (...) r. Odpis powyższej decyzji został doręczony odwołującej wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu (...) r. Ł. S. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o świadczenie wspierające.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył przyznania prawa do świadczenia wspierającego za okres od (...) do (...) 2026 r. Odwołująca utrzymywała, że prawo do świadczenia powinno zostać jej ustalone od (...) 2026 r., czyli od miesiąca, w którym wystąpiła do (...) o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Na poparcie swojego stanowiska przywołała art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, zgodnie z którym w przypadku złożenia wniosku o świadczenie w okresie 3 miesięcy od dnia wydania decyzji (...), prawo to ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.

Należy jednak zauważyć, że w tamtym okresie organ rentowy nie prowadził i nie mógł prowadzić postępowania w sprawie przyznania świadczenia wspierającego, ponieważ właściwy wniosek inicjujący to postępowanie odwołująca złożyła dopiero w dniu (...) r. Przede wszystkim jednak, data początkowa prawa do świadczenia musiała zostać określona zgodnie z datą wynikającą z decyzji (...). Kluczową kwestią jest bowiem okres, na jaki (...) ustalił poziom potrzeby wsparcia – zarówno data początkowa, jak i końcowa wynikają wprost z sentencji decyzji i obejmują okres od (...) r. do (...) r. Odwołująca w swojej argumentacji całkowicie pomija ten istotny fakt. Decyzja (...) nie została przez nią zaskarżona wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, mimo prawidłowego i zrozumiałego pouczenia, co pozwala stwierdzić, że zaakceptowała to rozstrzygnięcie. Na etapie postępowania przed ZUS nie ustala się na nowo okoliczności dotyczących poziomu wsparcia (liczby punktów) ani ram czasowych jego trwania, gdyż jest to domena ustawowo przypisana wyłącznie (...).

W tym zakresie obowiązuje odrębna procedura odwoławcza: w pierwszej kolejności do (...), a następnie do właściwego sądu rejonowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołująca winna mieć tego pełną świadomość, tym bardziej że w niniejszym postępowaniu była reprezentowana przez kwalifikowanego pełnomocnika. Związanie organu rentowego, a w konsekwencji również Sądu, ostateczną decyzją (...) w zakresie ram czasowych ustalonego poziomu potrzeby wsparcia ma charakter bezwzględny. Skoro mocą tego orzeczenia potrzeba wsparcia została ukształtowana dopiero od dnia (...)., to brak podstaw do przyznania świadczenia za okres wcześniejszy, niezależnie od terminu złożenia samego wniosku do ZUS. Powołany art. 26 ust. 2 ustawy ma charakter gwarancyjny i zabezpiecza stronę przed negatywnymi skutkami długotrwałego procedowania przez organy orzecznicze. Pozwala on na wsteczne wypłacenie świadczenia od miesiąca złożenia wniosku w (...), jednakże pod warunkiem, że z samej decyzji (...) wynika, iż potrzeba wsparcia istniała w tym okresie.

Przepis ten nie może być interpretowany jako podstawa która samoistnie zmienia okres istnienia prawa do świadczenia za miesiące, które nie zostały objęte orzeczeniem (...) o poziomie potrzeby wsparcia.

W konsekwencji w kwestii żądania przyznania świadczenia za okres sporny (od (...) do (...) 2026 r.) powołane przez odwołującą przepisy o terminach przejściowych nie znajdują zastosowania. Jak wynika wprost z art. 26 ust. 5 ustawy o świadczeniu wspierającym, prawo do świadczenia wspierającego ustala się na czas ważności decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Organ rentowy – działając w tym zakresie w sposób związany – zobligowany jest przenieść okres oraz poziom wsparcia bezpośrednio z decyzji (...), stosując odpowiednie przeliczniki ustawowe przypisujące daną punktację do konkretnej wysokości świadczenia. Domaganie się przyznania prawa do świadczenia wspierającego za okres, w którym decyzja (...) jeszcze nie obowiązywała, jest zatem prawnie bezpodstawne.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 477¹⁴ § 1 k.p.c., oba odwołania podlegały oddaleniu. Informację z dnia (...) należało potraktować jako decyzję, gdyż zawierała wszystkie kwestie dotyczące decyzji.

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.